-
1 сервисный объект данных
сервисный объект данных
SDO
Сервисные объекты данных обеспечивают доступ к записям объектного словаря CANopen. Каждый SDO формируется как минимум двумя CAN сообщениями с различными идентификаторами. SDO – это подтверждаемый коммуникационный сервис типа точка-точка.
[ http://can-cia.com/fileadmin/cia/pdfs/CANdictionary-v2_ru.pdf]Тематики
Синонимы
EN
Русско-английский словарь нормативно-технической терминологии > сервисный объект данных
-
2 información
f.1 information, word, notice, communication.2 information, data, info, tip-off.3 directory assistance, directory enquiries.4 information desk.5 literature, promotional material.* * *1 (conocimiento) information2 (noticia) piece of news; (conjunto de noticias) news4 (en telefónica) directory enquiries plural, US information\oficina de información information bureau* * *noun f.* * *SF1) (=datos) information; (=oficina) information desk; (Telec) Directory Enquiries, Directory Assistance (EEUU)¿dónde podría obtener más información? — where could I get more information?
si desean más o mayor información — if you require further information
pasaron toda la información a la policía — they passed on all the information o the details to the police
pregunte en información — ask at information o at the information desk
información internacional ¿dígame? — international enquiries, can I help you?
Información — Information, Enquiries
2) (=noticias) newsles daremos más información dentro de unos minutos — we will give you some more information in a few minutes
información deportiva — [en prensa, radio] sports section; [en TV] sports news
información financiera — [en prensa, radio] financial section; [en TV] financial news
3) (Jur) judicial inquiry, investigation4) (Inform) (=datos) data pltratamiento 3)5) (Mil) intelligence* * *1)a) (datos, detalles) informationpara mayor información... — for further information...
b) (Telec) information (AmE), directory enquiries (BrE)2) (Period, Rad, TV) newsinformaciones filtradas a la prensa — information o news leaked to the press
3) (Inf) data (pl)* * *= data [datum, -sing.], datum [data, -pl.], details, information, informativeness, piece of information, info, information coverage, field data, bit of information.Ex. Statistical tabular and numerical abstract are a means of summarising numerical data, which may be presented in its original format in a tabular form.Ex. Thus, having entered the authority datum correctly once, we could be sure that no matter how many bibliographic records used it they would all do so with mechanical consistency.Ex. With minimum authorization, details of the circulation and order records are not displayed.Ex. Thus, the subject approach is extremely important in the access to and the exploitation of information, documents and data.Ex. The informativeness of the index depends upon the information contents of the titles that comprise the index.Ex. On other occasions a user wants every document or piece of information on a topic traced, and then high recall must be sought, to the detriment of precision.Ex. The article is entitled 'CD-ROM reader as info walkman'.Ex. Serious attention should be given to the coordination and improvement of bibliographic control at a national level to avoid duplication of effort and gaps in information coverage.Ex. This paper discusses the technological revolution in field data collection systems for health sciences.Ex. Outside the portacabin there is a board with a few useful bits of information, such as the temperature of the water, visibility, and opening/closing times.----* abuso de información confidencial = insider trading, insider dealing.* abuso de información privilegiada = insider trading, insider dealing.* acceso a la información por el autor = author approach.* acceso a la información por el título = title approach.* acceso a la información por la materia = subject approach to information, subject approach.* actuación relacionada con la información = information action.* ADONIS (Distribución automática de documentos a través de sistemas de inform = ADONIS (Automated Document Delivery Over Networked Information Systems).* agencia de información = information agency.* AGRIS (Sistema Internacional de Información sobre Agricultura) = AGRIS (International Agricultural Information System).* aldea mundial de la información, la = global information village, the.* alfabetización en información = information literacy.* alfabeto en información = information literate [information-literate].* almacenamiento de la información = information storage.* almacenamiento y recuperación automatizada de la información = computerised information retrieval and storage.* almacenamiento y recuperación de la información = information storage and retrieval (ISR).* analfabetismo en información = information illiteracy.* aparato para el uso de la información = information appliance.* aplicaciones para la información = information solutions.* área de información = communications area.* asesor de información = information consultant.* asesoría y oficina de información itinerante en furgón = mobile information and advice van.* Asociación Nacional de Oficinas de Información al Consumidor (NACAB) = National Association of Citizens' Advice Bureaux (NACAB).* ASTINFO (Red Regional para el Intercambio de Información y Experiencias de l = ASTINFO (Regional Network for the Exchange of Information and Experience in Science and Technology in Asia and the Pacific).* atender una petición de información = satisfy + request for information.* auditoría de la información = information audit, information auditing.* auditoría de sistemas de información = information systems auditing, information systems audit.* autopista de la información = information highway.* basado en la información = information-based, information-intensive.* base de datos con información confidencial = intelligence database.* BLAISE (Servicio de Información Automatizada de la Biblioteca Británica) = BLAISE (British Library Automated Information Service).* bloque funcional de información descriptiva = descriptive information block.* broker de información = information broker, broker.* buscador de información = information seeker, searcher.* buscar información = mine + information, seek + information.* búsqueda de información = fact-finding, quest for + information, information seeking.* cadena de la información = information chain, the, information provision chain, the.* campo de información = data field.* capacidad de interpretar información espacial = spatial literacy.* capacidad de interpretar información estadística = statistical literacy.* capacidad de interpretar información gráfica = graphic literacy.* capacidad de manejar la información = information handling.* cargar información = load + information.* centro coordinador de información = clearinghouse [clearing house].* centro de análisis de la información = information analysis centre.* centro de información = information agency, information centre.* Centro de Información al Ciudadano = Public Information Center (PIC).* centro de información ciudadana = community information centre, neighbourhood information centre (NIC).* centro de información laboral = job information centre.* centro de información sectorial = sectoral information centre.* Centro de Información sobre el Ayuntamiento = Kommune Information Centre.* centro especializado de proceso de información = clearinghouse [clearing house].* centro municipal de información = local authority information outlet.* circuito de la información = information chain, the, information provision chain, the.* circulación de la información = flow of information.* comercialización de la información = information brokerage, information broking, information brokering.* Comité Conjunto para Sistemas de Información (JISC) = Joint Information Systems Committee (JISC).* compañía dedicada a la información = information company.* competencias de información = information literacy.* competencias en información = information literacy.* compilador de información = information gatherer.* comportamiento de búsqueda de información = information-seeking behaviour.* compresión de información = data compression.* concienciar a Alguien de la importancia de la información = raise + information awareness.* con conocimiento básico en el manejo de la información = information literate [information-literate].* con información = information-bearing.* con mucha información = populated.* conocimientos básicos de búsqueda, recuperación y organización de la informa = information literacy.* conocimientos en el manejo de la información = info-savvy.* consciente de la importancia de la información = information conscious.* consumo de información = consumption of information.* contener información = carry + information.* contenido de la información = information content.* conversión de información = data conversion.* crecimiento vertiginoso de la información, el = information explosion, the.* CRISP (Recuperación Automatizada de Información sobre Proyectos Científicos) = CRISP (Computer Retrieval of Information on Scientific Projects).* Cumbre Mundial sobre la Sociedad de la Información = World Summit on the Information Society (WSIS).* cursos de gestión de información = management course.* dar información = provide + information, give + information, release + information.* dar información adicional = give + further details.* dar información de = give + details of.* derecho de acceso a la información = right of access to information.* descubrimiento de información en las bases de datos = knowledge discovery in databases (KDD).* destreza en la búsqueda de información en una biblioteca = library research skills.* destrezas relacionadas con el uso de la información = information skills.* destrezas relacionadas con la información = information skills.* difundir información = hand out + information.* difusión de información = information provision, provision of information, dissemination of information.* difusión de la información = information diffusion, information dissemination.* difusión selectiva de la información = SDI (selective dissemination of information).* difusor de información = information disseminator.* dirigir información a = direct + information towards.* disco con información = data diskette, data disk.* dispositivo de entrada de información mediante la voz = voice input device.* distribución de información = content distribution, content delivery.* distribución de información por suscripción = syndication.* distribuidor de información = information provider.* distribuidor de información en línea = host, online host.* dosier de información = topic pack, package of information.* dosiers de información para el público = self-help pack of information.* ecología de la información = information ecology.* economía de la información = information economy.* elaborar información = digest + information.* empresa de servicios de información = information broker, broker, information broking.* empresario de la información = infopreneur.* encargado de la tecnología de la información = information technologist.* encontrar información = dredge up + information.* enseñanza en la búsqueda de información = information instruction.* enviar información a = direct + output.* enviar información de un modo automático = push + information.* envío de información por suscripción = syndication feed.* era de la información = information era.* era de la información, la = information age, the.* escasez de información = information scarcity, information underload.* esfera de la información, la = infosphere, the.* especialista de la información = information specialist.* estrategia de búsqueda de información = information seeking pattern.* estrategia de gestión de la información = information management strategy.* exceso de información = information overload.* explosión de la información, la = information explosion, the.* extracción de información (EI) = information extraction (IE).* falta de información = lack of information.* filtración de información = leakage of information.* fórmula para la medición de la información de Brillouin = Brillouin's information measure.* formulario de recogida de información = data collection form.* fuente de información = information source, information store, source of information, source of data.* fuente de información electrónica = electronic information source.* fuente principal de información = chief source of information.* fuentes de información = information base.* gestionar información = handle + information.* gestión de la información = information management, information handling.* Gestión de los Recursos de Información (IRM) = Information Resources Management (IRM).* gestor de información = information software package.* gestor de la información = information manager, information handler.* guerra de la información = information warfare.* guía de fuentes de información = pathfinder.* hábito de búsqueda de información = information-seeking habit.* hacerse de información = secure + information.* herramienta de recuperación de información = retrieval tool.* herramienta para el uso de la información = information appliance.* herramienta para la gestión de la información = information-managing tool.* hoja con la información básica para Hacer Algo = data sheet [datasheet].* industria de la información electrónica = electronic information industry.* industria de la información en línea, la = online industry, the, online information industry, the.* industria de la información, la = information industry, the.* información adicional = further information, additional information.* información administrativa = management information.* información al consumidor = consumer information, consumer advice, consumer affairs.* información a modo de ejemplo = sample data.* información anterior al pedido = preorder information.* información a través de la voz = voice information.* información automatizada = computerised information.* información básica = background information, background note.* información bibliográfica = bibliographic data, bibliographic information.* Información Bibliográfica Automatizada (MARBI) = MARBI (Machine-Readable Bibliographic Information).* información bursátil = share prices.* información catalográfica = cataloguing data.* información científica = scientific information, scholarly information.* información científica y técnica = scientific and technical information (STI).* información clínica = clinical information.* información comerciable = tradeable information.* información comercial = business information.* información como artículo de consumo, la = information commodity.* información como materia prima, la = information commodity.* información complementaria = supplementary information, further information, further details.* información comunitaria = community information.* información confidencial = inside information, confidential information, insider information.* información corporativa = economic intelligence.* información de agencia = syndicated matters.* información de alojamiento = housing information.* información de archivo = archival information.* información de autoridades = authority data, authority information.* información de contacto = contact details, contact information.* información de existencias por bibliotecas = local holdings information.* información de fuente fidedigna = authoritative information.* información de gestión = management data, management information.* información de novedades = press release.* información de ocio = infotainment.* información deportiva = sporting news.* información de precios = price information.* información de precios de productos para el consumo = retail prices.* información de supervivencia = survival information.* información de texto completo = full-text information.* información de última hora = news flash.* información digital = digital information, digital data, digital content.* información documentada = documented information.* información documental = documentary information, document information.* información económica = business news.* información electrónica = electronic content [e-content], electronic information.* información empresarial = business information, company information, industry information.* información en defensa de las minorías = affirmative information.* información en línea = online information.* información en soporte = recorded information.* información en su estado primario = raw information.* información envasada = packaged data.* información errónea = misinformation, dirty data, misstatement [mis-statement], misreporting.* información específica = data element.* información estadística = statistics, statistical data.* información estratégica = strategic information.* información factual = factual information.* información fiable = accurate information.* información geoespacial = geospatial data.* información geográfica = geoinformation.* información gráfica = graphic information.* información gubernamental = government information.* información indígena = indigenous information.* información industrial = industrial information, industry information.* información legal = legal information.* información local = community information, local knowledge.* información no codificada = non-coded information.* información numérica = numeric data.* información obtenida a través de intermediarios = mediated information.* información oficial = official information, public information.* información oficial del municipio = municipal information.* información oral = voice information.* información para hacer pedidos = order information.* Información para la Administración Pública (IPA) = Information for Public Administration (IPA).* información personal = personal information.* información pictórica = pictorial information, pictorial data.* información por defecto = default.* información pormenorizada = step-by-step details.* información por omisión = default.* información práctica = practical information.* información preempaquetada = pre-packaged information.* información primaria = primary information.* información privada = property data, private information.* información privilegiada = insider information, privileged information.* información pública = public information.* información puntual = timely information.* información que permite mejorar la situación social de Alguien = empowering information.* información sanitaria = health information.* información secreta = secret information.* información secreta sobre un adversario = intelligence.* información secundaria = secondary information.* información sobre dietética = dietary information.* información sobre educación = education information.* información sobre el contenido = subject information.* información sobre el tiempo que un determinado producto se anuncia en l = air play data.* información sobre empresas = business intelligence.* información sobre la competencia = business intelligence, competitive intelligence, competitive business intelligence, competitor intelligence.* información sobre la flota pesquera = fleet statistics.* información sobre la materia = subject data.* información sobre localización y existencias = copy-specific holdings and location information.* información sobre nutrición = nutrition information.* información sobre patentes = patent information.* información sobre propiedades inmobiliarias = real estate information.* información sobre química = chemical information.* información sobre salidas profesionales = career(s) information.* información sobre ubicación = location information.* información sobre ubicación y existencias = holdings information, holdings statement.* información sobre ubicación y existencias = holdings and location information.* información sobre una disciplina = discipline-oriented information.* información sobre un producto = product literature.* información sobre viajes = travel information.* información técnica = technical information.* información textual = textual information, text information, text knowledge, textual data, textual matter, textual document.* información transmitida por fibra óptica = fibre optic-based information.* información valiosísima = nugget of information.* información visual = visual information.* información viva = live information.* Infraestructura Mundial para la Información = Global Information Infrastructure (GII).* institución relacionada con la información = information organisation, information institution.* Instituto de Información Científica (ISI) = Institute of Scientific Information (ISI).* intercambiar información = exchange + data.* intercambio de información = information exchange, information interchange.* intercambio electrónico de información = electronic exchange of information.* intermediario de la información = information intermediary, infomediary.* introducir información = provide + input.* jefe de los servicios de información = chief information officer (CIO).* ladrón de información = info-thief.* libertad de información = freedom of information (FOI).* libre circulación de la información = free flow of information.* licencia de acceso a información electrónica = license [licence, -USA], licensing.* lleno de información = populated.* localizar información = track down + information.* más información = further information, further details.* medios de microalmacenamiento de la información = microstorage media.* medios digitalizados de almacenamiento de información = digitised media.* mercado de la información = information market place, information market.* metainformación = meta-information.* microalmacenamiento de información = microstorage.* minipaquete de información = mini-pack.* modelo de recuperación de información por coincidencia óptima = best match model.* mostrador de información = information desk, enquiry desk.* mundo de la información, el = information world, the, information business, the, infosphere, the.* navegar por la red en busca de información = surf for + information.* necesidad de información = information need.* NISTF (Grupo de Trabajo sobre los Sistemas Nacionales de Información de la A = NISTF (Society of American Archivists National Information Systems Task Force).* no revelar información = keep + silent, keep + silence.* no tener información = be undocumented.* objeto de información electrónico = electronic information object.* obtener información = obtain + information, glean + information, gain + information, pick up + information, secure + information.* obtener información de = elicit + information from.* oficina de información = information office, visitor's centre.* Oficina de Información al Ciudadano (CAB) = Citizens' Advice Bureau (CAB).* oficina de información turística = tourism information office.* ofrecer información = provide + information, provide + details, supply + information, offer + information, package + information, furnish + information.* operaciones de información = information operations.* orientado hacia la información = information-driven.* PADI (Preservación de Información Digital Australiana) = PADI (Preservation of Australian Digital Information).* PADIS (Sistema de Información para el Desarrollo de Africa) = PADIS (Pan-African Development Information System).* país productor de información científica = science producer.* panel luminoso de información de tráfico = variable road sign.* pantalla de información = frame, screen display.* pantalla de información breve = short information display, short information screen.* pantalla de información completa = full information display, full information screen.* paquete de información = pack, information kit.* para la gestión de información textual = text-handling.* para más información = for further details.* para mayor información sobre = for details of.* para mayor información véase + Nombre = see + Nombre + for further details.* pedir información = request + information.* pedir información de = ask for + details of.* pedir información sobre = enquire of [inquire of, -USA].* petición de información de referencia = reference enquiry.* plantilla de recogida de información = data collection form.* pobre en información = info-poor.* pobres en información = information have-nots.* pobres en información, los = information-poor, the.* pobreza de información = information poverty.* política de información = information provision, information strategy, information policy.* política de información nacional = national information policy.* presentar información = submit + information, package + information.* presentar información de varios modos = repackage + information.* procesamiento de información = information processing.* proceso de transferencia de la información = information transfer process.* producto de la información = information commodity.* profesional de la información = information officer, information professional, information worker, info pro.* profesional de las bibliotecas y la información = library and information professional.* profesional de la tecnología de la información = informatics professional.* profesionales de la información, los = information community, the.* profesionales de las bibliotecas y la información, los = library and information profession, the.* promovido por el propio sistema de información = information-led.* proporcionar información = release + information.* protección de información entre fronteras = transborder data protection.* protección de la información = data protection.* proveedor de información a través de la red = content provider.* punto de información = information kiosk.* que necesita la información = information-dependent.* que transmite información = information-bearing.* recabar información = solicit + information.* recoger información = collect + data, collect + information, gather + information, summon + knowledge, harvest + information.* recogida de información = information gathering.* recopilar información = gather + information, collate + information.* recuperación de información = data retrieval.* recuperación de información de lógica di = fuzzy data retrieval.* recuperación de información de lógica difusa = fuzzy data retrieval.* recuperación de información en varias lenguas = cross-language information retrieval (CLIR).* recuperación de información (RI) = information retrieval (IR).* recurso de información = information asset.* recursos de información autodidácticos = self help resources.* red de información = data network, information network.* relacionado con la información = information-related.* reorganizar la información = repackage + information.* repleto de información = information packed [information-packed].* responsable de la tecnología de la información = information technologist.* reunir información = pool + information.* revolución de la información, la = information revolution, the.* rico en información = information-rich, info-rich.* ricos en información = information haves.* ricos en información, los = information-rich, the.* sala de información = information lobby.* sector de la información, el = information sector, the, infosphere, the.* servicio de difusión selectiva de la información = SDI service.* servicio de información = information service, information delivery service, information utility.* servicio de información al consumidor = Consumer Advice Centre (CAC), consumer advisory service.* servicio de información ciudadana = community information service.* servicio de información electrónica = electronic information service.* servicio de información en línea = online information service.* servicio de información local = local information service.* servicio de información sectorial = sectoral information service.* servicios de información = Information and Referral services.* servicios de información bibliográfica = bibliographical services.* servicios de información y referencia = I&R services (Information and Referral).* servidor de información = information server.* SIGLE (Sistema de Información sobre Literatura Gris en Europa) = SIGLE (System for Information on Grey Literature in Europe).* sin conservar información sobre las consultas realizadas anteri = stateless.* síndrome de la sobrecarga de información = information fatigue syndrome.* sin información sobre el estado anterior = stateless.* sintetizar información = synthesise + information.* sistema automatizado para la recuperación de información = computerised information retrieval system.* sistema de almacenamiento y recuperación de la información = information storage and retrieval system.* sistema de cobro por la información usada = information metering.* sistema de gestión de la información (SGI) = information management system (IMS).* sistema de información = information system.* Sistema de Información Bibliotecario = LIBRIS.* sistema de información documental = document information system.* sistema de información integrado = integrated information system.* sistema de información sectorial = sectoral information system.* sistema de procesamiento de información = information processing system.* sistema de recuperación de información = IR system.* sistema de recuperación de información por medio de menús = menu-based information retrieval system.* sistema de suministro de información = information supply system.* sistema óptico de información = optical information system.* sistema para información geográfica (SIG) = Geographical Information System (GIS).* sistema para la información de gestión = management information system (MIS).* Sistema para la Información Geográfica (SIG) = Geographic Information System (GIS).* sitio web de información = content site, content Web site.* sobrecarga de información = information overload.* sobreinformación = information overload.* sociedad de la información, la = information society, the.* solicitar información = request + information.* soporte de información = data medium.* soportes de la información = information carrying media.* subtítulo y/o información complementaria sobre el título = other title information.* suministrar información = dispense + information, purvey + information.* suministro de información = information-giving.* superautopista de la información = information superhighway.* tareas relacionadas con la información = information operations.* técnica de recuperación de información por coincidencia óptima = best match technique.* tecnología de envío de información de un modo automático = push technology.* tecnología de la información = informatics, infotech.* tecnología de la información aplicada a la archivística = archival informatics.* tecnología de la información para ciencias de la salud = health informatics.* tecnología de la información para medicina = medical informatics.* tecnología de la información (TI) = information technology (IT).* tecnologías de la información y las comunicaciones = information and communication technologies (ICTs).* técnologo de la información sanitaria = informatician.* tener acceso a información confidencial = be on the inside.* tener poca información = be information poor.* teoría de la información = information theory.* TIP (El Lugar de Información) = TIP (The Information Place).* todo el mundo debe tener acceso a la información = access for all.* trabajo de información y de las bibliotecas = library and information work.* tráfico de información = data traffic.* transferencia de información = information transfer.* transferencia de información entre países = transborder data flow (TBDF).* transferencia electrónica de información = electronic transfer of information.* transmisión de información = information flow, information transmission.* transmisión de información a través de la voz = voice transmission.* transmitir información = convey + information.* tratamiento de la información = information handling.* tratamiento específico de la información = specific approach.* tratar información = handle + information.* trozo de información = tidbit [titbit, -USA].* UAP (Accesibilidad Universal a la Información) = UAP (Universal Availability of Information).* una mina de información = a mine of information.* unidad de información = unit of information, information division, information subdivision.* universo de la información, el = information universe, the.* uso compartido de la información = information sharing.* usuario de la información = information browser.* usuario que busca información = information searcher.* véase + Nombre + para más información = refer to + Nombre + for details.* * *1)a) (datos, detalles) informationpara mayor información... — for further information...
b) (Telec) information (AmE), directory enquiries (BrE)2) (Period, Rad, TV) newsinformaciones filtradas a la prensa — information o news leaked to the press
3) (Inf) data (pl)* * *= data [datum, -sing.], datum [data, -pl.], details, information, informativeness, piece of information, info, information coverage, field data, bit of information.Ex: Statistical tabular and numerical abstract are a means of summarising numerical data, which may be presented in its original format in a tabular form.
Ex: Thus, having entered the authority datum correctly once, we could be sure that no matter how many bibliographic records used it they would all do so with mechanical consistency.Ex: With minimum authorization, details of the circulation and order records are not displayed.Ex: Thus, the subject approach is extremely important in the access to and the exploitation of information, documents and data.Ex: The informativeness of the index depends upon the information contents of the titles that comprise the index.Ex: On other occasions a user wants every document or piece of information on a topic traced, and then high recall must be sought, to the detriment of precision.Ex: The article is entitled 'CD-ROM reader as info walkman'.Ex: Serious attention should be given to the coordination and improvement of bibliographic control at a national level to avoid duplication of effort and gaps in information coverage.Ex: This paper discusses the technological revolution in field data collection systems for health sciences.Ex: Outside the portacabin there is a board with a few useful bits of information, such as the temperature of the water, visibility, and opening/closing times.* abuso de información confidencial = insider trading, insider dealing.* abuso de información privilegiada = insider trading, insider dealing.* acceso a la información por el autor = author approach.* acceso a la información por el título = title approach.* acceso a la información por la materia = subject approach to information, subject approach.* actuación relacionada con la información = information action.* ADONIS (Distribución automática de documentos a través de sistemas de inform = ADONIS (Automated Document Delivery Over Networked Information Systems).* agencia de información = information agency.* AGRIS (Sistema Internacional de Información sobre Agricultura) = AGRIS (International Agricultural Information System).* aldea mundial de la información, la = global information village, the.* alfabetización en información = information literacy.* alfabeto en información = information literate [information-literate].* almacenamiento de la información = information storage.* almacenamiento y recuperación automatizada de la información = computerised information retrieval and storage.* almacenamiento y recuperación de la información = information storage and retrieval (ISR).* analfabetismo en información = information illiteracy.* aparato para el uso de la información = information appliance.* aplicaciones para la información = information solutions.* área de información = communications area.* asesor de información = information consultant.* asesoría y oficina de información itinerante en furgón = mobile information and advice van.* Asociación Nacional de Oficinas de Información al Consumidor (NACAB) = National Association of Citizens' Advice Bureaux (NACAB).* ASTINFO (Red Regional para el Intercambio de Información y Experiencias de l = ASTINFO (Regional Network for the Exchange of Information and Experience in Science and Technology in Asia and the Pacific).* atender una petición de información = satisfy + request for information.* auditoría de la información = information audit, information auditing.* auditoría de sistemas de información = information systems auditing, information systems audit.* autopista de la información = information highway.* basado en la información = information-based, information-intensive.* base de datos con información confidencial = intelligence database.* BLAISE (Servicio de Información Automatizada de la Biblioteca Británica) = BLAISE (British Library Automated Information Service).* bloque funcional de información descriptiva = descriptive information block.* broker de información = information broker, broker.* buscador de información = information seeker, searcher.* buscar información = mine + information, seek + information.* búsqueda de información = fact-finding, quest for + information, information seeking.* cadena de la información = information chain, the, information provision chain, the.* campo de información = data field.* capacidad de interpretar información espacial = spatial literacy.* capacidad de interpretar información estadística = statistical literacy.* capacidad de interpretar información gráfica = graphic literacy.* capacidad de manejar la información = information handling.* cargar información = load + information.* centro coordinador de información = clearinghouse [clearing house].* centro de análisis de la información = information analysis centre.* centro de información = information agency, information centre.* Centro de Información al Ciudadano = Public Information Center (PIC).* centro de información ciudadana = community information centre, neighbourhood information centre (NIC).* centro de información laboral = job information centre.* centro de información sectorial = sectoral information centre.* Centro de Información sobre el Ayuntamiento = Kommune Information Centre.* centro especializado de proceso de información = clearinghouse [clearing house].* centro municipal de información = local authority information outlet.* circuito de la información = information chain, the, information provision chain, the.* circulación de la información = flow of information.* comercialización de la información = information brokerage, information broking, information brokering.* Comité Conjunto para Sistemas de Información (JISC) = Joint Information Systems Committee (JISC).* compañía dedicada a la información = information company.* competencias de información = information literacy.* competencias en información = information literacy.* compilador de información = information gatherer.* comportamiento de búsqueda de información = information-seeking behaviour.* compresión de información = data compression.* concienciar a Alguien de la importancia de la información = raise + information awareness.* con conocimiento básico en el manejo de la información = information literate [information-literate].* con información = information-bearing.* con mucha información = populated.* conocimientos básicos de búsqueda, recuperación y organización de la informa = information literacy.* conocimientos en el manejo de la información = info-savvy.* consciente de la importancia de la información = information conscious.* consumo de información = consumption of information.* contener información = carry + information.* contenido de la información = information content.* conversión de información = data conversion.* crecimiento vertiginoso de la información, el = information explosion, the.* CRISP (Recuperación Automatizada de Información sobre Proyectos Científicos) = CRISP (Computer Retrieval of Information on Scientific Projects).* Cumbre Mundial sobre la Sociedad de la Información = World Summit on the Information Society (WSIS).* cursos de gestión de información = management course.* dar información = provide + information, give + information, release + information.* dar información adicional = give + further details.* dar información de = give + details of.* derecho de acceso a la información = right of access to information.* descubrimiento de información en las bases de datos = knowledge discovery in databases (KDD).* destreza en la búsqueda de información en una biblioteca = library research skills.* destrezas relacionadas con el uso de la información = information skills.* destrezas relacionadas con la información = information skills.* difundir información = hand out + information.* difusión de información = information provision, provision of information, dissemination of information.* difusión de la información = information diffusion, information dissemination.* difusión selectiva de la información = SDI (selective dissemination of information).* difusor de información = information disseminator.* dirigir información a = direct + information towards.* disco con información = data diskette, data disk.* dispositivo de entrada de información mediante la voz = voice input device.* distribución de información = content distribution, content delivery.* distribución de información por suscripción = syndication.* distribuidor de información = information provider.* distribuidor de información en línea = host, online host.* dosier de información = topic pack, package of information.* dosiers de información para el público = self-help pack of information.* ecología de la información = information ecology.* economía de la información = information economy.* elaborar información = digest + information.* empresa de servicios de información = information broker, broker, information broking.* empresario de la información = infopreneur.* encargado de la tecnología de la información = information technologist.* encontrar información = dredge up + information.* enseñanza en la búsqueda de información = information instruction.* enviar información a = direct + output.* enviar información de un modo automático = push + information.* envío de información por suscripción = syndication feed.* era de la información = information era.* era de la información, la = information age, the.* escasez de información = information scarcity, information underload.* esfera de la información, la = infosphere, the.* especialista de la información = information specialist.* estrategia de búsqueda de información = information seeking pattern.* estrategia de gestión de la información = information management strategy.* exceso de información = information overload.* explosión de la información, la = information explosion, the.* extracción de información (EI) = information extraction (IE).* falta de información = lack of information.* filtración de información = leakage of information.* fórmula para la medición de la información de Brillouin = Brillouin's information measure.* formulario de recogida de información = data collection form.* fuente de información = information source, information store, source of information, source of data.* fuente de información electrónica = electronic information source.* fuente principal de información = chief source of information.* fuentes de información = information base.* gestionar información = handle + information.* gestión de la información = information management, information handling.* Gestión de los Recursos de Información (IRM) = Information Resources Management (IRM).* gestor de información = information software package.* gestor de la información = information manager, information handler.* guerra de la información = information warfare.* guía de fuentes de información = pathfinder.* hábito de búsqueda de información = information-seeking habit.* hacerse de información = secure + information.* herramienta de recuperación de información = retrieval tool.* herramienta para el uso de la información = information appliance.* herramienta para la gestión de la información = information-managing tool.* hoja con la información básica para Hacer Algo = data sheet [datasheet].* industria de la información electrónica = electronic information industry.* industria de la información en línea, la = online industry, the, online information industry, the.* industria de la información, la = information industry, the.* información adicional = further information, additional information.* información administrativa = management information.* información al consumidor = consumer information, consumer advice, consumer affairs.* información a modo de ejemplo = sample data.* información anterior al pedido = preorder information.* información a través de la voz = voice information.* información automatizada = computerised information.* información básica = background information, background note.* información bibliográfica = bibliographic data, bibliographic information.* Información Bibliográfica Automatizada (MARBI) = MARBI (Machine-Readable Bibliographic Information).* información bursátil = share prices.* información catalográfica = cataloguing data.* información científica = scientific information, scholarly information.* información científica y técnica = scientific and technical information (STI).* información clínica = clinical information.* información comerciable = tradeable information.* información comercial = business information.* información como artículo de consumo, la = information commodity.* información como materia prima, la = information commodity.* información complementaria = supplementary information, further information, further details.* información comunitaria = community information.* información confidencial = inside information, confidential information, insider information.* información corporativa = economic intelligence.* información de agencia = syndicated matters.* información de alojamiento = housing information.* información de archivo = archival information.* información de autoridades = authority data, authority information.* información de contacto = contact details, contact information.* información de existencias por bibliotecas = local holdings information.* información de fuente fidedigna = authoritative information.* información de gestión = management data, management information.* información de novedades = press release.* información de ocio = infotainment.* información deportiva = sporting news.* información de precios = price information.* información de precios de productos para el consumo = retail prices.* información de supervivencia = survival information.* información de texto completo = full-text information.* información de última hora = news flash.* información digital = digital information, digital data, digital content.* información documentada = documented information.* información documental = documentary information, document information.* información económica = business news.* información electrónica = electronic content [e-content], electronic information.* información empresarial = business information, company information, industry information.* información en defensa de las minorías = affirmative information.* información en línea = online information.* información en soporte = recorded information.* información en su estado primario = raw information.* información envasada = packaged data.* información errónea = misinformation, dirty data, misstatement [mis-statement], misreporting.* información específica = data element.* información estadística = statistics, statistical data.* información estratégica = strategic information.* información factual = factual information.* información fiable = accurate information.* información geoespacial = geospatial data.* información geográfica = geoinformation.* información gráfica = graphic information.* información gubernamental = government information.* información indígena = indigenous information.* información industrial = industrial information, industry information.* información legal = legal information.* información local = community information, local knowledge.* información no codificada = non-coded information.* información numérica = numeric data.* información obtenida a través de intermediarios = mediated information.* información oficial = official information, public information.* información oficial del municipio = municipal information.* información oral = voice information.* información para hacer pedidos = order information.* Información para la Administración Pública (IPA) = Information for Public Administration (IPA).* información personal = personal information.* información pictórica = pictorial information, pictorial data.* información por defecto = default.* información pormenorizada = step-by-step details.* información por omisión = default.* información práctica = practical information.* información preempaquetada = pre-packaged information.* información primaria = primary information.* información privada = property data, private information.* información privilegiada = insider information, privileged information.* información pública = public information.* información puntual = timely information.* información que permite mejorar la situación social de Alguien = empowering information.* información sanitaria = health information.* información secreta = secret information.* información secreta sobre un adversario = intelligence.* información secundaria = secondary information.* información sobre dietética = dietary information.* información sobre educación = education information.* información sobre el contenido = subject information.* información sobre el tiempo que un determinado producto se anuncia en l = air play data.* información sobre empresas = business intelligence.* información sobre la competencia = business intelligence, competitive intelligence, competitive business intelligence, competitor intelligence.* información sobre la flota pesquera = fleet statistics.* información sobre la materia = subject data.* información sobre localización y existencias = copy-specific holdings and location information.* información sobre nutrición = nutrition information.* información sobre patentes = patent information.* información sobre propiedades inmobiliarias = real estate information.* información sobre química = chemical information.* información sobre salidas profesionales = career(s) information.* información sobre ubicación = location information.* información sobre ubicación y existencias = holdings information, holdings statement.* información sobre ubicación y existencias = holdings and location information.* información sobre una disciplina = discipline-oriented information.* información sobre un producto = product literature.* información sobre viajes = travel information.* información técnica = technical information.* información textual = textual information, text information, text knowledge, textual data, textual matter, textual document.* información transmitida por fibra óptica = fibre optic-based information.* información valiosísima = nugget of information.* información visual = visual information.* información viva = live information.* Infraestructura Mundial para la Información = Global Information Infrastructure (GII).* institución relacionada con la información = information organisation, information institution.* Instituto de Información Científica (ISI) = Institute of Scientific Information (ISI).* intercambiar información = exchange + data.* intercambio de información = information exchange, information interchange.* intercambio electrónico de información = electronic exchange of information.* intermediario de la información = information intermediary, infomediary.* introducir información = provide + input.* jefe de los servicios de información = chief information officer (CIO).* ladrón de información = info-thief.* libertad de información = freedom of information (FOI).* libre circulación de la información = free flow of information.* licencia de acceso a información electrónica = license [licence, -USA], licensing.* lleno de información = populated.* localizar información = track down + information.* más información = further information, further details.* medios de microalmacenamiento de la información = microstorage media.* medios digitalizados de almacenamiento de información = digitised media.* mercado de la información = information market place, information market.* metainformación = meta-information.* microalmacenamiento de información = microstorage.* minipaquete de información = mini-pack.* modelo de recuperación de información por coincidencia óptima = best match model.* mostrador de información = information desk, enquiry desk.* mundo de la información, el = information world, the, information business, the, infosphere, the.* navegar por la red en busca de información = surf for + information.* necesidad de información = information need.* NISTF (Grupo de Trabajo sobre los Sistemas Nacionales de Información de la A = NISTF (Society of American Archivists National Information Systems Task Force).* no revelar información = keep + silent, keep + silence.* no tener información = be undocumented.* objeto de información electrónico = electronic information object.* obtener información = obtain + information, glean + information, gain + information, pick up + information, secure + information.* obtener información de = elicit + information from.* oficina de información = information office, visitor's centre.* Oficina de Información al Ciudadano (CAB) = Citizens' Advice Bureau (CAB).* oficina de información turística = tourism information office.* ofrecer información = provide + information, provide + details, supply + information, offer + information, package + information, furnish + information.* operaciones de información = information operations.* orientado hacia la información = information-driven.* PADI (Preservación de Información Digital Australiana) = PADI (Preservation of Australian Digital Information).* PADIS (Sistema de Información para el Desarrollo de Africa) = PADIS (Pan-African Development Information System).* país productor de información científica = science producer.* panel luminoso de información de tráfico = variable road sign.* pantalla de información = frame, screen display.* pantalla de información breve = short information display, short information screen.* pantalla de información completa = full information display, full information screen.* paquete de información = pack, information kit.* para la gestión de información textual = text-handling.* para más información = for further details.* para mayor información sobre = for details of.* para mayor información véase + Nombre = see + Nombre + for further details.* pedir información = request + information.* pedir información de = ask for + details of.* pedir información sobre = enquire of [inquire of, -USA].* petición de información de referencia = reference enquiry.* plantilla de recogida de información = data collection form.* pobre en información = info-poor.* pobres en información = information have-nots.* pobres en información, los = information-poor, the.* pobreza de información = information poverty.* política de información = information provision, information strategy, information policy.* política de información nacional = national information policy.* presentar información = submit + information, package + information.* presentar información de varios modos = repackage + information.* procesamiento de información = information processing.* proceso de transferencia de la información = information transfer process.* producto de la información = information commodity.* profesional de la información = information officer, information professional, information worker, info pro.* profesional de las bibliotecas y la información = library and information professional.* profesional de la tecnología de la información = informatics professional.* profesionales de la información, los = information community, the.* profesionales de las bibliotecas y la información, los = library and information profession, the.* promovido por el propio sistema de información = information-led.* proporcionar información = release + information.* protección de información entre fronteras = transborder data protection.* protección de la información = data protection.* proveedor de información a través de la red = content provider.* punto de información = information kiosk.* que necesita la información = information-dependent.* que transmite información = information-bearing.* recabar información = solicit + information.* recoger información = collect + data, collect + information, gather + information, summon + knowledge, harvest + information.* recogida de información = information gathering.* recopilar información = gather + information, collate + information.* recuperación de información = data retrieval.* recuperación de información de lógica di = fuzzy data retrieval.* recuperación de información de lógica difusa = fuzzy data retrieval.* recuperación de información en varias lenguas = cross-language information retrieval (CLIR).* recuperación de información (RI) = information retrieval (IR).* recurso de información = information asset.* recursos de información autodidácticos = self help resources.* red de información = data network, information network.* relacionado con la información = information-related.* reorganizar la información = repackage + information.* repleto de información = information packed [information-packed].* responsable de la tecnología de la información = information technologist.* reunir información = pool + information.* revolución de la información, la = information revolution, the.* rico en información = information-rich, info-rich.* ricos en información = information haves.* ricos en información, los = information-rich, the.* sala de información = information lobby.* sector de la información, el = information sector, the, infosphere, the.* servicio de difusión selectiva de la información = SDI service.* servicio de información = information service, information delivery service, information utility.* servicio de información al consumidor = Consumer Advice Centre (CAC), consumer advisory service.* servicio de información ciudadana = community information service.* servicio de información electrónica = electronic information service.* servicio de información en línea = online information service.* servicio de información local = local information service.* servicio de información sectorial = sectoral information service.* servicios de información = Information and Referral services.* servicios de información bibliográfica = bibliographical services.* servicios de información y referencia = I&R services (Information and Referral).* servidor de información = information server.* SIGLE (Sistema de Información sobre Literatura Gris en Europa) = SIGLE (System for Information on Grey Literature in Europe).* sin conservar información sobre las consultas realizadas anteri = stateless.* síndrome de la sobrecarga de información = information fatigue syndrome.* sin información sobre el estado anterior = stateless.* sintetizar información = synthesise + information.* sistema automatizado para la recuperación de información = computerised information retrieval system.* sistema de almacenamiento y recuperación de la información = information storage and retrieval system.* sistema de cobro por la información usada = information metering.* sistema de gestión de la información (SGI) = information management system (IMS).* sistema de información = information system.* Sistema de Información Bibliotecario = LIBRIS.* sistema de información documental = document information system.* sistema de información integrado = integrated information system.* sistema de información sectorial = sectoral information system.* sistema de procesamiento de información = information processing system.* sistema de recuperación de información = IR system.* sistema de recuperación de información por medio de menús = menu-based information retrieval system.* sistema de suministro de información = information supply system.* sistema óptico de información = optical information system.* sistema para información geográfica (SIG) = Geographical Information System (GIS).* sistema para la información de gestión = management information system (MIS).* Sistema para la Información Geográfica (SIG) = Geographic Information System (GIS).* sitio web de información = content site, content Web site.* sobrecarga de información = information overload.* sobreinformación = information overload.* sociedad de la información, la = information society, the.* solicitar información = request + information.* soporte de información = data medium.* soportes de la información = information carrying media.* subtítulo y/o información complementaria sobre el título = other title information.* suministrar información = dispense + information, purvey + information.* suministro de información = information-giving.* superautopista de la información = information superhighway.* tareas relacionadas con la información = information operations.* técnica de recuperación de información por coincidencia óptima = best match technique.* tecnología de envío de información de un modo automático = push technology.* tecnología de la información = informatics, infotech.* tecnología de la información aplicada a la archivística = archival informatics.* tecnología de la información para ciencias de la salud = health informatics.* tecnología de la información para medicina = medical informatics.* tecnología de la información (TI) = information technology (IT).* tecnologías de la información y las comunicaciones = information and communication technologies (ICTs).* técnologo de la información sanitaria = informatician.* tener acceso a información confidencial = be on the inside.* tener poca información = be information poor.* teoría de la información = information theory.* TIP (El Lugar de Información) = TIP (The Information Place).* todo el mundo debe tener acceso a la información = access for all.* trabajo de información y de las bibliotecas = library and information work.* tráfico de información = data traffic.* transferencia de información = information transfer.* transferencia de información entre países = transborder data flow (TBDF).* transferencia electrónica de información = electronic transfer of information.* transmisión de información = information flow, information transmission.* transmisión de información a través de la voz = voice transmission.* transmitir información = convey + information.* tratamiento de la información = information handling.* tratamiento específico de la información = specific approach.* tratar información = handle + information.* trozo de información = tidbit [titbit, -USA].* UAP (Accesibilidad Universal a la Información) = UAP (Universal Availability of Information).* una mina de información = a mine of information.* unidad de información = unit of information, information division, information subdivision.* universo de la información, el = information universe, the.* uso compartido de la información = information sharing.* usuario de la información = information browser.* usuario que busca información = information searcher.* véase + Nombre + para más información = refer to + Nombre + for details.* * *A1 (datos, detalles) informationnecesito más información sobre el tema I need more information on the subject, I need to know more about the subjectpara mayor información llamar al siguiente número for further details o information call the following numberpara su información les comunicamos el nuevo horario de apertura ( frml); we are pleased to inform you of our new opening times ( frml)el mostrador de información the information desk3 ( Mil) intelligence, information1 (noticias) newsy ahora pasamos a la información internacional and now for the foreign newsla información que llega de la zona es confusa the news coming out of the area is confused, the reports coming out of the area are confused¿en qué página viene la información cultural? where's the arts page?2 (noticia) news itemcontinuamos con el resto de las informaciones and now here is the rest of the newsinformaciones filtradas a la prensa information o news leaked to the pressC ( Inf) data (pl)* * *
información sustantivo femenino
1
2 (Period, Rad, TV) news;
3 (Inf) data (pl)
información sustantivo femenino
1 information
oficina de información, information bureau
(en un aeropuerto) information desk
2 (de periódico, radio, TV) news sing
3 Tel directory enquiries pl o directory assistance
' información' also found in these entries:
Spanish:
acudir
- ciega
- ciego
- confidente
- consulta
- cruzarse
- desinformación
- dorso
- esconder
- fichar
- genética
- genético
- meteorológica
- meteorológico
- mina
- oscuras
- oscuridad
- procesar
- recabar
- recoger
- recogida
- referencia
- registrar
- reservada
- reservado
- retazo
- reunir
- sacacorchos
- sesgada
- sesgado
- sigilo
- solicitar
- sonsacar
- suministrar
- transparencia
- transparente
- venir
- acceso
- actualizar
- adulterar
- autopista
- banco
- callar
- ciencia
- codificar
- comunicar
- confuso
- copioso
- cotejar
- dar
English:
amass
- apply for
- brief
- briefing
- chart
- CIA
- circulate
- classified
- collect
- collection
- credit bureau
- detail
- dig out
- directory assistance
- directory enquiries
- disseminate
- dropout
- enquiry
- erroneous
- extract
- gather
- information
- information desk
- information superhighway
- inquiry
- inside information
- insider
- insider dealing
- insider trading
- intelligence
- interchange
- interested
- keep from
- leak
- material
- media studies
- MIS
- news agency
- operator
- pending
- process
- pump
- quotable
- release
- retain
- scan
- scanty
- send away for
- shall
- source
* * *información nf1. [conocimiento] information;estoy buscando información sobre este autor I'm looking for information on this writer;para tu información for your information;para mayor información, visite nuestra página web for more information visit our website;información confidencial inside information;información privilegiada privileged information2. [noticias] news [singular];[noticia] report, piece of news;hemos recibido informaciones contradictorias sobre el accidente we have received conflicting reports about the accident;ciencias de la información media studiesinformación deportiva sports news;información meteorológica weather report o forecast3. [oficina] information office;(el mostrador de) información the information desk;Sr. López, acuda a información would Mr López please come to the information desk4. [telefónica] Br directory enquiries, US informationinformación horaria Br speaking clock, US (telephone) time-of-day service* * *f1 information;información genética BIO genetic information2 ( noticias) news sg* * *información nf, pl - ciones1) : information2) informe: report, inquiry3) noticias: news* * *1. (en general) information2. (noticias) news3. (recepción) information desk4. (de teléfonos) directory enquiries -
3 programa
m.1 program.programa electoral platformprograma espacial space programprograma de fiestas program of events2 schedule, program.3 program.programa concurso quiz (show)programa de entrevistas talk showprograma de humor comedy show4 program (computing).programa informático computer program5 cycle.programa de lavado wash cycle6 pickup.pres.indicat.3rd person singular (él/ella/ello) present indicative of spanish verb: programar.imperat.2nd person singular (tú) Imperative of Spanish verb: programar.* * *1 (gen) programme (US program)2 INFORMÁTICA program3 EDUCACIÓN (de un curso) syllabus4 (plan) plan\programa electoral election manifesto, US election program* * *noun m.* * *SM1) [de curso, actividades, TV, Radio] programme, program (EEUU)programa de gimnasia — exercise plan o regime
programa de estudios — curriculum, syllabus
programa electoral — electoral programme, electoral program (EEUU), election manifesto
programa nuclear — nuclear programme, nuclear program (EEUU)
2) (Cine)3) (Inform) program4) Cono Sur * (=amorío) love affair* * *1)a) (Rad, TV) program*programa doble — (Cin) double bill, double feature
b) ( folleto) program*2) (programación, plan) program*un programa de visitas muy apretado — a very tight program o schedule
eso no estaba en el programa! — (fam) that wasn't part of the plan! (colloq)
3)a) ( político) program*b) (Educ) ( de asignatura) syllabus; ( de curso) curriculum, syllabus4) (Inf, Elec) program*5) (RPl fam) ( conquista) pickup (colloq)* * *= agenda, programme [program, -USA], programme area, software program, catalogue, programme schedule.Ex. The session on library and information services to people with disabilities addressed on agenda developed out of the feedback from various regional groups.Ex. Programs are available which generate alphabetical listings, including lead-in terms, reciprocal entries, hierarchical displays and other special sections of the thesaurus.Ex. Now that financial stringencies were the order of the day, libraries had to compete with the more pressing needs of other programme areas, like education, social services, and housing, for dwindling resources.Ex. In the Internet, a client is a software program that is used to contact and obtain data from a server software program on another computer, often across a great distance.Ex. This discussion of present trends is based on a survey of course offerings as found in library school catalogues.Ex. Programme schedules are subject to change without prior notification.----* actualización de programa informático = maintenance release.* archivo de programas = programme file.* centro de apoyo a los programas de estudios = curriculum material center.* colección de programas informáticos = software library.* conjunto de programas = workbench, workbench.* demostración de programa = software demo.* desactivar un programa de protección = unlock + protection program(me).* desarrollo de programas = software development.* descodificar una programa de encriptación = crack + encryption software.* ejecución del programa = computer run.* elaborar un programa = draw up + program(me).* homologar un programa = accredit + programme.* paquete de programas = package.* paquete de programas de ordenador = software package.* paquete integrado de programas = software suite.* paquetes de programas = programme packages.* poner en funcionamiento un programa = implement + program(me).* presentar un programa = present + programme.* programa académico = academic programme.* programa acelerado = crash program(me).* programa antivirus = antivirus software, antivirus programme.* programa añadido = plug-in program, plug-in.* programa autodidacta = tutorial, tutorial program(me).* programa básico = Core Programme.* programa bibliotecario = library program(me).* programa cliente = browser software, browser.* programa compilador = compiler.* programa creador de informes = report writer.* programa cultural = cultural programme.* programa de acceso a Internet = browser software.* programa de actividades = timetable of activities, calendar of events, events calendar.* programa de actuación = programme of action, action programme, action plan, operating programme.* programa de adultos = adult programme.* programa de alfabetización = literacy programme, literacy movement.* programa de alfabetización de adultos = adult literacy programme.* programa de análisis de ficheros de transacciones = log analysis software.* programa de búsqueda = search software, search software package.* programa de capacitación = training programme.* programa de código abierto = open source software.* programa de comunicaciones = communication software, communications software.* programa de conexión = logging programme.* programa de corrección ortográfica = spelling correction program.* programa de correo electrónico = electronic mail system.* programa de curso = course program(me).* programa de debate = talk show.* programa de descodificación = cracker.* programa de dinamización bibliotecaria = library outreach programme.* programa de doctorado = doctoral program(me), doctoral degree programme.* programa de dominio público = public domain software.* programa de edición de texto = editor.* programa de ejercicio físico = exercise programme.* programa de entrevistas = talk show.* programa de escritores en estancia = writers in residence programme.* programa de estudio = programme of study.* programa de estudios = course brochure, educational program(me), school program(me), study program(me), syllabus [syllabi/syllabuses, -pl.], education programme.* programa de estudios común = common core syllabus.* programa de estudios homologado = accredited programme.* programa de extensión bibliotecaria = library outreach programme.* programa de formación = training programme, training scheme, instructional programme.* programa de formación en el trabajo = in-service training program(me).* programa de gestión bibliográfica personal = personal bibliographic software.* programa de gestión bibliotecaria = library software package.* programa de gestión de bases de datos = database management software.* programa de gestión de datos = database management software.* Programa de Gestión de Registros y Archivos (RAMP) = Records and Archives Management Programme (RAMP).* programa de gestión documental = information retrieval software.* programa de gestión financiera = cash management package, cash management software.* programa de grabación en CD = burning software.* programa de humor = comedy programme.* programa de imitación = mimicry software.* programa de inserción social = Head Start program.* programa de intercambio = exchange programme.* programa de introducción a la biblioteca = library training programme.* programa de inversiones = investment program(me).* programa de investigación = research agenda.* programa + dejar de funcionar = programme + crash.* programa de la asignatura = learning program(me).* programa del congreso = conference programme.* programa del curso = course syllabus.* programa de lectura = reading programme.* programa de marketing = marketing programme.* programa de mayor audiencia = prime time show, prime time programme.* programa de medición de los recursos usados = metering software.* programa de montaje de aplicaciones = software packager.* programa de navegación por las redes = network navigator.* programa de noticias = news programme.* programa de ordenador = computer programme.* programa de orientación = orientation programme.* programa de orientación bibliográfica = bibliographic instruction program(me).* programa de prácticas en la empresa = internship program(me), internship.* programa de protección = protection program(me), software protection program(me).* programa de prueba beta = beta test programme.* programa de radio = radio broadcast, radio programme, radio show.* programa de televisión = television programme, television broadcast, television show, TV show.* programa de trabajo = work schedule.* programa de trabajo como interno residente = residency programme, residency.* programa de utilidades = utilities.* programa de viaje = travel plan.* programa didáctico = courseware.* programa educativo = educational program(me), education programme, instructional programme, learning program(me).* programa electoral = ticket.* programa en CD-ROM = CD-ROM software.* programa ensamblador = assembler program.* programa filtro = filtering software.* programa fuente = source programme.* programa fundamental = Core Programme.* programa gratuito = user-supported software.* programa informático = computer programme, software system, computer application.* programa informático comercial = off-the-shelf software, turnkey system, turnkey software system, pre-written software, commercial application.* programa informático con mantenimiento incluido = supported software.* programa informático hecho por encargo = tailor-made software.* programa integrado de gestión de bibliotecas = integrated library system (ILS), integrated library management system (ILMS).* programa intensivo = crash program(me).* programa maligno = malware, malicious software.* programa mixto de clases y práctica en la empresa = sandwich programme.* programa MOO (multiusuarios y orientado a objetos) = MOO (Multi-user Object Oriented) software.* Programa Mundial de Alimentos, el = World Food Programme, the.* Programa Nacional para las Adquisiciones y la Catalogación (NPAC) = National Program for Acquisitions and Cataloging (NPAC).* Programa Nacional para las Publicaciones Seriadas (NSDP) = National Serials Data Program (NSDP).* programa nuclear = nuclear programme.* programa objeto = object program(me).* programa para descifrar contraseñas = password cracking programme.* programa para el aprendizaje de idiomas = language-learning sofware.* programa para inventariar = inventory program.* programa personalizado = tailor-made software.* programa piloto = pilot program(me).* Programa Piloto sobre Discos Opticos = Optical Disc Pilot Program.* programa político = ticket.* programa presidencial = presidential programme.* programa principal = Core Programme.* programa puente = interface.* programa que se añade = add-on pack.* programa respiro = respite care.* programas básicos = basic software.* programas comerciales = commercial software.* programas de acceso = access software.* programas de alfabetización = literacy promotion.* programas de automatización de bibliotecas = library automation software.* programas de estudios = syllabi.* programas de recuperación = retrieval software.* programas de software libre = freeware.* programas distribuidos por el autor = shareware.* programa servidor = server software program.* programas espía = spyware.* programas espía de anuncios = adware.* programas HyperCard = HyperCard software.* programas informáticos = software, computer software.* programas informáticos comerciales = commercial software.* programas intermedios = middleware.* programas malignos = badware.* programa social = social program(me).* programas para la gestión de mapas = map software.* programas televisivos de entretenimiento = entertainment television.* promover un programa = launch + program(me).* tecla de función del programa = programme function key.* un paquete integrado de programas = a suite of + programmes.* * *1)a) (Rad, TV) program*programa doble — (Cin) double bill, double feature
b) ( folleto) program*2) (programación, plan) program*un programa de visitas muy apretado — a very tight program o schedule
eso no estaba en el programa! — (fam) that wasn't part of the plan! (colloq)
3)a) ( político) program*b) (Educ) ( de asignatura) syllabus; ( de curso) curriculum, syllabus4) (Inf, Elec) program*5) (RPl fam) ( conquista) pickup (colloq)* * *= agenda, programme [program, -USA], programme area, software program, catalogue, programme schedule.Ex: The session on library and information services to people with disabilities addressed on agenda developed out of the feedback from various regional groups.
Ex: Programs are available which generate alphabetical listings, including lead-in terms, reciprocal entries, hierarchical displays and other special sections of the thesaurus.Ex: Now that financial stringencies were the order of the day, libraries had to compete with the more pressing needs of other programme areas, like education, social services, and housing, for dwindling resources.Ex: In the Internet, a client is a software program that is used to contact and obtain data from a server software program on another computer, often across a great distance.Ex: This discussion of present trends is based on a survey of course offerings as found in library school catalogues.Ex: Programme schedules are subject to change without prior notification.* actualización de programa informático = maintenance release.* archivo de programas = programme file.* centro de apoyo a los programas de estudios = curriculum material center.* colección de programas informáticos = software library.* conjunto de programas = workbench, workbench.* demostración de programa = software demo.* desactivar un programa de protección = unlock + protection program(me).* desarrollo de programas = software development.* descodificar una programa de encriptación = crack + encryption software.* ejecución del programa = computer run.* elaborar un programa = draw up + program(me).* homologar un programa = accredit + programme.* paquete de programas = package.* paquete de programas de ordenador = software package.* paquete integrado de programas = software suite.* paquetes de programas = programme packages.* poner en funcionamiento un programa = implement + program(me).* presentar un programa = present + programme.* programa académico = academic programme.* programa acelerado = crash program(me).* programa antivirus = antivirus software, antivirus programme.* programa añadido = plug-in program, plug-in.* programa autodidacta = tutorial, tutorial program(me).* programa básico = Core Programme.* programa bibliotecario = library program(me).* programa cliente = browser software, browser.* programa compilador = compiler.* programa creador de informes = report writer.* programa cultural = cultural programme.* programa de acceso a Internet = browser software.* programa de actividades = timetable of activities, calendar of events, events calendar.* programa de actuación = programme of action, action programme, action plan, operating programme.* programa de adultos = adult programme.* programa de alfabetización = literacy programme, literacy movement.* programa de alfabetización de adultos = adult literacy programme.* programa de análisis de ficheros de transacciones = log analysis software.* programa de búsqueda = search software, search software package.* programa de capacitación = training programme.* programa de código abierto = open source software.* programa de comunicaciones = communication software, communications software.* programa de conexión = logging programme.* programa de corrección ortográfica = spelling correction program.* programa de correo electrónico = electronic mail system.* programa de curso = course program(me).* programa de debate = talk show.* programa de descodificación = cracker.* programa de dinamización bibliotecaria = library outreach programme.* programa de doctorado = doctoral program(me), doctoral degree programme.* programa de dominio público = public domain software.* programa de edición de texto = editor.* programa de ejercicio físico = exercise programme.* programa de entrevistas = talk show.* programa de escritores en estancia = writers in residence programme.* programa de estudio = programme of study.* programa de estudios = course brochure, educational program(me), school program(me), study program(me), syllabus [syllabi/syllabuses, -pl.], education programme.* programa de estudios común = common core syllabus.* programa de estudios homologado = accredited programme.* programa de extensión bibliotecaria = library outreach programme.* programa de formación = training programme, training scheme, instructional programme.* programa de formación en el trabajo = in-service training program(me).* programa de gestión bibliográfica personal = personal bibliographic software.* programa de gestión bibliotecaria = library software package.* programa de gestión de bases de datos = database management software.* programa de gestión de datos = database management software.* Programa de Gestión de Registros y Archivos (RAMP) = Records and Archives Management Programme (RAMP).* programa de gestión documental = information retrieval software.* programa de gestión financiera = cash management package, cash management software.* programa de grabación en CD = burning software.* programa de humor = comedy programme.* programa de imitación = mimicry software.* programa de inserción social = Head Start program.* programa de intercambio = exchange programme.* programa de introducción a la biblioteca = library training programme.* programa de inversiones = investment program(me).* programa de investigación = research agenda.* programa + dejar de funcionar = programme + crash.* programa de la asignatura = learning program(me).* programa del congreso = conference programme.* programa del curso = course syllabus.* programa de lectura = reading programme.* programa de marketing = marketing programme.* programa de mayor audiencia = prime time show, prime time programme.* programa de medición de los recursos usados = metering software.* programa de montaje de aplicaciones = software packager.* programa de navegación por las redes = network navigator.* programa de noticias = news programme.* programa de ordenador = computer programme.* programa de orientación = orientation programme.* programa de orientación bibliográfica = bibliographic instruction program(me).* programa de prácticas en la empresa = internship program(me), internship.* programa de protección = protection program(me), software protection program(me).* programa de prueba beta = beta test programme.* programa de radio = radio broadcast, radio programme, radio show.* programa de televisión = television programme, television broadcast, television show, TV show.* programa de trabajo = work schedule.* programa de trabajo como interno residente = residency programme, residency.* programa de utilidades = utilities.* programa de viaje = travel plan.* programa didáctico = courseware.* programa educativo = educational program(me), education programme, instructional programme, learning program(me).* programa electoral = ticket.* programa en CD-ROM = CD-ROM software.* programa ensamblador = assembler program.* programa filtro = filtering software.* programa fuente = source programme.* programa fundamental = Core Programme.* programa gratuito = user-supported software.* programa informático = computer programme, software system, computer application.* programa informático comercial = off-the-shelf software, turnkey system, turnkey software system, pre-written software, commercial application.* programa informático con mantenimiento incluido = supported software.* programa informático hecho por encargo = tailor-made software.* programa integrado de gestión de bibliotecas = integrated library system (ILS), integrated library management system (ILMS).* programa intensivo = crash program(me).* programa maligno = malware, malicious software.* programa mixto de clases y práctica en la empresa = sandwich programme.* programa MOO (multiusuarios y orientado a objetos) = MOO (Multi-user Object Oriented) software.* Programa Mundial de Alimentos, el = World Food Programme, the.* Programa Nacional para las Adquisiciones y la Catalogación (NPAC) = National Program for Acquisitions and Cataloging (NPAC).* Programa Nacional para las Publicaciones Seriadas (NSDP) = National Serials Data Program (NSDP).* programa nuclear = nuclear programme.* programa objeto = object program(me).* programa para descifrar contraseñas = password cracking programme.* programa para el aprendizaje de idiomas = language-learning sofware.* programa para inventariar = inventory program.* programa personalizado = tailor-made software.* programa piloto = pilot program(me).* Programa Piloto sobre Discos Opticos = Optical Disc Pilot Program.* programa político = ticket.* programa presidencial = presidential programme.* programa principal = Core Programme.* programa puente = interface.* programa que se añade = add-on pack.* programa respiro = respite care.* programas básicos = basic software.* programas comerciales = commercial software.* programas de acceso = access software.* programas de alfabetización = literacy promotion.* programas de automatización de bibliotecas = library automation software.* programas de estudios = syllabi.* programas de recuperación = retrieval software.* programas de software libre = freeware.* programas distribuidos por el autor = shareware.* programa servidor = server software program.* programas espía = spyware.* programas espía de anuncios = adware.* programas HyperCard = HyperCard software.* programas informáticos = software, computer software.* programas informáticos comerciales = commercial software.* programas intermedios = middleware.* programas malignos = badware.* programa social = social program(me).* programas para la gestión de mapas = map software.* programas televisivos de entretenimiento = entertainment television.* promover un programa = launch + program(me).* tecla de función del programa = programme function key.* un paquete integrado de programas = a suite of + programmes.* * *A1 ( Rad, TV) program*programa doble ( Cin) double bill, double feature2 (folleto) tbprograma de mano program*Compuestos:quiz showtalk show, chat show ( BrE)B (programación, plan) program*tuvo un programa de visitas muy apretado he had a very tight program o scheduleel que viniera con su madre no estaba en el programa ( hum); I hadn't bargained on her mother coming along with her, it wasn't part of the plan for her to bring her motherme toca quedarme con los niños ¡mira qué programa! ( iró); I have to stay at home and mind the kids … what a wonderful prospect! ( iro)no tengo programa para mañana I don't have anything planned o ( colloq) I've nothing on tomorrowC1 (de medidas) program*su programa electoral their election manifestoD1 ( Inf) program*2 ( Elec) program*Compuestos:( Inf) spywaresource program* * *
Del verbo programar: ( conjugate programar)
programa es:
3ª persona singular (él/ella/usted) presente indicativo2ª persona singular (tú) imperativo
Multiple Entries:
programa
programar
programa sustantivo masculino
1
programa de entrevistas chat show
2 (programación, plan) program( conjugate program)
3
( de curso) curriculum, syllabus
4 (Inf, Elec) program( conjugate program)
programar ( conjugate programar) verbo transitivo
1a) (Rad, TV) to schedule
‹horario/fecha› to schedule, program( conjugate program);
‹ viaje› to organize
2 (Inf) to program
programa sustantivo masculino
1 (de radio, televisión) programme
programa concurso, quiz show
2 (plan, proyecto) programme, schedule
programa electoral, election manifesto
3 (de estudios) curriculum
4 Inform program
Recuerda que en Estados Unidos se escribe program, mientras que los británicos prefieren la grafía programme, a menos que se trate de un programa informático.
programar verbo transitivo
1 (actividades, eventos) to programme, draw up a programme for: han programado un ciclo de cine portugués, they've programmed a series of Portuguese films
2 (un aparato) to set, programme: no sé programar el vídeo, I don't know how to program the VCR
3 (radio, televisión) to schedule
(medios de transporte, entradas/salidas) to schedule, timetable
4 Inform to program
' programa' also found in these entries:
Spanish:
estival
- informática
- informático
- interactivo
- intermedia
- intermedio
- ofensa
- presentar
- presentación
- ribete
- sintonía
- suspender
- agenda
- ágil
- amplio
- animador
- animar
- apretado
- audiencia
- azafata
- calendario
- conducción
- conducir
- conductor
- consagrar
- cortar
- delinear
- didáctico
- documental
- echar
- educativo
- emisión
- emitir
- enlatado
- espacio
- fascinar
- infantil
- informativo
- instalar
- mirar
- nacional
- noticia
- piloto
- plan
- poner
- popular
- recargar
- repetición
- repetir
- transmisión
English:
air
- austerity
- bootleg
- chat show
- close
- computer program
- fluff
- hand-out
- informative
- intercultural
- introduce
- introduction
- live
- manifesto
- master
- news programme
- overrun
- phone-in
- pilot programme
- platform
- prerecord
- present
- program
- programme
- rehearsal
- run
- run over
- schedule
- screen
- shorten
- show
- special
- support
- switch off
- syllabus
- talk-show
- television programme
- bill
- blue
- broadcast
- chat
- credit
- curriculum
- flag
- further
- game
- look
- magazine
- Medicaid
- Medicare
* * *programa nm1. [de radio, televisión] programmeprograma concurso game show;programa de entrevistas talk show2. [de lavadora, lavavajillas] cycleprograma de lavado wash cycle3. [proyecto] programmeprograma de creación de empleo job creation scheme;programa electoral platform;programa espacial space programme;programa de intercambio exchange (programme)4. [folleto] programmeprograma de mano programme5. [de actividades] schedule, programme;¿cuál es el programa para esta tarde? [¿qué hacemos?] what's the plan for this afternoon?;Humla tormenta no estaba en el programa the storm wasn't part of the programme, the storm wasn't supposed to happenprograma de fiestas programme of events [during annual town festival]6. [de curso, asignatura] syllabus7. Informát programprograma de maquetación page layout programempezaron a llegar, cada uno con su programa they began to arrive, each with his or her pick-up* * *m1 TV, RAD program, Brprogramme;2 INFOR program3 EDU syllabus, curriculum* * *programa nm1) : program2) : plan3)programa de estudios : curriculum* * *programa n1. (de televisión, radio) programme¿cuál es tu programa preferido? what's your favourite programme?2. (de ordenador) program3. (de asignatura) syllabus -
4 destacar
v.1 to emphasize, to highlight (poner de relieve).cabe destacar que… it is important to point out that…hay que destacar el trabajo de los actores the acting deserves special mentionElla destaca sus logros She highlights his achievements.Ella destacó su importancia She emphasized its importance.2 to station (tropas).3 to stand out.destaca entre sus otras novelas por su humor it stands out among her other novels for o because of its humorSus logros destacan His achievements stand out.4 to put on the front, to deploy, to detach, to put at the front line.Ricardo destacó al alumno Richard put the student on the front.* * *1 (despuntar) to stand out1 MILITAR to detach2 (en pintura) to highlight, make stand out3 figurado (dar énfasis) to point out, emphasize1 to stand out* * *verb1) to highlight, emphasize2) stand out* * *1. VT1) (=hacer resaltar) to emphasizequiero destacar que... — I wish to emphasize that...
2) (Mil) to detach, detail3) (Inform) to highlight2.VISee:* * *1.verbo transitivo1) (recalcar, subrayar) to emphasize, stress2) ( realzar) <belleza/figura> to enhance; <color/plano> to bring out3)a) (Mil) < tropas> to postdestacar a alguien para + inf — to detail somebody to + inf
b) <periodista/fotógrafo> to send2.destacar vi to stand outdestacar en algo — to excel at o in something
el marco hace destacar aún más la belleza del cuadro — the frame further enhances the beauty of the picture
* * *= bring into + focus, emphasise [emphasize, -USA], give + prominence, give + emphasis, highlight, make + Posesivo + mark, single out, illuminate, heighten, stand out in + the text, play up, stand out, foreground, lay + emphasis on, be to the fore, bring to + the fore, come to + the fore, give + highlights, excel, spotlight, bring to + the forefront, place + great store on, create + a high profile for, give + a high profile, have + high profile, bring + attention to, stand + apart, shine, deploy, flag + Nombre + up, stand + proud.Ex. Analytical cataloguing aims to emphasise the content of documents, rather than relying entirely upon cataloguing whole works.Ex. Provision should be on the basis of quality and originality, with classic works of the genre given prominence.Ex. Some are poorly written giving either too much or too little data, and giving undue emphasis to the author's priorities.Ex. In each case the object of the discussion will be to highlight what appear to be the significant aspects, particularly those concerning the background which affect the nature of the scheme.Ex. Prior to that date he had already begun to make his mark.Ex. Conference proceedings are singled out for special attention because they are an important category of material in relation to abstracting and indexing publications.Ex. This appraisal attempts to illuminate aspects of Irish library history omitted from international reference works.Ex. Automated support services have heightened the sense of interdependency between libraries and vendors.Ex. Both Dialog and Chemical Abstracts Service stand out in the text.Ex. A long-standing but unfortunate tradition plays up antagonism between those librarians who become catalogers and those who opt for reference or public service.Ex. Three national library catalogues stand out as highly important sources of general bibliography.Ex. His survey of how such poetry has been edited in recent years, however, shows that a single edition is still foregrounded while other editions are only obliquely indicated via footnotes.Ex. Her article lays emphasis on some of the concerns that are important to the continued development of effective information policies.Ex. Those countries which were already to the fore in science and technology certainly faced problems in the handling of information.Ex. Installation of new computer terminals may bring the problem to the fore.Ex. As this table shows, the age profile for all borrowers is very close to that of all adults in the country but when one looks at the more frequent users, the regular borrowers, the older people come more to the fore.Ex. This article gives highlights of a trade show on the applications of optical information systems in publishing organised by Learned Information and held in New York City, 15-17 Oct 86.Ex. Expert systems represent an attempt to harness, as an intellectual tool, those features of the computer where it excels in the handling of data.Ex. This article spotlights the role that authority files play in promoting uniformity of cataloguing practice.Ex. This theft of valuable letters and documents brings to the forefront, once again, the question of collection security in the nation's archives.Ex. The IFLA letter places great store on the number of FID members who are also IFLA members.Ex. This article pesents an interview with George Cunningham who sees his role as creating a high profile for the library profession and fostering a love of books.Ex. Before the launch of Penguin Books India in 1987, trade publishing in English in India did not have the high profile in bookstores it has today..Ex. In crisp, economical prose, the journal calmly brought attention to the nooks and crannies, and absurdities of university life, concerning itself with both the idiosyncratic and the profound.Ex. There are many books published in the world and of many kinds, but one category stands apart: books that come under the heading of literature.Ex. A light box would be provided for this purpose so that the cards could be accurately stacked on top of each other to allow the light from the light box to shine through any holes that the three cards had in common.Ex. Any attack on Iran will require that military forces quickly deploy to Dubai to forestall the closing of the strait.Ex. If you spot an error then flag it up to your bank promptly and insist they take action to rectify it.Ex. Even now, hundreds of years after his death, his timepieces stand proud in historic buildings around the world.----* destacar con mucho sobre = stand out + head and shoulders (above/over), be head and shoulder (above/over).* destacar en = pull off on.* destacar la importancia = underscore + importance.* destacar la importancia de = stress + the importance of, emphasise + the importance of, highlight + the importance of.* destacar por encima de los demás = stand out from + the rest, stand out above + the rest, stand out in + the crowd.* destacar sobre los demás = stand out above + the rest, stand out from + the rest, stand out in + the crowd.* es de destacar que = significantly.* es importante destacar = importantly.* hay que destacar = importantly.* sin acontecimientos que destacar = uneventful.* sin nada que destacar = uneventful.* * *1.verbo transitivo1) (recalcar, subrayar) to emphasize, stress2) ( realzar) <belleza/figura> to enhance; <color/plano> to bring out3)a) (Mil) < tropas> to postdestacar a alguien para + inf — to detail somebody to + inf
b) <periodista/fotógrafo> to send2.destacar vi to stand outdestacar en algo — to excel at o in something
el marco hace destacar aún más la belleza del cuadro — the frame further enhances the beauty of the picture
* * *= bring into + focus, emphasise [emphasize, -USA], give + prominence, give + emphasis, highlight, make + Posesivo + mark, single out, illuminate, heighten, stand out in + the text, play up, stand out, foreground, lay + emphasis on, be to the fore, bring to + the fore, come to + the fore, give + highlights, excel, spotlight, bring to + the forefront, place + great store on, create + a high profile for, give + a high profile, have + high profile, bring + attention to, stand + apart, shine, deploy, flag + Nombre + up, stand + proud.Ex: The current technological scene is reviewed to bring fee-related issues into sharper focus.
Ex: Analytical cataloguing aims to emphasise the content of documents, rather than relying entirely upon cataloguing whole works.Ex: Provision should be on the basis of quality and originality, with classic works of the genre given prominence.Ex: Some are poorly written giving either too much or too little data, and giving undue emphasis to the author's priorities.Ex: In each case the object of the discussion will be to highlight what appear to be the significant aspects, particularly those concerning the background which affect the nature of the scheme.Ex: Prior to that date he had already begun to make his mark.Ex: Conference proceedings are singled out for special attention because they are an important category of material in relation to abstracting and indexing publications.Ex: This appraisal attempts to illuminate aspects of Irish library history omitted from international reference works.Ex: Automated support services have heightened the sense of interdependency between libraries and vendors.Ex: Both Dialog and Chemical Abstracts Service stand out in the text.Ex: A long-standing but unfortunate tradition plays up antagonism between those librarians who become catalogers and those who opt for reference or public service.Ex: Three national library catalogues stand out as highly important sources of general bibliography.Ex: His survey of how such poetry has been edited in recent years, however, shows that a single edition is still foregrounded while other editions are only obliquely indicated via footnotes.Ex: Her article lays emphasis on some of the concerns that are important to the continued development of effective information policies.Ex: Those countries which were already to the fore in science and technology certainly faced problems in the handling of information.Ex: Installation of new computer terminals may bring the problem to the fore.Ex: As this table shows, the age profile for all borrowers is very close to that of all adults in the country but when one looks at the more frequent users, the regular borrowers, the older people come more to the fore.Ex: This article gives highlights of a trade show on the applications of optical information systems in publishing organised by Learned Information and held in New York City, 15-17 Oct 86.Ex: Expert systems represent an attempt to harness, as an intellectual tool, those features of the computer where it excels in the handling of data.Ex: This article spotlights the role that authority files play in promoting uniformity of cataloguing practice.Ex: This theft of valuable letters and documents brings to the forefront, once again, the question of collection security in the nation's archives.Ex: The IFLA letter places great store on the number of FID members who are also IFLA members.Ex: This article pesents an interview with George Cunningham who sees his role as creating a high profile for the library profession and fostering a love of books.Ex: The course gives information technology a very high profile.Ex: Before the launch of Penguin Books India in 1987, trade publishing in English in India did not have the high profile in bookstores it has today..Ex: In crisp, economical prose, the journal calmly brought attention to the nooks and crannies, and absurdities of university life, concerning itself with both the idiosyncratic and the profound.Ex: There are many books published in the world and of many kinds, but one category stands apart: books that come under the heading of literature.Ex: A light box would be provided for this purpose so that the cards could be accurately stacked on top of each other to allow the light from the light box to shine through any holes that the three cards had in common.Ex: Any attack on Iran will require that military forces quickly deploy to Dubai to forestall the closing of the strait.Ex: If you spot an error then flag it up to your bank promptly and insist they take action to rectify it.Ex: Even now, hundreds of years after his death, his timepieces stand proud in historic buildings around the world.* destacar con mucho sobre = stand out + head and shoulders (above/over), be head and shoulder (above/over).* destacar en = pull off on.* destacar la importancia = underscore + importance.* destacar la importancia de = stress + the importance of, emphasise + the importance of, highlight + the importance of.* destacar por encima de los demás = stand out from + the rest, stand out above + the rest, stand out in + the crowd.* destacar sobre los demás = stand out above + the rest, stand out from + the rest, stand out in + the crowd.* es de destacar que = significantly.* es importante destacar = importantly.* hay que destacar = importantly.* sin acontecimientos que destacar = uneventful.* sin nada que destacar = uneventful.* * *destacar [A2 ]vtA (recalcar, subrayar) to emphasize, stressdestacó la gravedad de la situación he underlined o stressed o emphasized the gravity of the situationB ( Art) to highlight, bring outC1 (enviar) ‹tropas› to postfueron destacados para defender el puente they were detailed to defend the bridge2 ‹periodista/fotógrafo› to send■ destacarvito stand outel trabajo destaca por su originalidad the work is remarkable for o stands out because of its originalityel marco hace destacar aún más la belleza del cuadro the frame further enhances the beauty of the picturedestacó como autor teatral he was an outstanding playwrighta lo lejos destacaba el campanario de la iglesia the church tower stood out in the distancenunca destacó como estudiante he never excelled o shone as a studentdestaca entre los de su edad por su estatura he stands out from others of his age because of his heightdestacar vi* * *
destacar ( conjugate destacar) verbo transitivo
1 (recalcar, subrayar) to emphasize, stress
2 ( realzar) ‹belleza/figura› to enhance;
‹color/plano› to bring out
3
verbo intransitivo
to stand out;
destacar en algo to excel at o in sth
destacar vtr fig to emphasize, stress
destacar(se) verbo intransitivo & verbo reflexivo to stand out
' destacar' also found in these entries:
Spanish:
brillar
- despuntar
- destacarse
- perfilarse
- realzar
- resaltar
- sobresalir
- subrayar
English:
angular
- detail
- highlight
- shine
- stand out
- crowd
- excel
- heighten
- stand
- tower
* * *♦ vt1. [poner de relieve] to emphasize, to highlight;debo destacar lo importante que es la operación I must stress o emphasize how important the operation is;cabe destacar que… it is important to point out that…;hay que destacar el trabajo de los actores the acting deserves special mention2. [tropas] to station;[corresponsales] to assign, to send♦ vi[sobresalir] to stand out;tiene afán por destacar she is keen to excel;destacó como concertista de piano he was an outstanding concert pianist;hay una alumna que destaca de los demás/entre todos there is one student who stands out from the others/from all the others;destaca en sus estudios she is an outstanding student;destaca entre sus otras novelas por su humor it stands out from her other novels for o because of its humour;destaca mucho por su imponente físico he really stands out because of his impressive physique;un pueblo que no destaca por nada en particular a town that is not remarkable for anything in particular, a rather unremarkable town* * *I v/i stand outII v/t emphasize* * *destacar {72} vt1) enfatizar, subrayar: to emphasize, to highlight, to stress2) : to station, to postdestacar vi: to stand out* * *destacar vb1. (resaltar) to point out / to emphasize -
5 gestión
f.1 step, move, step of a process, gestio.2 negotiation, management, undertaking, action.3 management.* * *1 (Also used in plural with the same meaning) (trámite) step, measure, move■ tengo que realizar varias gestiones, después nos veremos I have a few errands to do, so I'll see you later2 (comercial) administration, management■ la gestión de la empresa corre a cargo del hijo del dueño the owner's son is in charge of managing the company3 (Also used in plural with the same meaning) (negociación) negotiation\gestión de datos data management* * *noun f.1) management2) procedure* * *SF1) (=administración) managementgestión interna — (Inform) housekeeping
2) pl gestiones (=trámites)el gobierno tendrá que hacer las primeras gestiones — the government will have to make the first move
* * *a) ( trámite)hizo or efectuó gestiones para adoptar un niño — he went through the procedure for adopting a child
b) (Com, Fin) managementc) (Adm, Gob) administrationd) gestiones femenino plural ( negociaciones) negotiations (pl)* * *= handling, husbanding, management, manipulation, running, dispensation, stewardship, manning, managing, back office, keeping.Ex. The document can now be returned to the proper department for further handling.Ex. There is nevertheless some scope in some African countries for the exploitation of basic information technologies for such actitivies as the internal husbanding and sharing of decision-making data.Ex. The practice of librarianship requires performance of the same management functions irrespective of position.Ex. Indexing may rely upon the facilities for the manipulation and ordering of data offered by the computer.Ex. The acquisition of these materials is a skilful job demanding the sort of dedication that a housewife brings to the running of her home.Ex. The role of government publications in the provision of information is discussed as well as the new constitutional dispensation which came into being in September 1984 in the Republic of South Africa.Ex. The librarian's professional values include service, commitment to truth-seeking and intellectual freedom and a sense of responsibility ( stewardship of knowledge).Ex. All the things that follow in the chapter are subservient to the inquiry point and its proper manning.Ex. Compiling, updating, managing and editing monolingual and multilingual thesauri without suitable software is extremely complex.Ex. Benefits have been proven in the back office and now many organizations are applying it in customer facing applications.Ex. I am an associate director for collections development, and my responsibilities relate to the getting and keeping of collections = Soy subdirector encargado del desarrollo de la colección y mis responsabilidades están relaconadas con la adquisición y mantenimiento de las colecciones.----* analista de sistemas de gestión bibliotecaria = library systems analyst.* consultoría para la gestión = management consultant.* cursos de gestión de información = management course.* de gestión = back-office.* de gestión del museo = curatorial.* director ejecutivo de la gestión del conocimiento = knowledge executive.* economía de gestión = managerial economics.* encargado de la gestión de documentos = record(s) manager.* encargado de la gestión documental = record(s) manager.* equipo de gestión = management team.* escuela de gestión = business school.* estilo de gestión = managerial style, management style.* estrategia de gestión = management strategy, managerial strategy.* estrategia de gestión de la información = information management strategy.* estructura jerárquica de gestión = line management.* estudios de gestión = management science.* gasto de gestión = administration fee.* gastos de gestión = handling fee.* gestión administrativa = housekeeping.* gestión bibliotecaria = library management.* gestión compartida = shared governance.* gestión de aguas = water management.* gestión de archivos = management of records, archive(s) management.* gestión de archivos personales = personal archives management, personal records management.* gestión de bases de datos = database management.* gestión de calidad total = total quality management (TQM).* gestión de casos clínicos = case management.* gestión de crisis = crisis management.* gestión de datos = data handling.* gestión de documentación administrativa = record keeping [recordkeeping], record management [records management], record(s) management, paperwork management.* gestión de documentos = document management, handling of documents, record(s) management, record keeping [recordkeeping].* gestión de documentos electrónicos = electronic document management.* gestión de empresas = business management.* gestión de fincas = land management.* gestión de grandes extensiones para la cría de ganado = range management.* gestión de imágenes = imaging, image-handling, image management.* gestión de imágenes de documentos = document image management.* gestión de imágenes digitales = digital imaging, digital image management.* gestión de imágenes electrónicas = electronic image management.* gestión de imágenes por ordenador = computer imaging.* gestión de la biblioteca = library management, library administration.* gestión de la colección = collection management.* gestión de la información = information management, information handling.* gestión de la oferta de productos = range management.* gestión del catálogo = catalogue management.* gestión del comportamiento = behaviour management.* gestión del conocimiento = knowledge management (KM).* gestión del contenido = content management.* gestión del medio ambiente = environmental management.* Gestión de los Recursos de Información (IRM) = Information Resources Management (IRM).* gestión del tiempo = time management.* gestión de objetos = object management.* gestión de oficinas = office management.* gestión de operaciones = operations management.* gestión de personal = personnel management.* gestión de recursos acuáticos = aquatic resource management.* gestión de recursos acuíferos = water resource management.* gestión de recursos hidráulicos = water management.* gestión de recursos humanos = human resource management.* gestión de registros = record keeping [recordkeeping].* gestión de soportes = media management.* gestión de terrenos = land management.* gestión de tierras = land management.* gestión diaria de, la = day-to-day running of, the.* gestión documental = information management, record management [records management], record(s) management, record keeping [recordkeeping], record keeping [recordkeeping].* gestión económica = economics.* gestión electrónica de documentos = electronic record keeping, electronic record keeping, electronic record management.* gestión entre pares = collegial management.* gestiones = paperwork.* gestión financiera = fiscal management.* gestión mediante proyectos = project management.* gestión participativa = participative management.* gestión por objetivos = management by objectives (MBO).* gestión y conservación de documentos electrónicos = electronic document preservation and management.* grupo de gestión = management team.* herramienta de gestión = management tool, managerial tool.* herramienta para la gestión de la información = information-managing tool.* información de gestión = management data, management information.* jefe de los servicios de gestión del conocimiento = chief knowledge officer (CKO).* Licenciado en Gestión Empresarial = MBA (Master of Business Administration).* mala gestión = mismanagement.* método de gestión = managerial style.* nivel alto de gestión = higher management.* nivel medio de gestión = middle management.* para la gestión de información textual = text-handling.* profesional de la gestión documental = information management professional.* profesional encargado de la gestión de documentos = records professional.* programa de gestión bibliográfica personal = personal bibliographic software.* programa de gestión bibliotecaria = library software package.* programa de gestión de bases de datos = database management software.* programa de gestión de datos = database management software.* Programa de Gestión de Registros y Archivos (RAMP) = Records and Archives Management Programme (RAMP).* programa de gestión documental = information retrieval software.* programa de gestión financiera = cash management package, cash management software.* programa integrado de gestión de bibliotecas = integrated library system (ILS), integrated library management system (ILMS).* programas para la gestión de mapas = map software.* responsabilidad en la gestión = accountability.* responsable de la gestión de documentos = record(s) manager.* responsable de la gestión documental = record(s) manager.* sistema de ayuda a la gestión = management support system (MSS).* sistema de gestión bibliotecaria = library system, library management system.* sistema de gestión de documentos = record(s) system.* sistema de gestión de documentos electrónicos = electronic document management system (EDMS).* sistema de gestión de imágenes = imaging system, image-based system, image management system.* sistema de gestión de la información (SGI) = information management system (IMS).* sistema de gestión del conocimiento = knowledge management system (KMS).* Sistema de Gestión de Mensajes (MHS) = Message Handling System (MHS).* sistema de gestión de registros = record(s) system.* sistema de gestión documental = information retrieval system (IRS), record(s) system.* sistema integrado de gestión bibliotecaria = integrated library package.* sistema para la información de gestión = management information system (MIS).* sistema virtual de gestión de cursos = course management system.* sociedad de gestión de derechos de autor = copyright collective, copyright collecting society, copyright collecting agency.* teoría de la gestión = management theory.* * *a) ( trámite)hizo or efectuó gestiones para adoptar un niño — he went through the procedure for adopting a child
b) (Com, Fin) managementc) (Adm, Gob) administrationd) gestiones femenino plural ( negociaciones) negotiations (pl)* * *= handling, husbanding, management, manipulation, running, dispensation, stewardship, manning, managing, back office, keeping.Ex: The document can now be returned to the proper department for further handling.
Ex: There is nevertheless some scope in some African countries for the exploitation of basic information technologies for such actitivies as the internal husbanding and sharing of decision-making data.Ex: The practice of librarianship requires performance of the same management functions irrespective of position.Ex: Indexing may rely upon the facilities for the manipulation and ordering of data offered by the computer.Ex: The acquisition of these materials is a skilful job demanding the sort of dedication that a housewife brings to the running of her home.Ex: The role of government publications in the provision of information is discussed as well as the new constitutional dispensation which came into being in September 1984 in the Republic of South Africa.Ex: The librarian's professional values include service, commitment to truth-seeking and intellectual freedom and a sense of responsibility ( stewardship of knowledge).Ex: All the things that follow in the chapter are subservient to the inquiry point and its proper manning.Ex: Compiling, updating, managing and editing monolingual and multilingual thesauri without suitable software is extremely complex.Ex: Benefits have been proven in the back office and now many organizations are applying it in customer facing applications.Ex: I am an associate director for collections development, and my responsibilities relate to the getting and keeping of collections = Soy subdirector encargado del desarrollo de la colección y mis responsabilidades están relaconadas con la adquisición y mantenimiento de las colecciones.* analista de sistemas de gestión bibliotecaria = library systems analyst.* consultoría para la gestión = management consultant.* cursos de gestión de información = management course.* de gestión = back-office.* de gestión del museo = curatorial.* director ejecutivo de la gestión del conocimiento = knowledge executive.* economía de gestión = managerial economics.* encargado de la gestión de documentos = record(s) manager.* encargado de la gestión documental = record(s) manager.* equipo de gestión = management team.* escuela de gestión = business school.* estilo de gestión = managerial style, management style.* estrategia de gestión = management strategy, managerial strategy.* estrategia de gestión de la información = information management strategy.* estructura jerárquica de gestión = line management.* estudios de gestión = management science.* gasto de gestión = administration fee.* gastos de gestión = handling fee.* gestión administrativa = housekeeping.* gestión bibliotecaria = library management.* gestión compartida = shared governance.* gestión de aguas = water management.* gestión de archivos = management of records, archive(s) management.* gestión de archivos personales = personal archives management, personal records management.* gestión de bases de datos = database management.* gestión de calidad total = total quality management (TQM).* gestión de casos clínicos = case management.* gestión de crisis = crisis management.* gestión de datos = data handling.* gestión de documentación administrativa = record keeping [recordkeeping], record management [records management], record(s) management, paperwork management.* gestión de documentos = document management, handling of documents, record(s) management, record keeping [recordkeeping].* gestión de documentos electrónicos = electronic document management.* gestión de empresas = business management.* gestión de fincas = land management.* gestión de grandes extensiones para la cría de ganado = range management.* gestión de imágenes = imaging, image-handling, image management.* gestión de imágenes de documentos = document image management.* gestión de imágenes digitales = digital imaging, digital image management.* gestión de imágenes electrónicas = electronic image management.* gestión de imágenes por ordenador = computer imaging.* gestión de la biblioteca = library management, library administration.* gestión de la colección = collection management.* gestión de la información = information management, information handling.* gestión de la oferta de productos = range management.* gestión del catálogo = catalogue management.* gestión del comportamiento = behaviour management.* gestión del conocimiento = knowledge management (KM).* gestión del contenido = content management.* gestión del medio ambiente = environmental management.* Gestión de los Recursos de Información (IRM) = Information Resources Management (IRM).* gestión del tiempo = time management.* gestión de objetos = object management.* gestión de oficinas = office management.* gestión de operaciones = operations management.* gestión de personal = personnel management.* gestión de recursos acuáticos = aquatic resource management.* gestión de recursos acuíferos = water resource management.* gestión de recursos hidráulicos = water management.* gestión de recursos humanos = human resource management.* gestión de registros = record keeping [recordkeeping].* gestión de soportes = media management.* gestión de terrenos = land management.* gestión de tierras = land management.* gestión diaria de, la = day-to-day running of, the.* gestión documental = information management, record management [records management], record(s) management, record keeping [recordkeeping], record keeping [recordkeeping].* gestión económica = economics.* gestión electrónica de documentos = electronic record keeping, electronic record keeping, electronic record management.* gestión entre pares = collegial management.* gestiones = paperwork.* gestión financiera = fiscal management.* gestión mediante proyectos = project management.* gestión participativa = participative management.* gestión por objetivos = management by objectives (MBO).* gestión y conservación de documentos electrónicos = electronic document preservation and management.* grupo de gestión = management team.* herramienta de gestión = management tool, managerial tool.* herramienta para la gestión de la información = information-managing tool.* información de gestión = management data, management information.* jefe de los servicios de gestión del conocimiento = chief knowledge officer (CKO).* Licenciado en Gestión Empresarial = MBA (Master of Business Administration).* mala gestión = mismanagement.* método de gestión = managerial style.* nivel alto de gestión = higher management.* nivel medio de gestión = middle management.* para la gestión de información textual = text-handling.* profesional de la gestión documental = information management professional.* profesional encargado de la gestión de documentos = records professional.* programa de gestión bibliográfica personal = personal bibliographic software.* programa de gestión bibliotecaria = library software package.* programa de gestión de bases de datos = database management software.* programa de gestión de datos = database management software.* Programa de Gestión de Registros y Archivos (RAMP) = Records and Archives Management Programme (RAMP).* programa de gestión documental = information retrieval software.* programa de gestión financiera = cash management package, cash management software.* programa integrado de gestión de bibliotecas = integrated library system (ILS), integrated library management system (ILMS).* programas para la gestión de mapas = map software.* responsabilidad en la gestión = accountability.* responsable de la gestión de documentos = record(s) manager.* responsable de la gestión documental = record(s) manager.* sistema de ayuda a la gestión = management support system (MSS).* sistema de gestión bibliotecaria = library system, library management system.* sistema de gestión de documentos = record(s) system.* sistema de gestión de documentos electrónicos = electronic document management system (EDMS).* sistema de gestión de imágenes = imaging system, image-based system, image management system.* sistema de gestión de la información (SGI) = information management system (IMS).* sistema de gestión del conocimiento = knowledge management system (KMS).* Sistema de Gestión de Mensajes (MHS) = Message Handling System (MHS).* sistema de gestión de registros = record(s) system.* sistema de gestión documental = information retrieval system (IRS), record(s) system.* sistema integrado de gestión bibliotecaria = integrated library package.* sistema para la información de gestión = management information system (MIS).* sistema virtual de gestión de cursos = course management system.* sociedad de gestión de derechos de autor = copyright collective, copyright collecting society, copyright collecting agency.* teoría de la gestión = management theory.* * *1(trámite): la única gestión que había realizado the only step he had takenhizo or efectuó gestiones para adoptar un niño he went through the procedure for adopting a childsu apoyo a las gestiones de paz their support for the peace process o peace moveslas gestiones realizadas por sus compañeros the steps o action taken by his colleagueslas gestiones actualmente en marcha para resolverlo the efforts currently under way to resolve itunas gestiones que tenía que realizar some business that I had to attend toun balance sobre sus dos años de gestión a review of their two-year administration o of their two years in powerCompuestos:portfolio managementrisk managementtime management* * *
gestión sustantivo femenino
hizo gestiones para adoptar un niño he went through the procedure for adopting a child;
su apoyo a las gestiones de paz their support for the peace processb)
gestión sustantivo femenino
1 (de un negocio, empresa) management 2 gestiones, (conjunto de trámites) formalities, steps: están haciendo gestiones para liberarlos, they are working to free him
' gestión' also found in these entries:
Spanish:
bloquear
- excusada
- excusado
- recado
- trámite
- transparencia
- transparente
- diligencia
- paso
English:
collapse
- conduct
- course
- financial management
- management
- management accounting
- management consultancy
- management studies
- MBA
- mismanagement
- personnel management
- procedure
- running
- unproductive
- financial
- indictment
* * *gestión nf1. [diligencia]tengo que hacer unas gestiones en el ayuntamiento I have a few things to do at the town hall;las gestiones para obtener un visado the formalities involved in getting a visa;sus gestiones para obtener la beca no dieron fruto his efforts to get a grant were unsuccessful;las gestiones del negociador fracasaron the negotiator's efforts came to nothing;voy a intentar hacer unas gestiones a ver si puedo conseguirlo I'll try and speak to a few people to see if I can manage it;RPno hay peor gestión que la que no se hace there's no harm in trying2. [administración] managementgestión de calidad quality control; Fin gestión de cartera portfolio management; Com gestión de cobro = collection of outstanding payments;gestión de crisis crisis management;gestión de empresas business management;gestión financiera financial management;Com gestión de línea line management; Com gestión de personal personnel management;gestión política [de gobierno, ministro] conduct in government;gestión de recursos resource management;gestión de riesgos risk management;gestión del tiempo time managementgestión de memoria memory management4. [gobierno] administration;tres años de gestión del gobierno socialista three years under the socialist administration* * *f1 management;mala gestión mismanagement, poor management2:hacer gestiones attend to some business* * *1) trámite: procedure, step2) administración: management3) gestiones nfpl: negotiations* * *gestión n (administración) management -
6 libro
m.1 book.libro de bolsillo (pocket-sized) paperbacklibro de cabecera bedside booklibro de cocina cookery booklibro de consulta reference booklibro de cuentos storybooklibro de ejercicios exercise booklibro electrónico electronic booklibro de familia = document containing personal details of the members of a familylibro de reclamaciones complaints booklibro de registro (de entradas) registerlibro verde green paper2 omasum.pres.indicat.1st person singular (yo) present indicative of spanish verb: librar.* * *1 (gen) book2 ZOOLOGÍA third stomach1 accounts\llevar los libros to do the bookkeepingcomo un libro abierto (con claridad) clearlylibro blanco PLÍTICA white paperlibro de bolsillo paperbacklibro de caja cash-booklibro de cocina cookery book, recipe book, US cookbooklibro de consulta reference booklibro de coro hymn booklibro de familia book recording details of births, marriages, etc. in a familylibro de horas book of hourslibro de reclamaciones complaints booklibro de texto textbooklibro de visitas visitors' book* * *noun m.* * *SM1) (=obra impresa) booklibro de cocina — cookery book, cookbook (EEUU)
libro encuadernado, libro en pasta — hardback (book)
libro escolar — (=informe) school report; [de texto] schoolbook
libro mágico, libro móvil — pop-up book
2) (=registro) bookllevar los libros — (Com) to keep the books o accounts
libro de caja — cash book, petty cash book
libro de familia — booklet containing family details (marriage, births) used for official purposes
libro de vuelos — (Aer) logbook
libro genealógico — (Agr) herd-book
3) (Pol)* * *1) (Impr) bookcolgar los libro — to quit (AmE) o (BrE) give up studying
ser (como) un libro abierto: eres un libro abierto — I can read you like a book
2) libros masculino plural (Fin)3) (Lit) ( parte) book•* * *= book, text.Ex. A bibliographic data base comprises a set of records which refer to documents (such as books, films, periodical articles or reports).Ex. The authors of this work have had experience behind both reference desks and classroom lecterns and have felt strongly the lack of an adequate text on the training and education of the reference librarian.----* actitud ante los libros = set about books.* acto relacionado con el libro = book event.* adicto a los libros = bookaholic.* adquisición de libros = book supply, book purchasing.* almacén de libros = book-warehouse.* amante del libro = book lover [booklover].* amor por el libro = book-fancying.* anuncio publicitario de un libro = advertising blurb.* arte del libro = bookmanship.* audiolibro = talking book, audiobook [audio book].* Ayuda Internacional de Libros (BAI) = Book Aid International (BAI).* bibliotecario encargado de libros raros = rare book libarian.* biblioteconomía relacionada con los libros raros = rare book librarianship.* cadena del libro, la = book chain, the.* caja para transportar libros = book bin.* capacidad para libros = book capacity.* carrito de los libros = book truck, book trolley.* catálogo de libros = booklist [book list].* catálogo de libros en venta = publication(s) list.* catálogo en forma de libro = bookform catalogue, book catalogue.* catálogo en forma de libro encuadernado = bound book form catalogue.* catálogo impreso en forma de libro = printed book catalogue.* ciencia del libro = bookmanship.* cinta adhesiva ancha para libros = book tape.* colección de libros = book collection.* colección de libros de derecho en una prisión = prison law library.* colección de libros de jardinería = gardening collection.* colección de libros donados = gift collection.* colección de libros raros = rare book collection, rare collection.* coleccionista de libros = book-collector.* colocador de libros = book shelver, shelver.* comercialización del libro = bookselling [book selling].* comercio del libro = bookselling [book selling], book trade [booktrade].* comercio del libro, el = book business, the.* compra de libros = book buying [book-buying], book supply, book purchasing.* comprador de libros = book buyer.* conciencia del libro = book-consciousness.* confección de libros = bookmaking [book making].* con la extensión de un libro = book-length.* con una extensión similar a la de un libro = book-length.* creación de los índices de un libro = back-of-the-book indexing, back-of-book indexing.* crisis de la industria del libro = book crisis.* crisis del libro = book crisis.* de la extensión de un libro = book-length.* depósito de libros = book depot.* deshojar un libro = tear + book.* devorador de libros = book-eating.* distribuidor de libros = book dealer.* donación de libros = gift collection, book endowment, book donation, book gift.* edición de libros = book publishing.* encuadernación de libros = bookbinding [book-binding].* en forma de libro = in book form.* en formato de libro moderno = in codex form.* especialista en conservación de libros = book conservation specialist.* estantería para libros = book racks.* etiqueta identificadora del libro = label.* exposición de libros = book display.* expositor de libros = book display stand.* fabricación de libros = bookmaking [book making].* feria del libro = book fair.* ficha de préstamo del libro = book card [bookcard].* formato libro = book form [bookform].* Fundación de Libros Panafricanos = Pan-African Book Foundation.* gastos de libros = book expenditure.* historia del libro = book history.* ilustración de libros = book illustration.* ilustrador de libros = book illustrator.* impresión de libros = book-printing.* impresor de libros = bookmaker.* índice de libro = book index.* industria de la edición de libros = book publishing industry.* industria del libro = book industry.* industria del libro, la = bookmaking industry, the.* interesado por los libros = book-conscious.* interés por los libros = awareness of books.* ISBN (Número Internacional Normalizado para Libros) = ISBN (International Standard Book Number).* ladrillos y libros = brick and book.* lector de libros = book reader.* libro antiguo = old book, antiquarian book, rare book.* libro azul = Blue book.* Libro Blanco = White Paper.* libro científico = scientific book, scholarly book.* libro comercial = trade book.* libro como objeto = book-object.* libro con estructura plegable = pop-up book.* libro con ilustraciones = picture book.* libro conmemorativo = keepsake.* libro con precio de venta fijado = net book.* libro con precio de venta no fijado = non-net book.* libro de arte = art book.* libro de artista = livre d'artiste, artist's book.* libro de casos prácticos = case book.* libro de citas = citator.* libro de cocina = book on cookery, cookbook.* libro de codificación = codebook.* libro de consulta en sala = reserve room book.* libro de contabilidad = ledger.* libro de cuentas = account book.* libro de derecho = law book.* libro de divulgación científica = popular science book.* libro de ejercicios = workbook [work-book].* libro de empresa = organisation manual.* libro de estudio = study book.* libro de firmas = guest book [guestbook].* libro de historia = history book.* libro de hojas de palmera = palm leaf book.* libro de honor = guest book [guestbook].* libro de jardinería = gardening book.* libro de la biblioteca = library book.* libro de literatura no ficticia = non-fiction book.* libro de lujo = gift book.* libro de mayor venta = bestseller [best seller/best-seller].* libro de melodías = tunebook.* libro de navegación = book of navigation.* libro de notas = mark book.* libro de orígenes = studbook.* libro de pastas amarillas = yellow-back.* libro de prácticas = resource book.* libro de préstamo vencido = overdue book.* libro de recuerdo = keepsake.* libro de regalo = gift book.* libro de registro = accessions register, accessions book, accessions ledger.* libro de registro de entrada y salida de cartas = letterbook [letter book].* libro de reglas de un juego = rulebook.* libro de sermones = lectionary.* libro de sobremesa = coffee-table book.* libro de texto = school book, text, textbook [text book].* libro de texto de una asignatura = set course book.* libro de texto escolar = school text.* libro de viajes = travel book, travelogue [travelog, -USA].* libro educativo = educational book.* libro electrónico = electronic book (e-book/ebook).* libro encuadernado en tapa = hard book cover, hardback cover, hardback book.* libro en rústica = paperback, paperback book, paperbound book, trade paperback, pocketbook.* libro esencial = bedside book.* libro fantasma = dummy book.* libro ficticio = dummy book.* libro físico = physical book.* libro fotolitografiado = photolitho book.* libro frágil = brittle book.* libro genealógico = studbook.* libro grabado en audio = talking book, audiobook [audio book].* libro hablado = talking book, audiobook [audio book].* libro homenaje = Festschrift [Festschriften, -pl.], commemorative volume, memorial volume.* libro ilustrado = livre d'artiste, illustrated book.* libro impreso = press book, printed book.* libro impreso en pastas duras = board book.* libro infantil = children's book.* libro juvenil = young people's book, juvenile book.* libro litográfico = lithographed book.* libro litúrgico = liturgical work.* libro más vendido = bestseller [best seller/best-seller], blockbuster.* libro miniatura = miniature book.* libro narrativo = fictional book.* libro para empollar = crammer.* libro parlante = talking book, audiobook [audio book].* libro prohibido = banned book.* libro raro = rare book.* libro reservado = reserved book.* libros = book material.* libro sagrado = sacred book, sacred scripture.* Libros Americanos en Rústica en Venta = Paperbound Books in Print.* Libros Británicos en Rústica en Venta = Paperbacks in Print.* Libros Británicos en Venta = British Books in Print.* Libros de Texto para Africa (TAP) = Textbooks for Africa (TAP).* libros en venta = books in print.* libro sonoro = talking book, audiobook [audio book].* libros sobre curiosidades = curiosa.* libro táctil = tactile book.* libro táctil de dibujos = tactile picture book.* libro tipográfico = letterpress book.* libro trofeo de guerra = trophy book.* libro verde = green paper.* lista de libros = booklist [book list].* lista de libros enviados a encuadernar = bindery list.* lomo del libro = book spine.* máquina de coser libros = book-sewing machine.* maquina de grapar libros = book-stapling machine.* mercado del libro, el = book market, the.* movimiento de libros = bookshift.* mundo del comercio del libro = book-trade life.* mundo del libro, el = book world, the.* mutilación de libros = book mutilation.* no debes juzgar un libro por el color de sus pastas = don't judge a book by its cover, don't judge a book by its cover.* novelas o libros que se compran en el supermercado = self-help.* obsesionado con los libros = bookaholic.* obseso con los libros = bookaholic.* parásito del libro = book insect.* piojo de los libros = booklouse [booklice, -pl.].* posesión de libros propios = book ownership.* presentación de libros = book talk [booktalk/book-talk].* prestamista de libros = book lender.* préstamo de libros = book lending, checking out books.* prestar un libro = check out + book.* presupuesto para la compra de libros = book funds [bookfunds].* presupuesto para libros = book budget.* proceso técnico del libro = book preparation, book processing.* producción de libros = book production, book publishing.* promoción de libros = book promotion.* quema de libros = book burning.* que no es libro de texto = non-textbook.* recensión de libros = reviewing.* relacionado con la promoción de libros = book-promotional.* relacionado con los libros = book-related.* reproducción ilegal de libros = book piracy.* reserva de libro = book reservation.* reserva de libros = reserve book room.* reservar libros = reserve + books.* retirar un libro en préstamo = check out + book.* rincón del libro = book corner.* robo de libros = book stealing, book theft.* sacar libro en préstamo = borrow + book.* sala de libros raros = rare book room.* saldo del libro de cuentas = account book balance.* sección de libros en rústica = paperback rack.* seleccionador de libros = book selector.* selección de libros = book selection.* sello para libros = book stamp.* ser como un libro abierto = be an open book.* ser un libro abierto = be an open book.* servicio de libros a domicilio = homebound service.* servicio relacionado con los libros = book service.* sistema antirrobo de libros = book security system, library security system.* sistema de detección de libros = book detection system.* sociedad sin libros = bookless society.* soporte de libro = book support.* suministro de libros = book supply.* traslado de libros = bookmove.* vale canjeable por un libro = book token.* venta de libros = bookselling [book selling].* * *1) (Impr) bookcolgar los libro — to quit (AmE) o (BrE) give up studying
ser (como) un libro abierto: eres un libro abierto — I can read you like a book
2) libros masculino plural (Fin)3) (Lit) ( parte) book•* * *= book, text.Ex: A bibliographic data base comprises a set of records which refer to documents (such as books, films, periodical articles or reports).
Ex: The authors of this work have had experience behind both reference desks and classroom lecterns and have felt strongly the lack of an adequate text on the training and education of the reference librarian.* actitud ante los libros = set about books.* acto relacionado con el libro = book event.* adicto a los libros = bookaholic.* adquisición de libros = book supply, book purchasing.* almacén de libros = book-warehouse.* amante del libro = book lover [booklover].* amor por el libro = book-fancying.* anuncio publicitario de un libro = advertising blurb.* arte del libro = bookmanship.* audiolibro = talking book, audiobook [audio book].* Ayuda Internacional de Libros (BAI) = Book Aid International (BAI).* bibliotecario encargado de libros raros = rare book libarian.* biblioteconomía relacionada con los libros raros = rare book librarianship.* cadena del libro, la = book chain, the.* caja para transportar libros = book bin.* capacidad para libros = book capacity.* carrito de los libros = book truck, book trolley.* catálogo de libros = booklist [book list].* catálogo de libros en venta = publication(s) list.* catálogo en forma de libro = bookform catalogue, book catalogue.* catálogo en forma de libro encuadernado = bound book form catalogue.* catálogo impreso en forma de libro = printed book catalogue.* ciencia del libro = bookmanship.* cinta adhesiva ancha para libros = book tape.* colección de libros = book collection.* colección de libros de derecho en una prisión = prison law library.* colección de libros de jardinería = gardening collection.* colección de libros donados = gift collection.* colección de libros raros = rare book collection, rare collection.* coleccionista de libros = book-collector.* colocador de libros = book shelver, shelver.* comercialización del libro = bookselling [book selling].* comercio del libro = bookselling [book selling], book trade [booktrade].* comercio del libro, el = book business, the.* compra de libros = book buying [book-buying], book supply, book purchasing.* comprador de libros = book buyer.* conciencia del libro = book-consciousness.* confección de libros = bookmaking [book making].* con la extensión de un libro = book-length.* con una extensión similar a la de un libro = book-length.* creación de los índices de un libro = back-of-the-book indexing, back-of-book indexing.* crisis de la industria del libro = book crisis.* crisis del libro = book crisis.* de la extensión de un libro = book-length.* depósito de libros = book depot.* deshojar un libro = tear + book.* devorador de libros = book-eating.* distribuidor de libros = book dealer.* donación de libros = gift collection, book endowment, book donation, book gift.* edición de libros = book publishing.* encuadernación de libros = bookbinding [book-binding].* en forma de libro = in book form.* en formato de libro moderno = in codex form.* especialista en conservación de libros = book conservation specialist.* estantería para libros = book racks.* etiqueta identificadora del libro = label.* exposición de libros = book display.* expositor de libros = book display stand.* fabricación de libros = bookmaking [book making].* feria del libro = book fair.* ficha de préstamo del libro = book card [bookcard].* formato libro = book form [bookform].* Fundación de Libros Panafricanos = Pan-African Book Foundation.* gastos de libros = book expenditure.* historia del libro = book history.* ilustración de libros = book illustration.* ilustrador de libros = book illustrator.* impresión de libros = book-printing.* impresor de libros = bookmaker.* índice de libro = book index.* industria de la edición de libros = book publishing industry.* industria del libro = book industry.* industria del libro, la = bookmaking industry, the.* interesado por los libros = book-conscious.* interés por los libros = awareness of books.* ISBN (Número Internacional Normalizado para Libros) = ISBN (International Standard Book Number).* ladrillos y libros = brick and book.* lector de libros = book reader.* libro antiguo = old book, antiquarian book, rare book.* libro azul = Blue book.* Libro Blanco = White Paper.* libro científico = scientific book, scholarly book.* libro comercial = trade book.* libro como objeto = book-object.* libro con estructura plegable = pop-up book.* libro con ilustraciones = picture book.* libro conmemorativo = keepsake.* libro con precio de venta fijado = net book.* libro con precio de venta no fijado = non-net book.* libro de arte = art book.* libro de artista = livre d'artiste, artist's book.* libro de casos prácticos = case book.* libro de citas = citator.* libro de cocina = book on cookery, cookbook.* libro de codificación = codebook.* libro de consulta en sala = reserve room book.* libro de contabilidad = ledger.* libro de cuentas = account book.* libro de derecho = law book.* libro de divulgación científica = popular science book.* libro de ejercicios = workbook [work-book].* libro de empresa = organisation manual.* libro de estudio = study book.* libro de firmas = guest book [guestbook].* libro de historia = history book.* libro de hojas de palmera = palm leaf book.* libro de honor = guest book [guestbook].* libro de jardinería = gardening book.* libro de la biblioteca = library book.* libro de literatura no ficticia = non-fiction book.* libro de lujo = gift book.* libro de mayor venta = bestseller [best seller/best-seller].* libro de melodías = tunebook.* libro de navegación = book of navigation.* libro de notas = mark book.* libro de orígenes = studbook.* libro de pastas amarillas = yellow-back.* libro de prácticas = resource book.* libro de préstamo vencido = overdue book.* libro de recuerdo = keepsake.* libro de regalo = gift book.* libro de registro = accessions register, accessions book, accessions ledger.* libro de registro de entrada y salida de cartas = letterbook [letter book].* libro de reglas de un juego = rulebook.* libro de sermones = lectionary.* libro de sobremesa = coffee-table book.* libro de texto = school book, text, textbook [text book].* libro de texto de una asignatura = set course book.* libro de texto escolar = school text.* libro de viajes = travel book, travelogue [travelog, -USA].* libro educativo = educational book.* libro electrónico = electronic book (e-book/ebook).* libro encuadernado en tapa = hard book cover, hardback cover, hardback book.* libro en rústica = paperback, paperback book, paperbound book, trade paperback, pocketbook.* libro esencial = bedside book.* libro fantasma = dummy book.* libro ficticio = dummy book.* libro físico = physical book.* libro fotolitografiado = photolitho book.* libro frágil = brittle book.* libro genealógico = studbook.* libro grabado en audio = talking book, audiobook [audio book].* libro hablado = talking book, audiobook [audio book].* libro homenaje = Festschrift [Festschriften, -pl.], commemorative volume, memorial volume.* libro ilustrado = livre d'artiste, illustrated book.* libro impreso = press book, printed book.* libro impreso en pastas duras = board book.* libro infantil = children's book.* libro juvenil = young people's book, juvenile book.* libro litográfico = lithographed book.* libro litúrgico = liturgical work.* libro más vendido = bestseller [best seller/best-seller], blockbuster.* libro miniatura = miniature book.* libro narrativo = fictional book.* libro para empollar = crammer.* libro parlante = talking book, audiobook [audio book].* libro prohibido = banned book.* libro raro = rare book.* libro reservado = reserved book.* libros = book material.* libro sagrado = sacred book, sacred scripture.* Libros Americanos en Rústica en Venta = Paperbound Books in Print.* Libros Británicos en Rústica en Venta = Paperbacks in Print.* Libros Británicos en Venta = British Books in Print.* Libros de Texto para Africa (TAP) = Textbooks for Africa (TAP).* libros en venta = books in print.* libro sonoro = talking book, audiobook [audio book].* libros sobre curiosidades = curiosa.* libro táctil = tactile book.* libro táctil de dibujos = tactile picture book.* libro tipográfico = letterpress book.* libro trofeo de guerra = trophy book.* libro verde = green paper.* lista de libros = booklist [book list].* lista de libros enviados a encuadernar = bindery list.* lomo del libro = book spine.* máquina de coser libros = book-sewing machine.* maquina de grapar libros = book-stapling machine.* mercado del libro, el = book market, the.* movimiento de libros = bookshift.* mundo del comercio del libro = book-trade life.* mundo del libro, el = book world, the.* mutilación de libros = book mutilation.* no debes juzgar un libro por el color de sus pastas = don't judge a book by its cover, don't judge a book by its cover.* novelas o libros que se compran en el supermercado = self-help.* obsesionado con los libros = bookaholic.* obseso con los libros = bookaholic.* parásito del libro = book insect.* piojo de los libros = booklouse [booklice, -pl.].* posesión de libros propios = book ownership.* presentación de libros = book talk [booktalk/book-talk].* prestamista de libros = book lender.* préstamo de libros = book lending, checking out books.* prestar un libro = check out + book.* presupuesto para la compra de libros = book funds [bookfunds].* presupuesto para libros = book budget.* proceso técnico del libro = book preparation, book processing.* producción de libros = book production, book publishing.* promoción de libros = book promotion.* quema de libros = book burning.* que no es libro de texto = non-textbook.* recensión de libros = reviewing.* relacionado con la promoción de libros = book-promotional.* relacionado con los libros = book-related.* reproducción ilegal de libros = book piracy.* reserva de libro = book reservation.* reserva de libros = reserve book room.* reservar libros = reserve + books.* retirar un libro en préstamo = check out + book.* rincón del libro = book corner.* robo de libros = book stealing, book theft.* sacar libro en préstamo = borrow + book.* sala de libros raros = rare book room.* saldo del libro de cuentas = account book balance.* sección de libros en rústica = paperback rack.* seleccionador de libros = book selector.* selección de libros = book selection.* sello para libros = book stamp.* ser como un libro abierto = be an open book.* ser un libro abierto = be an open book.* servicio de libros a domicilio = homebound service.* servicio relacionado con los libros = book service.* sistema antirrobo de libros = book security system, library security system.* sistema de detección de libros = book detection system.* sociedad sin libros = bookless society.* soporte de libro = book support.* suministro de libros = book supply.* traslado de libros = bookmove.* vale canjeable por un libro = book token.* venta de libros = bookselling [book selling].* * *A ( Impr) bookun libro de arquitectura/sobre el imperio romano a book on architecture/on the Roman Empireun libro de cocina a cookbook, a cookery book ( BrE)hablar como un libro (abierto) (con afectación) to use high-flown o highfalutin language; (con sensatez) to talk sense, know what one is talking aboutperder los libros to lose one's touch, lose the knack ( colloq)sabérselas por libro ( Chi); to know every trick in the book, know what one is talking about/doingser (como) un libro abierto to be an open bookno intentes negarlo, eres un libro abierto don't try to deny it, I can read you like a book o you're an open book1 ( Fin):llevaba los libro de la empresa I was keeping the books o doing the bookkeeping for the company2(lectura): no le gustan los libros he doesn't like readingCompuestos:pop-up book(preparado — por el gobierno) consultation document, white paper ( BrE); (— por una organización independiente) report, consultation documentminute bookpaperbacksu libro de cabecera (que lee en la cama) his bedtime reading; (que le es imprescindible) his bible ( colloq)cashbookreference book● libro de contabilidad or cuentasledgerbook of short storiesschool recordstyle guidebooklet recording details of one's marriage, children's birthdates, etcinstruction manualreaderteacher's bookprayer bookorder bookpoetry book, book of poemsnew titlecomplaints bookregisterhardbacktextbooktravel guidevisitors' book; guest bookdaybookstock book● libro mágico or mecánico or móvilpop-up bookgeneral ledger* * *
Del verbo librar: ( conjugate librar)
libro es:
1ª persona singular (yo) presente indicativo
libró es:
3ª persona singular (él/ella/usted) pretérito indicativo
Multiple Entries:
librar
libro
librar ( conjugate librar) verbo transitivo
1 ( liberar) libro a algn de algo ‹ de peligro› to save sb from sth;
‹de obligación/responsabilidad› to free sb from sth;◊ ¡Dios nos libre! God forbid!
2 ‹batalla/combate› to fight
librarse verbo pronominal:
librose de algo ‹de tarea/obligación› to get out of sth;
librose de un castigo to escape punishment;
se libró de tener que ayudarlo she got out of having to help him;
se libroon de morir asfixiados they escaped being suffocated;
librose de algn to get rid of sb
libro sustantivo masculino (Impr) book;
un libro de cocina a cookbook;
llevar los libros (Fin) to do the bookkeeping;
libro de bolsillo paperback;
libro de consulta reference book;
libro de escolaridad school record;
libro de familia booklet recording details of one's marriage, children's birthdates, etc;
libro de texto textbook
librar
I verbo transitivo
1 to free: me libró de un castigo, she let me off from a punishment
2 (una orden de pago) to draw
II vi (tener el día libre) libra los fines de semana, he has weekends off
libro sustantivo masculino book
Fin libro de cuentas, account book
Educ libro de texto, textbook
' libro' also found in these entries:
Spanish:
abajo
- abarquillarse
- agotada
- agotado
- analogía
- apaisada
- apaisado
- apéndice
- atravesarse
- baja
- bajo
- bastante
- bien
- bolsillo
- cabecera
- capítulo
- censurar
- cepillarse
- cita
- congratularse
- cualquiera
- cuerpo
- curiosidad
- datar
- de
- decir
- deformación
- desastre
- desgraciada
- desgraciado
- devolver
- diente
- divertida
- divertido
- divulgación
- edición
- ejemplar
- empalagosa
- empalagoso
- encuadernación
- entender
- feria
- ficha
- grabada
- grabado
- guía
- hincar
- hoja
- homenaje
- ilustrar
English:
about
- above
- abridged
- acknowledgement
- annual
- appearance
- audio
- autograph
- back
- base
- bash out
- be
- bed
- bind
- blockbuster
- body
- book
- bookmark
- bookrack
- bore
- boring
- bound
- bring out
- browse
- capture
- chapter
- coda
- come out
- content
- cookbook
- cookery book
- copy
- cover
- crease
- deadly
- deal with
- dedication
- derivative
- diary
- dip into
- dull
- early
- edit
- editor
- entitle
- escape
- exemplify
- exploit
- extract
- fall
* * *libro nm1. [impreso] book;un libro de aventuras a book of adventure stories;hablar como un libro to express oneself very clearly;Famser (como) un libro abierto to be an open booklibro de bolsillo (pocket-sized) paperback;libro de cabecera bedside book;libro de canciones song book;libro de cocina cookbook, Br cookery book;libro de consulta reference book;libro de cuentos storybook;libro de ejercicios workbook;libro electrónico electronic book;libro de estilo style guide;libro de himnos hymn book;libro de instrucciones instruction book o manual;Rel libro sagrado Book [in Bible];libro de texto textbook;libro de viajes travel book2. Pol paperlibro blanco white paper;libro verde green paper3. [registro] book;llevar los libros to keep the booksCom libro de caja cashbook; Com libro de contabilidad accounts book; Educ libro de escolaridad = book containing a complete record of a pupil's academic results throughout his or her time at school;libro de familia = document containing personal details of the members of a family;libro de oro visitors' book [for important guests];libro de pedidos order book;libro de reclamaciones complaints book;libro de registro (de entradas) register;libro de visitas visitors' book* * *m book;colgar los libros quit studying;hablar como un libro talk like a book, use highfalutin language* * *libro nm1) : booklibro de texto: textbook2) libros nmpl: books (in bookkeeping), accountsllevar los libros: to keep the books* * *libro n book -
7 bonae
bŏnus (old form dŭonus, Carm. Sall. ap. Varr. L. L. 7, § 26 Mull.; cf. Paul. ex Fest. p. 67 Mull.), a, um, adj. [for duonus, cf. bellum, bis, and cf. root dvi-; hence deidô, deos], good; comp. melior, us [cf. Gr. mala, mallon], better; sup. optimus ( optumus, ante-class. and often class.) [root opof ops, opes; cf. copia, apiscor], best.I.Attributively.A.As adjunct of nouns denoting persons.1.Vir bonus.(α).A man morally good (kalos kagathos):(β).quoniam boni me viri pauperant, improbi alunt,
Plaut. Poen. 5, 4, 60:omnibus virtutibus instructos et ornatos tum sapientes, tum viros bonos dicimus,
Cic. Tusc. 5, 10, 28:ille vir bonus qui... intolerabili dolore lacerari potius quam aut officium prodat aut fidem,
id. Ac. 2, 8, 23:sive vir bonus est is qui prodest quibus potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperimus,
id. Off. 3, 15, 64:qui se ita gerunt ut eorum probitas, fides, integritas, etc.... hos viros bonos... appellandos putemus,
id. Lael. 5, 19:non intellegunt se de callido homine loqui, non de bono viro,
id. Att. 7, 2, 4:ut quisque est vir optimus, ita difficillime esse alios improbos suspicatur,
id. Q. Fr. 1, 1, 4, § 12:nec enim melior vir fuit Africano quisquam, nec clarior,
id. Lael. 2, 6; id. Leg. 1, 14, 41; 1, 18, 48; id. Planc. 4, 9; id. Par. 3, 1, 21; id. Marcell. 6, 20; id. Fam. 7, 21; id. Off. 2, 16, 57.—An honest man:(γ).justitia, ex qua viri boni nominantur,
Cic. Off. 1, 7, 21; 1, 44, 155; 2, 11, 39; 2, 12, 42; 2, 20, 71;3, 12, 50: cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset,
id. ib. 3, 19, 77:quoniam Demosthenes nec vir bonus esset, nec bene meritus de civitate,
id. Opt. Gen. 7, 20; cf. id. Rosc. Am. 40, 116.—A man of good standing in the community:(δ).id viri boni arbitratu deducetur,
Cato, R. R. 143; so id. ib. 149:tuam partem viri bono arbitratu... dari oportet,
Dig. 17, 1, [p. 244] 35;37, 6, 2, § 2: quem voles virum bonum nominato,
Cic. Verr. 2, 4, 25, § 55:vir bonus est... quo res sponsore, et quo causae teste tenentur,
Hor. Ep. 1, 16, 40.—Hence, ironically of wealthy men:praetores jus dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt,
Cic. Att. 9, 12, 3.—Ironically of bad men:(ε).sed eccum lenonem Lycum, bonum virum,
Plaut. Poen. 5, 5, 52; Ter. Eun. 5, 3, 9; 4, 3, 18; id. Ad. 3, 4, 30:expectabam quinam isti viri boni testes hujus manifesto deprehensi veneni dicerentur,
Cic. Cael. 26, 63:nam socer ejus, vir multum bonus est,
id. Agr. 3, 3, 13;so especially in addresses (mostly comic.): age tu, illuc procede, bone vir!
Plaut. Capt. 5, 2, 1; id. Curc. 5, 2, 12; id. Ps. 4, 7, 48; id. Pers. 5, 2, 11; Ter. And. 3, 5, 10; 5, 2, 5; id. Ad. 4, 2, 17; id. Eun. 5, 2, 11:quid tu, vir optime? Ecquid habes quod dicas?
Cic. Rosc. Am. 36, 104.—Sometimes boni viri = boni, in the sense of optimates (v. I. A. 3.):(ζ).bonis viris quid juris reliquit tribunatus C. Gracchi?
Cic. Leg. 3, 9, 20.—As a conventional courtesy:2.homines optimi non intellegunt, etc.,
Cic. Fin. 1, 7, 25:bone accusator,
id. Rosc. Am. 21, 58:sic illum amicum vocasti, quomodo omnes candidatos bonos viros dicimus,
gentlemen, Sen. Ep. 3, 1.—For bonus vir, a good husband, v. 3.; and for vir optimus, as a laudatory epithet, v. 5.—Boni homines (rare) = boni, better classes of society, v. II. A. 3:3.in foro infimo boni homines atque dites ambulant,
Plaut. Curc. 4, 1, 14.—With nouns denoting persons in regard to their functions, offices, occupations, and qualities, denoting excellence:4.bonus consul,
Liv. 4, 40, 6; 22, 39, 2 (different: consules duos, bonos quidem, sed dumtaxat bonos, amisimus, consuls of good sentiments, almost = bad consuls, Cic. ad Brut. 1, 3, 4):boni tribuni plebis,
Cic. Phil. 1, 10, 25:bonus senator,
id. Prov. Cons. 15, 37:senator bonus,
id. Dom. 4, 8:bonus judex,
id. Verr. 2, 4, 15, § 34:bonus augur (ironically),
id. Phil. 2, 32, 80:bonus vates,
Plaut. Mil. 3, 3, 27:bonus imperator,
Sall. C. 60, 4:bonus dux,
Quint. 12, 1, 43 (cf. trop.:naturam, optimam ducem,
the best guide, Cic. Sen. 2, 5):bonus miles,
Sall. C. 60, 4; Sen. Vit. Beat. 15, 5:bonus orator,
Cic. Fin. 1, 3, 10:optimus orator,
id. Opt. Gen. 1, 3:poeta bonus,
id. de Or. 1, 3, 11; 2, 46, 194; id. Fin. 1, 3, 10:scriptor bonus,
Quint. 10, 1, 104:bonus advocatus,
id. 5, 13, 10:bonus defensor,
id. 5, 13, 3:bonus altercator,
a good debater, id. 6, 4, 10:bonus praeceptor,
id. 5, 13, 44; 10, 5, 22:bonus gubernator,
Cic. Ac. 2, 31, 100:optimus opifex,
Hor. S. 1, 3, 133:sutor bonus,
id. ib. 1, 3, 125:actor optimus,
Cic. Sest. 57, 122:cantor optimus est modulator,
Hor. S. 1, 3, 130:melior gladiator,
Ov. Tr. 4, 6, 33: agricola (colonus, dominus) bonus, Cato, R. R. prooem.; Cic. Sen. 16, 56:bonus paterfamilias,
a thrifty head of the house, Nep. Att. 13, 1:bonus servus,
Plaut. Trin. 4, 3, 58; id. Am. 2, 1, 46; id. Men. 5, 6, 1; Cic. Mil. 22, 58:dominus bonus,
Cato, R. R. 14:bonus custos,
Plaut. Truc. 4, 3, 38.—Ironically, Ter. Phorm. 2, 1, 57:filius bonus,
Plaut. Am. 3, 4, 9:patres,
Quint. 11, 3, 178:parens,
id. 6, prooem. 4: bonus (melior, optimus), viz. a good husband, Cic. Inv. 1, 31, 51 sq.; Liv. 1, 9, 15:uxor melior,
Cic. Inv. 1, 31, 52:amicus,
id. Fam. 2, 15, 3:amicus optimus,
Plaut. Cas. 3, 3, 18:optimus testis,
Cic. Fam. 7, 27, 2:auctor, in two senses,
good authority, id. Att. 5, 12, 3;and = bonus scriptor (post-class.),
Quint. 10, 1, 74.—Esp.:bonus civis (rarely civis bonus): in re publica ea velle quae tranquilla et honesta sint: talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere, Cic.-Off. 1, 34, 124: eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere, atque omnes aequitate eadem continere,
id. ib. 2, 23, 83:eum esse civem et fidelem et bonum,
Plaut. Pers. 1, 2, 15; Cic. Fam. 2, 8, 2; 1, 9, 10; 3, 12, 1; 6, 6, 11; id. Off. 1, 44, 155; Liv. 22, 39, 3; Sall. H. Fragm. 1, 10 Dietsch:optimus et fortissimus civis,
Cic. Fam. 12, 2, 3; id. Sest. 17, 39.—Bonus and optimus as epithets of the gods.(α).In gen.:(β).sed te bonus Mercurius perdat,
Plaut. Cas. 2, 3, 23:fata... bonique divi,
Hor. C. 4, 2, 38:divis orte bonis,
id. ib. 4, 5, 1:O bone deus!
Scrib. Comp. 84 fin.: BONORVM DEORVM, Inscr. ap. Cic. N. D. 3, 34, 84: totidem, pater optime, dixi, Tu mihi da cives, referring to Jupiter, Ov. M. 7, 627.—Optimus Maximus, a standing epithet of Jupiter:(γ).(Juppiter) a majoribus nostris Optimus Maximus (nominatur), et quidem ante optimus, id est beneficentissimus, quam Maximus,
Cic. N. D. 2, 25, 64:Jovem optimum et maximum ob eas res appellant, non quod, etc.,
id. ib. 3, 36, 87:in templo Jovis Optimi Maximi,
id. Sest. 56, 129; id. Prov. Cons. 9, 22:nutu Jovis Optimi Maximi,
id. Cat. 3, 9, 21; Liv. 1, 12, 7; id. 6, 16, 2.—Di boni, O di boni, expressing indignation, sorrow, or surprise:(δ).di boni, hunc visitavi antidhac!
Plaut. Ep. 4, 1, 16:di boni, boni quid porto!
Ter. And. 2, 2, 1:di boni, quid hoc morbi est,
id. Eun. 2, 1, 19; id. Heaut. 2, 3, 13; id. Ad. 3, 3, 86:alter, O di boni, quam taeter incedebat!
Cic. Sest. 8, 19; id. Brut. 84, 288; id. Phil. 2, 8, 20; 2, 32, 80; id. Att. 1, 16, 5; 14, 21, 2; Val. Max. 3, 5, 1; Sen. Vit. Beat. 2, 3.—Bona Dea, etc., v. 6.—5.Optimus as a laudatory epithet.(α).Vir optimus:(β).per vos nobis, per optimos viros optimis civibus periculum inferre conantur,
Cic. Sest. 1, 2:virum optimum et constantissimum M. Cispium,
id. ib. 35, 76:fratrem meum, virum optimum, fortissimum,
id. ib.:consolabor hos praesentes, viros optimos,
id. Balb. 19, 44; id. Planc. 21, 51; 23, 55; id. Mil. 14, 38; id. Marcell. 4, 10; id. Att. 5, 1, 5; Hor. S. 1, 6, 53.—Femina bona, optima:(γ).tua conjunx bona femina,
Cic. Phil. 3, 6, 16:hujus sanctissimae feminae atque optimae pater,
id. ib. —Senex, pater, frater, etc.:(δ).optimus: parentes ejus, prudentissimi atque optimi senis,
Cic. Planc. 41, 97:insuevit pater optimus hoc me,
Hor. S. 1, 4, 105; 2, 1, 12:C. Marcelli, fratris optimi,
Cic. Fam. 4, 7, 6; id. Q. Fr. 2, 6 (8), 2; 2, 4, 2.—With proper names ( poet.):(ε).optimus Vergilius,
Hor. S. 1, 6, 54:Maecenas optimus,
id. ib. 1, 5, 27:optime Quinti,
id. Ep. 1, 16, 1.—Esp. as an epithet of the Roman emperors:6.quid tam civile, tam senatorium quam illud, additum a nobis Optimi cognomen?
Plin. Pan. 2, 7:gratias, inquit, ago, optime Princeps!
Sen. Tranq. 14. 4:ex epistula optimi imperatoris Antonini,
Gai. Inst. 1, 102; cf.:bene te patriae pater optime Caesar,
Ov. F. 2, 637:optime Romulae Custos gentis,
Hor. C. 4, 5, 1.—Bonus and Bona, names of deities.(α).Bona Dea, the goddess of Chastity, whose temple could not be entered by males (cf. Macr. S. 1, 12; Lact. 1, 22):(β).Bonae Deae pulvinaribus,
Cic. Pis. 39, 95; id. Mil. 31, 86; id. Fam. 1, 9, 15; cf.in mal. part.,
Juv. 2, 86 sq.; 6, 314 sq.; 6, 335 sq.—Bonus Eventus, Varr. R. R. 1, 1 med.; Amm. 29, 6, 19; Inscr. Orell. 907; 1780 sq.—(γ).Bona Fortuna:(δ).si bona Fortuna veniat, ne intromiseris,
Plaut. Aul. 1, 3, 22:Bonae Fortunae (signum),
Cic. Verr. 2, 4, 3, § 7:FORTVNAE BONAE DOMESTICAE,
Inscr. Orell. 1743 sq. —Bona Spes:(ε).Spes Bona, obsecro, subventa mihi,
Plaut. Rud. 1, 4, 12:BONAE SPEI,
Aug. Inscr. Grut. 1075, 1.—BONA MENS, Inscr. Orell. 1818 sqq.:B.Mens Bona, si qua dea es, tua me in sacraria dono,
Prop. 3, 24, 19.With nouns denoting things.1.Things concrete, denoting excellence:2.navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est... sed stabilis et firma,
Sen. Ep. 76, 13:gladium bonum dices, non cui auratus est balteus, etc., sed cui et ad secandum subtilis acies est, et, etc.,
id. ib. 76, 14:id vinum erit lene et bono colore,
Cato, R. R. 109; Lucr. 2, 418; Ov. Am. 2, 7, 9:tabulas... collocare in bono lumine,
Cic. Brut. 75, 261: ex quavis olea oleum... bonum fieri potest. Cato, R. R. 3:per aestatem boves aquam bonam et liquidam bibant semper curato,
id. ib. 73; cf.:bonae aquae, ironically compared to wine,
Prop. 2, 33 (3, 31), 28:praedium bonum caelum habeat,
good temperature, Cato, R. R. 1:bona tempestate,
in good weather, Cic. Q. Fr. 2, 2, 4:(praedium) solo bono valeat,
by good soil, Cato, R. R. 1:bonae (aedes) cum curantur male,
Plaut. Most. 1, 2, 24:villam bonam,
Cic. Off. 3, 13, 55:bonus pons,
Cat. 17, 5:scyphi optimi (= optime facti),
Cic. Verr. 2, 4, 14, § 32:perbona toreumata,
id. ib. 2, 4, 18, §38: bona domicilia,
comfortable residences, id. N. D. 2, 37, 95:agrum Meliorem nemo habet,
Ter. Heaut. 1, 1, 12:fundum meliorem,
Cic. Inv. 1, 31, 52: fundos optimos et fructuosissimos, id. Agr. 3, 4, 14:equus melior,
id. Inv. 1, 31, 52:bona cena,
Cat. 13, 3:boni nummi,
good, not counterfeit, Plaut. As. 3, 3, 144; Cic. Off. 3, 23, 91:super omnia vultus accessere boni,
good looks, Ov. M. 8, 678:mulier bona forma,
of a fine form, Ter. Heaut. 3, 2, 13:equus formae melioris,
Hor. S. 2, 7, 52:tam bona cervix, simul ac jussero, demetur,
fine, beautiful, Suet. Calig. 33:fruges bonae,
Cat. 34, 19:ova suci melioris,
of better flavor, Hor. S. 2, 4, 13.— Trop.:animus aequus optimum est aerumnae condimentum,
Plaut. Rud. 2, 3, 71: bona dextra, a lucky hand (cf.:bonum omen, 2. e.),
Quint. 6, 3, 69:scio te bona esse voce, ne clama nimis,
good, sound, loud voice, Plaut. Most. 3, 1, 43; so,bona firmaque vox,
Quint. 11, 3, 13.—Things abstract.a.Of physical well-being:b.ut si qui neget sine bona valetudine posse bene vivi,
Cic. Inv. 1, 51, 93; Sen. Vit. Beat. 22, 2; Lucr. 3, 102; Val. Max. 2, 5, 6; Quint. 10, 3, 26; 11, 2, 35 et saep.:non bonus somnus de prandio est,
Plaut. Most. 3, 2, 8:bona aetas,
prime of life, Cic. Sen. 14, 48:optima aetate,
id. Fam. 10, 3, 3.—Ironically:bona, inquis, aetate, etc.,
Sen. Ep. 76, 1.—Of the mind and soul:c.meliore esse sensu,
Cic. Sest. 21, 47:optima indoles,
id. Fin. 5, 22, 61:bona conscientia,
Quint. 6, 1, 33; 9, 2, 93; Sen. Vit. Beat. 20, 5:bono ingenio me esse ornatam quam auro multo mavolo,
with a good heart, Plaut. Poen. 1, 2, 91; id. Stich. 1, 21, 59; Sall. C. 10, 5:mens melior,
Ter. Ad. 3, 3, 78; Cic. Phil. 3, 5, 13; Liv. 39, 16, 5; Sen. Ben. 1, 11, 4; id. Ep. 10, 4; Pers. 2, 8; Petr. 61.—Personified, Prop. 3 (4), 24, 19; Ov. Am. 1, 2, 31:duos optimae indolis filios,
Val. Max. 5, 7, 2; Sen. Ben. 6, 16, 6; Quint. 1, 2, 5:bonum consilium,
Plaut. Merc. 2, 3, 6; id. Rud. 4, 3, 18; Cic. Off. 1, 33, 121:bona voluntas,
a good purpose, Quint. 12, 11, 31:memoria bona,
Cic. Att. 8, 4, 2:bona ratio cum perdita... confligit,
id. Cat. 2, 11, 25:bonae rationes,
Ter. Ad. 5, 3, 50:pronuntiatio bona,
Auct. Her. 3, 15, 27.—Of moral relations:d.ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives,
Plaut. Most. 1, 3, 71; Cic. Sest. 66, 139; Liv. 6, 11, 7; Hor. S. 1, 2, 61 (cf. Cic. Att. 7, 26, 1;v. e. infra): si ego in causa tam bona cessi tribuni plebis furori,
Cic. Sest. 16, 36; id. Planc. 36, 87; Ov. M. 5, 220:fac, sis, bonae frugi sies,
of good, regular habits, Plaut. Curc. 4, 2, 35; id. Cas. 2, 4, 5; 2, 5, 19; id. Ps. 1, 5, 53; id. Truc. 1, 1, 13; id. Capt. 5, 2, 3 sq. (v. frux, II. B. 1. b.): vilicus disciplina bona utatur. Cato, R. R. 5:bona studia,
moral pursuits, Auct. Her. 4, 17, 25:quidquid vita meliore parasti,
Hor. S. 2, 3, 15: ad spem mortis melioris, an honorable death; so as an epithet of religious exercises:Juppiter, te bonas preces precor,
Cato, R. R. 134; 139.—Of external, artistic, and literary value and usefulness:e.bono usui estis nulli,
Plaut. Curc. 4, 2, 15:Optumo optume optumam operam das,
id. Am. 1, 1, 122:bonam dedistis mihi operam,
a valuable service to me, id. Poen. 2, 3, 70; 3, 6, 11; id. Pers. 4, 7, 11; id. Rud. 3, 6, 11 (in a different sense: me bona opera aut mala Tibi inventurum esse auxilium argentarium, by fair or unfair means, id. Ps. 1, 1, 102;v. e. infra): optima hereditas a patribus traditur liberis... gloria virtutis rerumque gestarum,
Cic. Off. 1, 33, 121:bonum otium,
valuable leisure, Sall. C. 4, 1:bonis versibus,
Cic. Ac. 2, 23, 74:versus meliores,
Plaut. Trin. 3, 2, 81:meliora poemata,
Hor. A. P. 303:in illa pro Ctesiphonte oratione longe optima,
Cic. Or. 8, 26:optimas fabulas,
id. Off. 1, 31, 114:melius munus,
id. Ac. 1, 2, 7.—Favorable, prosperous, lucky, fortunate:f.de Procilio rumores non boni,
unfavorable rumors, Cic. Att. 4, 16, 5:bona de Domitio, praeclara de Afranio fama est,
about their success in the war, id. ib. 7, 26, 1:si fuisset in discipulo comparando meliore fortuna,
id. Pis. 29, 71; cf.fortuna optima esse,
to be in the best pecuniary circumstances, id. ad Brut. 1, 1, 2:occasio tam bona,
Plaut. Most. 2, 2, 9:senex est eo meliore condicione quam adulesoens cum, etc.,
Cic. Sen. 19, 68; id. Fam. 4, 32:bona navigatio,
id. N. D. 3, 34, 83;esp. in phrase bona spes.—Object.: ergo in iis adulescentibus bonam spem esse dicemus et magnam indolem quos, etc.,
Cic. Fin. 2, 35, 117.—Subject.:ego sum spe bona,
Cic. Fam. 12, 28, 3; id. Cat. 2, 11, 25; [p. 245] id. Att. 14, 1 a, 3; id. Q. Fr. 1, 2, 5, § 16:optima spe,
id. Fam. 12, 11, 2.—Pregn., = spes bonarum rerum, Sall. C. 21, 1;v. C. 1. c. infra: meliora responsa,
more favorable, Liv. 7, 21, 6:melior interpretatio,
Tac. H. 3, 65:cum laude et bonis recordationibus,
id. A. 4, 38:amnis Doctus iter melius,
i. e. less injurious, Hor. A. P. 68:omen bonum,
a good, lucky omen, Cic. Pis. 13, 31; cf.Liv. praef. § 13: melius omen,
Ov. F. 1, 221;optimum,
Cic. Fam. 3, 12, 2:bona scaeva,
Plaut. Stich. 5, 2, 24:auspicio optumo,
id. ib. 3, 2, 6; cf.:memini bene, sed meliore Tempore dicam = opportuniore tempore,
Hor. S. 1, 9, 68.—Of public affairs, si mihi bona re publica frui non licuerit, Cic. Mil. 34, 93:g.optima res publica,
id. Or. 1, 1, 1; id. Phil. 1, 8, 19:minus bonis temporibus,
id. Dom. 4, 8; so,optimis temporibus,
id. Sest. 3, 6:nostrae res meliore loco videbantur,
id. ad Brut. 1, 3, 1:lex optima,
id. Pis. 16, 37; id. Sest. 64, 137; id. Phil, 1, 8, 19.—Good = large, considerable:h.bono atque amplo lucro,
Plaut. Am. prol. 6:bona librorum copia,
Hor. Ep. 1, 18, 109; cf.:bona copia cornu,
Ov. M. 9, 88; v. bona pars, C. 8. g.—Noble; with genus, good family, noble extraction, honorable birth: quali me arbitraris genere prognatum? Eu. Bono, Plaut. Aul. 2, 2, 35; so id. Ep. 1, 2, 4; 2, 1, 3; id. Pers. 4, 4, 94:k.si bono genere natus sit,
Auct. Her. 3, 7, 13.—Referring to good-will, kindness, faithfulness, in certain phrases.(α).Bona venia or cum bona venia, with the kind permission of a person addressed, especially bona venia orare, expetere, etc.:(β).primum abs te hoc bona venia expeto,
Ter. Phorm. 2, 3, 31:bona tua venia dixerim,
Cic. Leg. 3, 15, 34:oravit bona venia Quirites, ne, etc.,
Liv. 7, 41, 3:obsecro vos.. bona venia vestra liceat, etc.,
id. 6, 40, 10:cum bona venia quaeso audiatis, etc.,
id. 29, 17, 6; Arn. c. Gent. 1, p. 5; cf.. sed des veniam bonus oro = venia bona oro,
Hor. S. 2, 4, 5.—Bona pax, without quarrelling:(γ).bona pax sit potius,
let us have no quarrel about that, Plaut. Pers. 2, 2, 7;so especially cum bona pace, or bona pace: Hannibal ad Alpis cum bona pace incolentium... pervenit,
without a difficulty with the inhabitants, Liv. 21, 32, 6; 21, 24, 5; 1, 24, 3; 28, 37, 4; 8, 15, 1; cf.: si bonam (pacem) dederitis, = a fair peace, under acceptable conditions, id. 8, 21, 4.—Amicitia bona = bona fide servata, faithful, undisturbed friendship:(δ).igitur amicitia Masinissae bona atque honesta nobis permansit,
Sall. J. 5, 5.—Bona societas, alliance:C.Segestes, memoria bonae societatis, impavidus,
Tac. A. 1, 58.In particular phrases.1.Bonae res.a.= Vitae commoda, comforts of life, abstract or concrete:b.concedatur bonis rebus homines morte privari,
Cic. Tusc. 1, 36, 87:optimis rebus usus est,
he had every most desirable thing, Nep. Att. 18, 1.—= Res secundae, opp. res adversae, prosperity:c.bonis rebus tuis, meas irrides malas,
Plaut. Trin. 2, 4, 45:in bonis rebus,
Hor. C. 2, 3, 2. —Res bona = res familiaris bona, wealth ( poet.): in re bona esse, Laber. ap. Gell. 10, 17, 4.—Also an object of value:d.homines quibus mala abunde omnia erant, sed neque res neque spes bona ulla,
who had no property, nor the hope of any, Sall. C. 21, 1. —Costly things, articles of luxury:e.capere urbem in Arabia plenam bonarum rerum,
Plaut. Pers. 4, 3, 46; 4, 4, 82:nimium rei bonae,
id. Stich. 2, 3, 55:ignorantia bonarum rerum,
Nep. Ages. 8, 5 ' bonis rebus gaudere, Hor. S. 2, 6, 110:re bona copiosum esse,
Gell. 16, 19, 7.—Moral, morally good:f.illi cum res non bonas tractent,
Cic. Ac. 2, 33, 72:ut de virtutibus et vitiis, omninoque de bonis rebus et malis quaererent,
id. ib. 1, 4, 15:quid habemus in rebus bonis et malis explorati?
id. ib. 2, 42, 129; so id. Or. 1, 10, 42; id. Leg. 1, 22, 58:quae tamen omnia dulciora fuint et moribus bonis et artibus,
id. Sen. 18, 65.—In literary composition, important or interesting matter, subjects, or questions:2.res bonas verbis electis dictas quis non legat?
Cic. Fin. 1, 3, 8:studiis generorum, praesertim in re bona,
Plaut. Am. 8, 26.—Bonae artes.(α).A good, laudable way of dealing:(β).qui praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit,
Sall. C. 2, 9:huic bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit,
id. ib. 11, 2:quod is bonarum artium cupiens erat,
Tac. A. 6, 46.—Liberal arts and sciences:3.litteris aut ulli bonae arti,
Quint. 12, 1, 7:conservate civem bonarum artium, bonarum partium, bonorum virorum,
Cic. Sest. 32, 77. —Esp.:optimae artes: optimarum artium scientia,
Cic. Fin. 1, 3, 4; id. Ac. 2, 1, 1; id. Cael. 10, 24; id. Marcell. 1, 4.—Bona fides, or fides bona.a.Good faith, i. e. conscious honesty in acts or words: qui nummos fide bona solvit, who pays (the price of labor) in good faith, i. e. as it is honestly earned, Cato, R. R. 14:b.dic, bona fide, tu id aurum non subripuisti?
Plaut. Aul. 4, 10, 46; 4, 10, 47; id. Capt. 4, 2, 111; id. Most. 3, 1, 137; id. Poen. 1, 3, 30; id. Pers. 4, 3, 16; id. Ps. 4, 6, 33:si tibi optima fide omnia concessit,
Cic. Rosc. Am. 49, 144; Quint. 10, 3, 23.—Hence, bonae fidei vir, a conscientious man, Quint. 10, 7, 1.—Jurid. t. t.(α).Good faith in contracts and legal acts in general, opposed to dolus malus, honesty and fairness in dealing with another:(β).ad fidem bonam statuit pertinere, notum esse emptori vitium quod nosset venditor,
Cic. Off. 3, 16, 67.—Hence, alienam rem bona fide emere, to buy, believing the seller to be the rightful owner, Dig. 41, 3, 10; 41, 3, 13, § 1. bonae fidei possessor (also possessio), believing that he is the rightful owner, ib. 5, 3, 25, § 11; 5, 3, 22; 41, 3, 15, § 2;41, 3, 24: conventio contra bonam fidem et mores bonos,
ib. 16, 31, § 7: bonam fidem praestare, to be responsible for one ' s good faith, ib. 17, 1, 10 prooem.—Hence,Bonae fidei actiones or judicia, actions in equity, i. e. certain classes of actions in which the strict civil law was set aside by the praetorian edict in favor of equity:4.actiones quaedam bonae fidei sunt, quaedam stricti juris. Bonae fidei sunt haec: exempto vendito, locato conducto, etc.,
Just. Inst. 4, 6, 28, § 19.—In the republican time the praetor added in such actions to his formula for the judex the words ex fide bona, or, in full:quidquid dare facere oportet ex fide bona,
Cic. Off. 3, 16, 66:iste dolus malus et legibus erat vindicatus, et sine lege, judiciis in quibus additur ex fide bona,
id. ib. 3, 15, 61; cf. id. ib. 3, 17, 70.—Bona verba.(α).Kind words:(β).Bona verba quaeso,
Ter. And. 1, 2, 33.—Words of good omen (v. omen):(γ).dicamus bona verba,
Tib. 2, 2, 1:dicite suffuso ter bona verba mero,
Ov. F. 2, 638.—Elegant or well-chosen expressions:(δ).quid est tam furiosum quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis,
Cic. Or. 1, 12, 51:verborum bonorum cursu,
id. Brut. 66, 233:omnia verba sunt alicubi optima,
Quint. 10, 1, 9.—Moral sayings:5.non est quod contemnas bona verba et bonis cogitationibus plena praecordia,
Sen. Vit. Beat. 20, 1. —Bona dicta.(α).Polite, courteous language:(β).hoc petere me precario a vobis jussit leniter dictis bonis,
Plaut. Am. prol. 25.—Witticisms ( bon-mots): flammam a sapiente facilius ore in ardente opprimi, quam bona dicta teneat, Enn. ap. Cic. Or. 2, 54, 222:6.dico unum ridiculum dictum de dictis melioribus quibus solebam menstruales epulas ante adipiscier,
Plaut. Capt. 3, 1, 22:ibo intro ad libros ut discam de dictis melioribus,
id. Stich. 2, 3, 75.—Bona facta.(α).= bene facta (v. bene, I. B. 2. b.), laudable deeds:(β).nobilitas ambobus et majorum bona facta (sc. erant),
Tac. A. 3, 40.—Bonum factum est, colloq., = bene est, bene factum est (v. bene, I. B. 2. b.):(γ).bonum factum est, ut edicta servetis mea,
Plaut. Poen. prol. 16:haec imperata quae sunt pro imperio histrico, bonum hercle factum (est) pro se quisque ut meminerit,
id. ib. 45.— Hence,Elliptically, introducing commands which cannot be enforced, = if you will do so, it will be well:7.peregrinis in senatum allectis, libellus propositus est: bonum factum, ne quis senatori novo curiam monstrare velit,
Suet. Caes. 80:et Chaldaeos edicere: bonum factum, ne Vitellius... usquam esset,
id. Vit. 14:hac die Carthaginem vici: bonum factum, in Capitolium eamus, et deos supplicemus,
Aur. Vict. 49; cf.:o edictum, cui adscribi non poterit bonum factum,
Tert. Pud. 1.—Bona gratia.(α).A friendly understanding:(β).cur non videmus inter nos haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala?
Ter. Phorm. 4, 3, 17; so,per gratiam bonam abire,
to part with good feelings, Plaut. Mil. 4, 3, 33.—In jest: sine bona gratia abire, of things cast away, Plaut Truc. 2, 7, 15.—Pleon., in the phrase bonam gratiam habere, = gratiam habere, to thank (v. B. 2. k.), Plaut. Rud. 2, 5, 32; id. Bacch. 4, 8, 99.—8.Bona pars.(α).The well-disposed part of a body of persons:(β).ut plerumque fit, major pars (i. e. of the senate) meliorem vicit,
Liv. 21, 4, 1:pars melior senatus ad meliora responsa trahere,
id. 7, 21, 6.—The good party, i. e. the optimates (gen. in plur.):(γ).civem bonarum partium,
Cic. Sest. 32, 77:(fuit) meliorum partium aliquando,
id. Cael. 6, 13:qui sibi gratiam melioris partis velit quaesitam,
Liv. 2, 44, 3.—Paronom.: (Roscius) semper partium in re publica tam quam in scaena optimarum, i. e. party and part in a drama, Cic. Sest. 56, 120.—Of things or persons, a considerable part (cf. a good deal):(δ).bonam partem ad te adtulit,
Ter. Eun. 1, 2, 43:bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam,
Cic. Or. 2, 3, 14:bonam magnamque partem exercitus,
Val. Max. 5, 2, ext. 4:bona pars noctium,
Quint. 12, 11, 19:bona pars hominum,
Hor. S. 1, 1, 61:meae vocis... bona pars,
id. C. 4, 2, 46; so id. A. P. 297; Ov. P. 1, 8, 74:melior pars diei,
Verg. A. 9, 156.—Rarely, and mostly eccl. Lat.: optima pars, the best part or lot:(ε).nostri melior pars animus est,
Sen. Q. N. 1, prooem. § 14; cf.:quae pars optima est in homine,
best, most valuable, Cic. Tusc. 5, 23, 67:major pars aetatis, certe melior reipublicae data sit,
Sen. Brev. Vit. 18, 1:Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea,
Vulg. Luc. 10, 42.—Adverb.:(ζ).bonam partem = ex magna parte,
Lucr. 6, 1249.—Aliquem in optimam partem cognoscere, to know somebody from his most favorable side, Cic. Off. 2, 13, 46: aliquid in optimam partem accipere, to take something in good part, interpret it most favorably:9.Caesar mihi ignoscit quod non venerim, seseque in optimam partem id accipere dicit,
id. Att. 10, 3 a, 2; id. ad Brut. 1, 2, 3:quaeso ut hoc in bonam partem accipias,
id. Rosc. Am. 16, 45.—Dies bonus or bona.(α).A day of good omen, a fortunate day (= dies laetus, faustus):(β).tum tu igitur die bono, Aphrodisiis, addice, etc.,
Plaut. Poen. 2, 49:nunc dicenda bona sunt bona verba die,
Ov. F. 1, 72.—A beautiful, serene day, Sen. Vit. Beat. 22, 3.—10.Bonus mos.(α).Boni mores, referring to individuals, good, decent, moral habits:(β).nihil est amabilius quam morum similitudo bonorum,
Cic. Off. 1, 17, 56:nam hic nimium morbus mores invasit bonos,
Plaut. Trin. 1, 1, 6:domi militiaeque boni mores colebantur,
Sall. C. 9, 1:propter ejus suavissimos et optimos mores,
Cic. Phil. 3, 5, 13:cum per tot annos matronae optimis moribus vixerint,
Liv. 34, 6, 9:mores meliores,
Plaut. Aul. 3, 5, 18.—Bonus mos or boni mores, in the abstract, morality, the laws, rules of morality: ei vos morigerari mos bonu'st, it is a rule of morality that you should, etc., Plaut. Capt. 2, 1, 4:11.ex optimo more et sanctissima disciplina,
Cic. Phil. 2, 28, 69:neglegentia boni moris,
Sen. Ep. 97, 1.—Jurid. t. t.:conventio, mandatum contra bonos mores,
in conflict with morality, Quint. 3, 1, 57; Dig. 16, 3, 1, § 7; Gai. Inst. 3, 157 et saep. —Adverbial phrases.a.Bono animo esse, or bonum animum habere.(α).To be of good cheer or courage:(β).bono animo es! Liberabit ille te homo,
Plaut. Merc 3, 1, 33; so id. Aul. 4, 10, 61; id. Mil. 4, 8, 32; id. Rud. 3, 3, 17; Ter. Eun. 1, 2, 4; id. Heaut. 4, 6, 18; id. Ad. 2, 4, 20; 3, 5, 1; 4, 2, 4; 4, 5, 62; id. Phorm. 5, 8, 72:animo bono es,
Plaut. Ps. 1, 3, 103; id. Am. 2, 2, 48; 5, 2, 1:bono animo es, inquit Scrofa, et fiscinam expedi,
Varr. R. R. 1, 26:bono animo sint et tui et mei familiares,
Cic. Fam. 6, 18, 1; 6, 10, 29:bono animo esse jubere eam consul,
Liv. 39, 13, 7:habe modo bonum animum,
Plaut. Capt. 1, 2, 58; so id. Am. 1, 3, 47; id. Truc. 2, 6, 44; id. Aul. 2, 2, 15:habe animum bonum,
id. Cas. 2, 6, 35; id. Ep. 2, 2, 1; 4, 2, 31:bonum animum habe,
Liv. 45, 8, 5:clamor ortus ut bonum animum haberet,
id. 8, 32, 1; so Sen. Ep. 87, 38.—Bono animo esse, or facere aliquid, to be of a good or friendly disposition, or to do with good, honest intentions:(γ).audire jubet vos imperator histricus, bonoque ut animo sedeant in subselliis qui, etc.,
Plaut. Poen. prol. 5: sunt enim (consules) [p. 246] optimo animo, summo consilio, of the best disposition, Cic. Phil. 3, 1, 2:bono te animo tum populus Romanus... dicere existimavit ea quae sentiebatis, sed, etc.,
id. Imp. Pomp. 19, 56:quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur,
Caes. B. G. 1, 6; Quint. 7, 4, 15.—Bonus animus, good temper, patience:b.bonus animus in mala re dimidium mali est,
Plaut. Ps. 1, 5, 37:vos etiam hoc animo meliore feratis,
Ov. M. 9, 433.—Bono modo.(α).= placide, with composure, moderation:(β).si quis quid deliquerit, pro noxa bono modo vindicet,
Cato, R. R. 5:haec tibi tam sunt defendenda quam moenia, mihi autem bono modo, tantum quantum videbitur,
Cic. Ac. 2, 44, 137.—In a decent manner:c.neu quisquam prohibeto filium quin amet... quod bono fiat modo,
Plaut. Merc. 5, 4, 62. —Jure optimo or optimo jure, with good, perfect right:II.te ipse jure optumo incuses licet,
Plaut. Most. 3, 2, 23; id. Rud. 2, 6, 53:ut jure optimo me deserere posses,
Cic. Fam. 3, 8, 6; Sen. Ot. Sap. 2 (29), 2.—With pass. or intr. verb, deservedly:ne jure optimo irrideamur,
Cic. Off. 1, 31, 111; cf. id. ib. 1, 42, 151; id. Marcell. 1, 4;similarly, optimo judicio,
Val. Max. 2, 9, 2.As subst.A.bŏnus, boni, m.; of persons.1.In sing. or plur. orig. = bonus vir, boni viri; v. I. A. 1. a. b, supra, a morally good man.(α).Plur.:(β).bonis quod bene fit haud perit,
Plaut. Rud. 4, 3, 2; id. Capt. 2, 2, 108; id. Trin. 2, 1, 55; id. Pers. 4, 5, 2:melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto,
Cic. Off. 2, 20, 71:verum esse ut bonos boni diligant, quamobrem... bonis inter bonos quasi necessariam (esse) benevolentiam,
id. Lael. 14, 50:diverso itinere malos a bonis loca taetra... habere,
Sall. C. 52, 13; 7, 2; 52, 22:oderunt peccare boni virtutis amore,
Hor. Ep. 1, 16, 52:tam bonis quam malis conduntur urbes,
Sen. Ben. 4, 28, 4; so id. Vit. Beat. 15, 6; Quint. 9, 2, 76.—Rarely bŏnae, arum, f., good women:quia omnes bonos bonasque adcurare addecet, etc.,
Plaut. Trin. 1, 2, 41.—Sing.:2.malus bonum malum esse volt ut sit sui similis,
Plaut. Trin. 2, 2, 8:nec enim cuique bono mali quidquam evenire potest,
Cic. Tusc. 1, 41, 99; cf.:qui meliorem audax vocet in jus,
Hor. S. 2, 5, 29.—Bonus, a man of honor.(α).A brave man:(β).pro qua (patria) quis bonus dubitet mortem oppetere si ei sit profuturus?
Cic. Off. 1, 17, 57:libertatem quam nemo bonus nisi cum anima simul amittat,
Sall. C. 33, 5:fortes creantur fortibus et bonis,
Hor. C. 4, 4, 29 (opp. ignavi):fama impari boni atque ignavi erant,
Sall. J. 57, 6; 53, 8; id. C. 11, 2. —A gentleman:3. (α).quis enim umquam, qui paululum modo bonorum consuetudinem nosset, litteras ad se ab amico missas... in medium protulit?
Cic. Phil. 2, 4, 7.—In gen. (of political sentiments, = optimates, opp. populares, seditiosi, perditi cives, etc.;(β).so usu. in Cic.): meam causam omnes boni proprie enixeque susceperant,
Cic. Sest. 16, 38:audaces homines et perditi nutu impelluntur... boni, nescio quomodo, tardiores sunt, etc.,
id. ib. 47, 100:ego Kal. Jan. senatum et bonos omnes legis agrariae... metu liberavi,
id. Pis. 2, 4:etenim omnes boni, quantum in ipsis fuit, Caesarem occiderunt,
id. Phil. 2, 13, 29; id. Fam. 5, 2, 8; 5, 21, 2; id. Sest. 2, 5; 16, 36; 48, 103; id. Planc. 35, 86; id. Mil. 2, 5; id. Off. 2. 12, 43:maledictis increpat omnes bonos,
Sall. C. 21, 4; 19, 2; 33, 3; Hirt. B. G. 8, 22; so,optimi,
Cic. Leg. 3, 17, 37; and, ironically, boni identified with the rich:bonorum, id est lautorum et locupletum,
id. Att. 8, 1, 3.—Without reference to political views;4.opp. vulgus (rare): nihil ego istos moror fatuos mores quibus boni dedecorant se,
Plaut. Trin. 2, 2, 22:semper in civitate quibus opes nullae sunt bonis invident,
Sall. C. 37, 3:elatus est sine ulla pompa funeris, comitantibus omnibus bonis, maxima vulgi frequentia,
Nep. Att. 22, 2.—So, mĕlĭōres, um, m., one ' s betters:ut quaestui habeant male loqui melioribus,
Plaut. Poen. 3, 3, 13:da locum melioribus,
Ter. Phorm. 3, 2, 37.—Boni, bone, in addresses, as an expression of courtesy, Hor. S. 2, 2, 1; 2, 6, 51; 2, 6, 95; id. Ep. 2, 2, 37; ironice, id. S. 2, 3, 31.—5.Optimus quisque = quivis bonus, omnes boni.(α).Referring to morality:(β).esse aliquid natura pulcrum quod optimus quisque sequeretur,
every good man, Cic. Sen. 13, 43:qui ita se gerebant ut sua consilia optimo cuique probarent, optimates habebantur,
id. Sest. 45, 96; id. Off. 1, 43, 154; id. Fin. 1, 7, 24; id. Sest. 54, 115; and = even the best:quare deus optimum quemque mala valetudine adficit?
Sen. Prov. 4, 8.—Of the educated classes:(γ). (δ).adhibenda est quaedam reverentia adversus homines, et optimi cujusque et reliquorum,
Cic. Off. 1, 28, 99; cf. id. ib. 1, 25, 85:Catilina plerisque consularibus, praeterea optumo cuique, litteras mittit,
Sall. C. 34, 2:optimo cuique infesta libertas,
Sen. Ot. Sap. 8, 2 (32 fin.).—In gen., excellent:(ε).optimus quisque facere quam dicere... malebat,
Sall. C. 8, 5.—Distributively:(ζ).ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transfertur,
to the best man in each instance, Sall. C. 2, 6.—Referring to another superlative ( = quo quisque melior eo magis, etc.):(η).hic aditus laudis qui semper optimo cuique maxime patuit,
Cic. Imp. Pomp. 1, 1; so id. Lael. 4, 14; id. Inv. 2, 11, 36; Sen. Vit. Beat. 18, 1.—Attributively, with a noun:2. 1.optimam quamque causam,
Cic. Sest. 43, 93:optima quaeque dies,
Verg. G. 3, 66.Bonum, or plur. bona, a good, or goods in a moral and metaphysical sense, a moral good, a blessing: sunt autem hae de finibus defensae sententiae: nihil bonum nisi honestum, ut Stoici; nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicurus;2.nihil bonum nisi vacuitatem doloris, ut Hieronymus... tria genera bonorum, maxima animi, secunda corporis, externa tertia, ut Peripatetici, etc.,
Cic. Tusc. 5, 30, 84 sq.:quid est igitur bonum? Si quid recte fit et honeste et cum virtute, id bene fieri vere dicitur, et quod rectum et honestum et cum virtute est, id solum opinor bonum,
id. Par. 1, 1, 9:ut quis intellegat, quid sit illud simplex et verum bonum quod non possit ab honestate sejungi,
id. Ac. 1, 2, 7:non-est igitur voluptas bonum,
id. Fin. 1, 11, 39: finis bonorum et malorum (telos agathôn) = summa bona et mala:sunt nonnullae disciplinae quae, propositis bonorum et malorum finibus, officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit ut, etc.,
id. Off. 1, 2, 5; cf. id. Par. 1, 3, 14; id. Ac. 2, 9, 29; 2, 36, 114; 2, 42, 129; id. Fin. 1, 9, 29; 1, 12, 42; id. Tusc. 4, 31, 66; Sen. Vit. Beat. 24, 5; id. Ep. 117, 1 et saep.—Bonum, what is valuable, beneficial, estimable, favorable, pleasant, physically or mentally:3.quoi boni Tantum adfero quantum ipsus a diis optat,
Plaut. Capt. 4, 1, 9:multa bona vobis volt facere,
will do you much good, id. Poen. 5, 4, 60; id. Am. prol. 43, 49; id. Pers. 4, 8, 4; 2, 3, 14; id. Cas. 2, 8, 32:tum demum nostra intellegemus bona quom ea amisimus,
id. Capt. 1, 2, 33:multa tibi di dent bona,
id. Poen. 1, 1, 80; cf. id. ib. 3, 3, 54; 3, 3, 74; id. Mil. 3, 1, 120; id. Men. 3, 3, 34; id. Pers. 4, 3, 23; id. Truc. 1, 2, 23; id. Merc. 1, 2, 40; id. Most. 1, 1, 47:omnia Bona dicere,
to speak in the highest terms of one, Ter. And. 1, 1, 70:sed ne vivus quidem bono caret, si eo non indiget,
Cic. Tusc. 1, 36, 88:cum quaecumque bona Peripateticis, eadem Stoicis commoda viderentur,
id. ib. 5, 41, 120:nihil enim boni nosti,
nothing that is good for any thing, id. Phil. 2, 7, 16:mala pro bonis legere dementia est,
Sen. Vit. Beat. 6, 1; Val. Max. 5, 3, ext. 3 fin.; Hor. S. 1, 2, 73:quia bonum sit valere,
a good thing, Cic. Fin. 4, 23, 62 (cf. III. A. 5. infra):melius: quo quidem haud scio an... quidquam melius sit homini a dis immortalibus datum,
id. Lael. 6, 20:meliora... Aristotelem de istis rebus scripsisse,
id. Or. 1, 10, 43:optimum: difficillimum est formam exponere optimi,
id. ib. 11, 36.— Here belongs the phrase boni consulere;v. consulo.—So after prepositions: in bonum vertere, v. under verto: in melius ire,
to change for the better, Tac. A. 12, 68.—In the same sense: in melius aliquid referre, or reflectere ( poet.), Verg. A. 1, 281; 11, 426; 10, 632:ad melius transcurrere,
to pass over to something better, Hor. S. 2, 2, 82.—Bonum or bona, prosperity:4.fortiter malum qui patitur, idem post patitur bonum,
Plaut. As. 2, 2, 58:nulli est homini perpetuum bonum,
id. Curc. 1, 3, 33:unā tecum bona, mala tolerabimus,
Ter. Phorm. 3, 3, 23:quibus in bonis fuerint et nunc quibus in malis sint, ostenditur ( = in secundis, in adversis rebus),
Cic. Inv. 1, 55, 107.—Good qualities, gifts:5.omnia adsunt bona, quem penes'st virtus,
Plaut. Am. 2, 2, 30:magnis illi et divinis bonis hanc licentiam adsequebantur,
Cic. Off. 1, 41, 148:nisi qui se suā gravitate et castimoniā... tum etiam naturali quodam bono defenderet, etc.,
id. Cael. 5, 11:hunc meā sententiā divinis quibusdam bonis instructum atque ornatum puto,
id. ib. 17, 39:non intellego quod bonum cuiquam sit apud tales viros profuturum,
id. Balb. 28, 63:gaude isto tuo tam excellenti bono,
id. Marcell. 6, 19; so id. Imp. Pomp. 16, 49.—Advantage, benefit:6.si plus adipiscare, re explicatā, boni, quam addubitatā mali,
Cic. Off. 1, 24, 83:saepe cogitavi bonine an mali plus adtulerit... eloquentiae studium,
id. Inv. 1, 1, 1; 2, 35, 106; id. Off. 2, 2, 5; id. Sest. 10, 24:maximum bonum in celeritate ponebat,
Sall. C. 43, 4; so, bono publico (abl.), for the public good:hoc ita si fit, publico fiat bono,
Plaut. Trin. 1, 2, 183; Liv. 2, 44, 3; Dig. 41, 3, 1.—With aequum, what is fair and good, the fair ( thing), fairness, equity:7. a.si bonum aequomque oras,
Plaut. Most. 3, 1, 149; so id. Pers. 3, 1, 71; id. Rud. 1, 2, 94; id. Men. 4, 2, 11:si tu aliquam partem aequi bonique dixeris,
Ter. Phorm. 4, 3, 32; id. Heaut. 4, 1, 29; id. Ad. 1, 1, 39:a quo vivo nec praesens nec absens quidquam aequi bonique impetravit,
Cic. Phil. 2, 37, 94.—Hence, aequo et bono, or ex aequo et bono, in ( with) fairness, in equity, Ter. Ad. 5, 9, 30; Auct. Her. 2, 10, 14; 2, 12, 18; 2, 13, 20; Gai. Inst. 3, 137: aequi bonique, as gen. of value, with facere:istuc, Chreme, Aequi bonique facio,
I place a fair and proper value on it, Ter. Heaut. 4, 5, 40.—In gen.:b.paterna oportet reddi filio bona,
Plaut. Poen. 5, 2, 120:bona sua med habiturum omnia,
id. Truc. 2, 4, 49; cf. id. ib. 2, 7, 6; 4, 2, 29; id. Rud. 2, 6, 22; id. Most. 1, 3, 77; id. Trin. 4, 4, 3; Ter. Eun. 2, 2, 4:bona mea diripiebantur atque ad consulem deferebantur,
Cic. Sest. 24, 54:cum de capite, civis et de bonis proscriptio ferretur,
id. ib. 30, 65:bona, fortunas, possessiones omnium,
id. Caecin. 13, 38:at mulctantur bonis exsules,
id. Tusc. 5, 37, 106; id. Off. 2, 23, 81; id. Par. 1, 1, 7; id. Sest. 19, 42; 43, 94; 52, 111; id. Phil. 2, 26, 64; Caes. B. G. 7, 3; Liv. 2, 3, 5; 2, 5, 5; 4, 15, 8; Tac. A. 2, 48; Quint. 6, 1, 19 et saep.—Bonorum possessio, the possession of one ' s property by another.(α).Bonorum possessio in consequence of bonorum cessio, i. e. an assignment of one ' s property for the benefit of creditors, Dig. 42, tit. 3.—(β).Bonorum possessio granted by the prætor against a contumacious or insolvent debtor (in bona mittere, in bona ire jubere, bona possidere jubere, etc.); cf. Dig. 42, tit. 4:(γ).postulat a Burrieno Naevius ut ex edicto bona possidere liceat,
Cic. Quint. 6, 25, and the whole of c. 8:edixit... neu quis militis... bona possideret aut venderet,
Liv. 2, 24, 6:bona proscribere,
to offer the property thus transferred for sale, Cic. Quint. 6, 25.—Chiefly referring to the property of a defunct person (hereditas), where the prætor, till the heir had proved his right, granted a bonorum possessio secundum tabulas or contra tabulas, Dig. 37, tit. 4; 37, tit. 11.—c.In bonis esse;III.with reference to the older civil law, which distinguished between civil property (habere rem ex jure Quiritium) and natural property (rem in bonis habere, res in bonis est),
Gai. Inst. 2, 40, 41; Dig. 40, 12, 38, § 2; 37, 6, 2, § 1; 37, 6, 3, § 2; ib. Fragm. 1, 16; Gai. Inst. 1, 22; 1, 35; 1, 222; 1, 167; Dig. 1, 8, 1; 27, 10, 10:neque bonorum possessorum, neque... res pleno jure fiunt, sed in bonis efficiuntur,
ib. Fragm. 3, 80.—Hence, nullam omnino arbitrabamur de eā hereditate controversiam eum habiturum, et est hodie in bonis, i. e. [p. 247] the bonorum possessio has been granted to him, which did not give full ownership, but effected only that the hereditas was in bonis. Cic. Fam. 13, 30, 1.Predicative use.A.With nouns or pronouns as subjects.1.Bonum esse, to be morally good, honest:2.nunc mihi bonae necessum est esse ingratiis, Quamquam esse nolo,
Plaut. Cist. 2, 3, 82:bonam ego quam beatam me esse nimio dici mavolo,
id. Poen. 1, 2, 93; so id. Capt. 2, 1, 44; id. Men. 4, 2, 6; id. Rud. prol. 29:itaque viros fortes magnanimos eosdem, bonos et simplices... esse volumus,
Cic. Off. 1, 19, 63; cf. id. ib. 3, 21, 84; id. Att. 15, 6, 1:Cato esse quam videri bonus malebat,
Sall. C. 54, 5:ut politiora, non ut meliora fiant ingenia,
Val. Max. 5, 4, ext. 5 fin. —To be beneficial, prosperous, advantageous, valuable, favorable, serviceable, correct, with reference to both persons and things as subjects, and in regard to physical and mental relations:3.jam istuc non bonumst,
Plaut. Merc. 2, 2, 29; Cato, R. R. 157:oleum viridius et melius fiet,
id. ib. 3:vinum ut alvum bonam faciat,
to correct the bowels, id. ib. 156:quid est homini salute melius?
Plaut. As. 3, 3, 127:non optuma haec sunt, verum meliora quam deterruma,
id. Trin. 2, 3, 1:quid est quod huc possit quod melius sit accedere?
Cic. Fin. 1, 12, 41; 1, 18, 57; id. Tusc. 1, 41, 99:in quo (vestitu), sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est,
id. Off. 1, 36, 130; 2, 17, 59; id. Inv. 1, 31, 51; id. Or. 2, 6; 11, 36:meliorem tamen militem... in futura proelia id certamen fecit,
Liv. 2, 51, 3:parvus ut est cygni melior canor, ille gruum quam Clamor,
Lucr. 4, 181; 4, 191:si meliora dies, ut vina, poemata reddit,
Hor. Ep. 2, 1, 34.—So in the optative formula:quod bonum, faustum, felixque sit,
Liv. 1, 28, 7; 1, 17, 10; 39, 15, 1; 3, 54;3, 34.—Also, quod bonum atque fortunatum mihi sit,
Plaut. Cas. 2, 6, 50;and with a noun as subject: ut nobis haec habitatio Bona, fausta, felix, fortunataque evenat,
Plaut. Trin. 1, 2, 3.—To be kind:4.bonus cum probis'st (erus), malus cum malis,
Plaut. Most. 4, 1, 22:hic si vellet bonus ac benignus Esse,
Hor. S. 1, 2, 52.—With reference to the gods:B.ecastor ambae (Fortuna et Salus sunt bonae,
Plaut. As. 3, 3, 129:Palladis aut oculos ausa negare bonos (esse),
Prop. 3, 24, 12 (2, 28, 12).—Impers.1.Bonum est (very rare for the class. bene est; v. bene).(α). (β).With subject inf.:2.nam et stulte facere, et stulte fabularier in aetate haud bonum est,
Plaut. Trin. 2, 4, 61:bonum est pauxillum amare, insane non bonum est,
id. Curc. 1, 3,20.—Melius est.(α).With subject inf.:(β).melius sanam est mentem sumere,
Plaut. Men. 5, 2, 51:nihil sentire est melius quam tam prava sentire,
Cic. Ac. 2, 40, 125; cf. id. Fin. 1, 19, 62; id. Off. 1, 43, 156; so,melius fuit, fuisset, or fuerat,
it would have been better, id. N. D. 3, 33; id. Sen. 23, 82; id. Off. 3, 25, 94:proinde quiesse erit melius,
Liv. 3, 48, 3; 3, 41, 3; Verg. A. 11, 303.—With subject inf.-clause:(γ).meliu'st te quae sunt mandata tibi praevortier,
Plaut. Merc. 2, 3, 125; id. Men. 5, 9, 32.—With ut-clause:(δ).quid melius quam ut hinc intro abeam et me suspendam clanculum,
Plaut. Rud. 4, 4, 145; so id. Ps. 4, 7, 18.—With subjectclause in the subjunctive:3.nunc quid mihi meliu'st quam ilico hic opperiar erum,
Plaut. Rud. 2, 2, 22.—Optimum est.(α).With subject inf.:(β).optimum visum est, captivos quam primum deportare,
Liv. 23, 34, 8:si quis dicit optimum esse navigare,
Sen. Ot. Sap. 8, 4 (32 fin.); so, optimum fuit, it would have been better, and optimum erat, it would be better, Quint. 6, prooem. 3; 11, 2, 33; Hor. S. 2, 1, 7.—With inf.-clause:(γ).constituerunt optimum esse, domum suam quemque reverti,
Caes. B. G. 2, 10: optimum visum est, in fluctuantem aciem tradi equos, etc., Liv 6, 24, 10; 22, 27, 6.—With ut and subj:(δ).hoc vero optimum, ut is qui, etc., id ultimum bonorum, id ipsum quid et quale sit nesciat,
Cic. Fin. 2, 3, 6.—With quod:(ε).illa vero optima (sunt) quod cum Haluntium venisset Archagathum vocari jussit,
Cic. Verr. 2, 4, 23, § 51:optimum vero (est) quod dictaturae nomen in perpetuum de re publica sustulisti,
id. Phil. 2, 36, 91.—With second sup., in the phrase optumum factu est (where factu is redundant):IV.sed hoc mihi optumum factu arbitror,
Plaut. Stich. 1, 2, 16:optimum factu esse duxerant frumento... nostros prohibere,
Caes. B. G. 4, 30:optumum factu credens exercitum augere,
Sall. C. 32, 1 (Kritz, factum); 57, 5 (Kritz, factum).Ellipt. use: di meliora, i. e. dent or velint, i. e. let the gods grant better things than what you say, etc.; God forbid! in full:V.di melius duint,
Ter. Phorm. 5, 9, 16:di meliora velint!
Ov. M. 7, 37.—Ellipt.:di meliora! inquit,
Cic. Sen. 14, 47:id ubi mulier audivit, perturbata, dii meliora inquit, etc.,
Liv. 39, 10, 2; 9, 9, 6; Verg. G. 3, 513;similarly, di melius, i. e. fecerunt,
Val. Max. 6, 1, ext. 3.With object expressed,1.By dat.(α).= good, useful, beneficial for:(β).ambula, id lieni optumum est,
Plaut. Curc. 2, 1, 25:quia vobis eadem quae mihi bona malaque esse intellexi,
Sall. C. 20, 3:bona bello Cornus, jaculis, etc.,
Verg. G. 2, 447.—= benignus or propitius, kind to:(γ).vicinis bonus esto,
Cato, R. R. 4:bene merenti mala es, male merenti bona es,
Plaut. As. 1, 2, 3:vos o mihi Manes, Este boni,
Verg. A. 12, 647.—= idoneus, fit for, adapted to:(δ).qui locus vino optimus dicetur esse,
Cato, R. R. 6:tum erit ei rei optumum tempus,
id. ib. 26:terra cui putre solum, Optima frumentis,
Verg. G. 2, 205; 2, 319; 1, 286.—With sum and dat., in the phrase alicui bono est, it is of service to one, profits him:(ε).accusant in quibus occidi patrem Sex. Roscii bono fuit,
Cic. Rosc. Am. 5, 13:bono fuisse Romanis adventum eorum constabat,
Liv. 7, 12, 4.—Hence, with rel. dat.: cui bono (est), for whose advantage it is:quod si quis usurpet illud Cassianum cui bono fuerit, etc.,
Cic. Phil. 2, 14, 35:cui bono fuisset,
id. Rosc. Am. 30, 84; id. Mil. 12, 32 Ascon. ad loc.; cf.ellipt. form cui bono?
Prisc. p. 1208 P.—With dat. gerund:2.ager oleto conserundo qui in Favonium spectavit, aliis bonus nullus erit,
Cato, R. R. 6; Varr. R. R. 1, 24:(mons) quia pecori bonus alendo erat,
Liv. 29, 31; 9, 10.—By ad and acc.:refert et ad quam rem bona aut non bona sit,
Varr. R. R. 1, 91:occasio quaeritur idoneane fuerit ad rem adoriendam, an alia melior,
Auct. Her. 2, 4, 7:non campos modo militi Romano ad proelium bonos, etc.,
Tac. A. 2, 14. -
8 bonus
bŏnus (old form dŭonus, Carm. Sall. ap. Varr. L. L. 7, § 26 Mull.; cf. Paul. ex Fest. p. 67 Mull.), a, um, adj. [for duonus, cf. bellum, bis, and cf. root dvi-; hence deidô, deos], good; comp. melior, us [cf. Gr. mala, mallon], better; sup. optimus ( optumus, ante-class. and often class.) [root opof ops, opes; cf. copia, apiscor], best.I.Attributively.A.As adjunct of nouns denoting persons.1.Vir bonus.(α).A man morally good (kalos kagathos):(β).quoniam boni me viri pauperant, improbi alunt,
Plaut. Poen. 5, 4, 60:omnibus virtutibus instructos et ornatos tum sapientes, tum viros bonos dicimus,
Cic. Tusc. 5, 10, 28:ille vir bonus qui... intolerabili dolore lacerari potius quam aut officium prodat aut fidem,
id. Ac. 2, 8, 23:sive vir bonus est is qui prodest quibus potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperimus,
id. Off. 3, 15, 64:qui se ita gerunt ut eorum probitas, fides, integritas, etc.... hos viros bonos... appellandos putemus,
id. Lael. 5, 19:non intellegunt se de callido homine loqui, non de bono viro,
id. Att. 7, 2, 4:ut quisque est vir optimus, ita difficillime esse alios improbos suspicatur,
id. Q. Fr. 1, 1, 4, § 12:nec enim melior vir fuit Africano quisquam, nec clarior,
id. Lael. 2, 6; id. Leg. 1, 14, 41; 1, 18, 48; id. Planc. 4, 9; id. Par. 3, 1, 21; id. Marcell. 6, 20; id. Fam. 7, 21; id. Off. 2, 16, 57.—An honest man:(γ).justitia, ex qua viri boni nominantur,
Cic. Off. 1, 7, 21; 1, 44, 155; 2, 11, 39; 2, 12, 42; 2, 20, 71;3, 12, 50: cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset,
id. ib. 3, 19, 77:quoniam Demosthenes nec vir bonus esset, nec bene meritus de civitate,
id. Opt. Gen. 7, 20; cf. id. Rosc. Am. 40, 116.—A man of good standing in the community:(δ).id viri boni arbitratu deducetur,
Cato, R. R. 143; so id. ib. 149:tuam partem viri bono arbitratu... dari oportet,
Dig. 17, 1, [p. 244] 35;37, 6, 2, § 2: quem voles virum bonum nominato,
Cic. Verr. 2, 4, 25, § 55:vir bonus est... quo res sponsore, et quo causae teste tenentur,
Hor. Ep. 1, 16, 40.—Hence, ironically of wealthy men:praetores jus dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt,
Cic. Att. 9, 12, 3.—Ironically of bad men:(ε).sed eccum lenonem Lycum, bonum virum,
Plaut. Poen. 5, 5, 52; Ter. Eun. 5, 3, 9; 4, 3, 18; id. Ad. 3, 4, 30:expectabam quinam isti viri boni testes hujus manifesto deprehensi veneni dicerentur,
Cic. Cael. 26, 63:nam socer ejus, vir multum bonus est,
id. Agr. 3, 3, 13;so especially in addresses (mostly comic.): age tu, illuc procede, bone vir!
Plaut. Capt. 5, 2, 1; id. Curc. 5, 2, 12; id. Ps. 4, 7, 48; id. Pers. 5, 2, 11; Ter. And. 3, 5, 10; 5, 2, 5; id. Ad. 4, 2, 17; id. Eun. 5, 2, 11:quid tu, vir optime? Ecquid habes quod dicas?
Cic. Rosc. Am. 36, 104.—Sometimes boni viri = boni, in the sense of optimates (v. I. A. 3.):(ζ).bonis viris quid juris reliquit tribunatus C. Gracchi?
Cic. Leg. 3, 9, 20.—As a conventional courtesy:2.homines optimi non intellegunt, etc.,
Cic. Fin. 1, 7, 25:bone accusator,
id. Rosc. Am. 21, 58:sic illum amicum vocasti, quomodo omnes candidatos bonos viros dicimus,
gentlemen, Sen. Ep. 3, 1.—For bonus vir, a good husband, v. 3.; and for vir optimus, as a laudatory epithet, v. 5.—Boni homines (rare) = boni, better classes of society, v. II. A. 3:3.in foro infimo boni homines atque dites ambulant,
Plaut. Curc. 4, 1, 14.—With nouns denoting persons in regard to their functions, offices, occupations, and qualities, denoting excellence:4.bonus consul,
Liv. 4, 40, 6; 22, 39, 2 (different: consules duos, bonos quidem, sed dumtaxat bonos, amisimus, consuls of good sentiments, almost = bad consuls, Cic. ad Brut. 1, 3, 4):boni tribuni plebis,
Cic. Phil. 1, 10, 25:bonus senator,
id. Prov. Cons. 15, 37:senator bonus,
id. Dom. 4, 8:bonus judex,
id. Verr. 2, 4, 15, § 34:bonus augur (ironically),
id. Phil. 2, 32, 80:bonus vates,
Plaut. Mil. 3, 3, 27:bonus imperator,
Sall. C. 60, 4:bonus dux,
Quint. 12, 1, 43 (cf. trop.:naturam, optimam ducem,
the best guide, Cic. Sen. 2, 5):bonus miles,
Sall. C. 60, 4; Sen. Vit. Beat. 15, 5:bonus orator,
Cic. Fin. 1, 3, 10:optimus orator,
id. Opt. Gen. 1, 3:poeta bonus,
id. de Or. 1, 3, 11; 2, 46, 194; id. Fin. 1, 3, 10:scriptor bonus,
Quint. 10, 1, 104:bonus advocatus,
id. 5, 13, 10:bonus defensor,
id. 5, 13, 3:bonus altercator,
a good debater, id. 6, 4, 10:bonus praeceptor,
id. 5, 13, 44; 10, 5, 22:bonus gubernator,
Cic. Ac. 2, 31, 100:optimus opifex,
Hor. S. 1, 3, 133:sutor bonus,
id. ib. 1, 3, 125:actor optimus,
Cic. Sest. 57, 122:cantor optimus est modulator,
Hor. S. 1, 3, 130:melior gladiator,
Ov. Tr. 4, 6, 33: agricola (colonus, dominus) bonus, Cato, R. R. prooem.; Cic. Sen. 16, 56:bonus paterfamilias,
a thrifty head of the house, Nep. Att. 13, 1:bonus servus,
Plaut. Trin. 4, 3, 58; id. Am. 2, 1, 46; id. Men. 5, 6, 1; Cic. Mil. 22, 58:dominus bonus,
Cato, R. R. 14:bonus custos,
Plaut. Truc. 4, 3, 38.—Ironically, Ter. Phorm. 2, 1, 57:filius bonus,
Plaut. Am. 3, 4, 9:patres,
Quint. 11, 3, 178:parens,
id. 6, prooem. 4: bonus (melior, optimus), viz. a good husband, Cic. Inv. 1, 31, 51 sq.; Liv. 1, 9, 15:uxor melior,
Cic. Inv. 1, 31, 52:amicus,
id. Fam. 2, 15, 3:amicus optimus,
Plaut. Cas. 3, 3, 18:optimus testis,
Cic. Fam. 7, 27, 2:auctor, in two senses,
good authority, id. Att. 5, 12, 3;and = bonus scriptor (post-class.),
Quint. 10, 1, 74.—Esp.:bonus civis (rarely civis bonus): in re publica ea velle quae tranquilla et honesta sint: talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere, Cic.-Off. 1, 34, 124: eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere, atque omnes aequitate eadem continere,
id. ib. 2, 23, 83:eum esse civem et fidelem et bonum,
Plaut. Pers. 1, 2, 15; Cic. Fam. 2, 8, 2; 1, 9, 10; 3, 12, 1; 6, 6, 11; id. Off. 1, 44, 155; Liv. 22, 39, 3; Sall. H. Fragm. 1, 10 Dietsch:optimus et fortissimus civis,
Cic. Fam. 12, 2, 3; id. Sest. 17, 39.—Bonus and optimus as epithets of the gods.(α).In gen.:(β).sed te bonus Mercurius perdat,
Plaut. Cas. 2, 3, 23:fata... bonique divi,
Hor. C. 4, 2, 38:divis orte bonis,
id. ib. 4, 5, 1:O bone deus!
Scrib. Comp. 84 fin.: BONORVM DEORVM, Inscr. ap. Cic. N. D. 3, 34, 84: totidem, pater optime, dixi, Tu mihi da cives, referring to Jupiter, Ov. M. 7, 627.—Optimus Maximus, a standing epithet of Jupiter:(γ).(Juppiter) a majoribus nostris Optimus Maximus (nominatur), et quidem ante optimus, id est beneficentissimus, quam Maximus,
Cic. N. D. 2, 25, 64:Jovem optimum et maximum ob eas res appellant, non quod, etc.,
id. ib. 3, 36, 87:in templo Jovis Optimi Maximi,
id. Sest. 56, 129; id. Prov. Cons. 9, 22:nutu Jovis Optimi Maximi,
id. Cat. 3, 9, 21; Liv. 1, 12, 7; id. 6, 16, 2.—Di boni, O di boni, expressing indignation, sorrow, or surprise:(δ).di boni, hunc visitavi antidhac!
Plaut. Ep. 4, 1, 16:di boni, boni quid porto!
Ter. And. 2, 2, 1:di boni, quid hoc morbi est,
id. Eun. 2, 1, 19; id. Heaut. 2, 3, 13; id. Ad. 3, 3, 86:alter, O di boni, quam taeter incedebat!
Cic. Sest. 8, 19; id. Brut. 84, 288; id. Phil. 2, 8, 20; 2, 32, 80; id. Att. 1, 16, 5; 14, 21, 2; Val. Max. 3, 5, 1; Sen. Vit. Beat. 2, 3.—Bona Dea, etc., v. 6.—5.Optimus as a laudatory epithet.(α).Vir optimus:(β).per vos nobis, per optimos viros optimis civibus periculum inferre conantur,
Cic. Sest. 1, 2:virum optimum et constantissimum M. Cispium,
id. ib. 35, 76:fratrem meum, virum optimum, fortissimum,
id. ib.:consolabor hos praesentes, viros optimos,
id. Balb. 19, 44; id. Planc. 21, 51; 23, 55; id. Mil. 14, 38; id. Marcell. 4, 10; id. Att. 5, 1, 5; Hor. S. 1, 6, 53.—Femina bona, optima:(γ).tua conjunx bona femina,
Cic. Phil. 3, 6, 16:hujus sanctissimae feminae atque optimae pater,
id. ib. —Senex, pater, frater, etc.:(δ).optimus: parentes ejus, prudentissimi atque optimi senis,
Cic. Planc. 41, 97:insuevit pater optimus hoc me,
Hor. S. 1, 4, 105; 2, 1, 12:C. Marcelli, fratris optimi,
Cic. Fam. 4, 7, 6; id. Q. Fr. 2, 6 (8), 2; 2, 4, 2.—With proper names ( poet.):(ε).optimus Vergilius,
Hor. S. 1, 6, 54:Maecenas optimus,
id. ib. 1, 5, 27:optime Quinti,
id. Ep. 1, 16, 1.—Esp. as an epithet of the Roman emperors:6.quid tam civile, tam senatorium quam illud, additum a nobis Optimi cognomen?
Plin. Pan. 2, 7:gratias, inquit, ago, optime Princeps!
Sen. Tranq. 14. 4:ex epistula optimi imperatoris Antonini,
Gai. Inst. 1, 102; cf.:bene te patriae pater optime Caesar,
Ov. F. 2, 637:optime Romulae Custos gentis,
Hor. C. 4, 5, 1.—Bonus and Bona, names of deities.(α).Bona Dea, the goddess of Chastity, whose temple could not be entered by males (cf. Macr. S. 1, 12; Lact. 1, 22):(β).Bonae Deae pulvinaribus,
Cic. Pis. 39, 95; id. Mil. 31, 86; id. Fam. 1, 9, 15; cf.in mal. part.,
Juv. 2, 86 sq.; 6, 314 sq.; 6, 335 sq.—Bonus Eventus, Varr. R. R. 1, 1 med.; Amm. 29, 6, 19; Inscr. Orell. 907; 1780 sq.—(γ).Bona Fortuna:(δ).si bona Fortuna veniat, ne intromiseris,
Plaut. Aul. 1, 3, 22:Bonae Fortunae (signum),
Cic. Verr. 2, 4, 3, § 7:FORTVNAE BONAE DOMESTICAE,
Inscr. Orell. 1743 sq. —Bona Spes:(ε).Spes Bona, obsecro, subventa mihi,
Plaut. Rud. 1, 4, 12:BONAE SPEI,
Aug. Inscr. Grut. 1075, 1.—BONA MENS, Inscr. Orell. 1818 sqq.:B.Mens Bona, si qua dea es, tua me in sacraria dono,
Prop. 3, 24, 19.With nouns denoting things.1.Things concrete, denoting excellence:2.navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est... sed stabilis et firma,
Sen. Ep. 76, 13:gladium bonum dices, non cui auratus est balteus, etc., sed cui et ad secandum subtilis acies est, et, etc.,
id. ib. 76, 14:id vinum erit lene et bono colore,
Cato, R. R. 109; Lucr. 2, 418; Ov. Am. 2, 7, 9:tabulas... collocare in bono lumine,
Cic. Brut. 75, 261: ex quavis olea oleum... bonum fieri potest. Cato, R. R. 3:per aestatem boves aquam bonam et liquidam bibant semper curato,
id. ib. 73; cf.:bonae aquae, ironically compared to wine,
Prop. 2, 33 (3, 31), 28:praedium bonum caelum habeat,
good temperature, Cato, R. R. 1:bona tempestate,
in good weather, Cic. Q. Fr. 2, 2, 4:(praedium) solo bono valeat,
by good soil, Cato, R. R. 1:bonae (aedes) cum curantur male,
Plaut. Most. 1, 2, 24:villam bonam,
Cic. Off. 3, 13, 55:bonus pons,
Cat. 17, 5:scyphi optimi (= optime facti),
Cic. Verr. 2, 4, 14, § 32:perbona toreumata,
id. ib. 2, 4, 18, §38: bona domicilia,
comfortable residences, id. N. D. 2, 37, 95:agrum Meliorem nemo habet,
Ter. Heaut. 1, 1, 12:fundum meliorem,
Cic. Inv. 1, 31, 52: fundos optimos et fructuosissimos, id. Agr. 3, 4, 14:equus melior,
id. Inv. 1, 31, 52:bona cena,
Cat. 13, 3:boni nummi,
good, not counterfeit, Plaut. As. 3, 3, 144; Cic. Off. 3, 23, 91:super omnia vultus accessere boni,
good looks, Ov. M. 8, 678:mulier bona forma,
of a fine form, Ter. Heaut. 3, 2, 13:equus formae melioris,
Hor. S. 2, 7, 52:tam bona cervix, simul ac jussero, demetur,
fine, beautiful, Suet. Calig. 33:fruges bonae,
Cat. 34, 19:ova suci melioris,
of better flavor, Hor. S. 2, 4, 13.— Trop.:animus aequus optimum est aerumnae condimentum,
Plaut. Rud. 2, 3, 71: bona dextra, a lucky hand (cf.:bonum omen, 2. e.),
Quint. 6, 3, 69:scio te bona esse voce, ne clama nimis,
good, sound, loud voice, Plaut. Most. 3, 1, 43; so,bona firmaque vox,
Quint. 11, 3, 13.—Things abstract.a.Of physical well-being:b.ut si qui neget sine bona valetudine posse bene vivi,
Cic. Inv. 1, 51, 93; Sen. Vit. Beat. 22, 2; Lucr. 3, 102; Val. Max. 2, 5, 6; Quint. 10, 3, 26; 11, 2, 35 et saep.:non bonus somnus de prandio est,
Plaut. Most. 3, 2, 8:bona aetas,
prime of life, Cic. Sen. 14, 48:optima aetate,
id. Fam. 10, 3, 3.—Ironically:bona, inquis, aetate, etc.,
Sen. Ep. 76, 1.—Of the mind and soul:c.meliore esse sensu,
Cic. Sest. 21, 47:optima indoles,
id. Fin. 5, 22, 61:bona conscientia,
Quint. 6, 1, 33; 9, 2, 93; Sen. Vit. Beat. 20, 5:bono ingenio me esse ornatam quam auro multo mavolo,
with a good heart, Plaut. Poen. 1, 2, 91; id. Stich. 1, 21, 59; Sall. C. 10, 5:mens melior,
Ter. Ad. 3, 3, 78; Cic. Phil. 3, 5, 13; Liv. 39, 16, 5; Sen. Ben. 1, 11, 4; id. Ep. 10, 4; Pers. 2, 8; Petr. 61.—Personified, Prop. 3 (4), 24, 19; Ov. Am. 1, 2, 31:duos optimae indolis filios,
Val. Max. 5, 7, 2; Sen. Ben. 6, 16, 6; Quint. 1, 2, 5:bonum consilium,
Plaut. Merc. 2, 3, 6; id. Rud. 4, 3, 18; Cic. Off. 1, 33, 121:bona voluntas,
a good purpose, Quint. 12, 11, 31:memoria bona,
Cic. Att. 8, 4, 2:bona ratio cum perdita... confligit,
id. Cat. 2, 11, 25:bonae rationes,
Ter. Ad. 5, 3, 50:pronuntiatio bona,
Auct. Her. 3, 15, 27.—Of moral relations:d.ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives,
Plaut. Most. 1, 3, 71; Cic. Sest. 66, 139; Liv. 6, 11, 7; Hor. S. 1, 2, 61 (cf. Cic. Att. 7, 26, 1;v. e. infra): si ego in causa tam bona cessi tribuni plebis furori,
Cic. Sest. 16, 36; id. Planc. 36, 87; Ov. M. 5, 220:fac, sis, bonae frugi sies,
of good, regular habits, Plaut. Curc. 4, 2, 35; id. Cas. 2, 4, 5; 2, 5, 19; id. Ps. 1, 5, 53; id. Truc. 1, 1, 13; id. Capt. 5, 2, 3 sq. (v. frux, II. B. 1. b.): vilicus disciplina bona utatur. Cato, R. R. 5:bona studia,
moral pursuits, Auct. Her. 4, 17, 25:quidquid vita meliore parasti,
Hor. S. 2, 3, 15: ad spem mortis melioris, an honorable death; so as an epithet of religious exercises:Juppiter, te bonas preces precor,
Cato, R. R. 134; 139.—Of external, artistic, and literary value and usefulness:e.bono usui estis nulli,
Plaut. Curc. 4, 2, 15:Optumo optume optumam operam das,
id. Am. 1, 1, 122:bonam dedistis mihi operam,
a valuable service to me, id. Poen. 2, 3, 70; 3, 6, 11; id. Pers. 4, 7, 11; id. Rud. 3, 6, 11 (in a different sense: me bona opera aut mala Tibi inventurum esse auxilium argentarium, by fair or unfair means, id. Ps. 1, 1, 102;v. e. infra): optima hereditas a patribus traditur liberis... gloria virtutis rerumque gestarum,
Cic. Off. 1, 33, 121:bonum otium,
valuable leisure, Sall. C. 4, 1:bonis versibus,
Cic. Ac. 2, 23, 74:versus meliores,
Plaut. Trin. 3, 2, 81:meliora poemata,
Hor. A. P. 303:in illa pro Ctesiphonte oratione longe optima,
Cic. Or. 8, 26:optimas fabulas,
id. Off. 1, 31, 114:melius munus,
id. Ac. 1, 2, 7.—Favorable, prosperous, lucky, fortunate:f.de Procilio rumores non boni,
unfavorable rumors, Cic. Att. 4, 16, 5:bona de Domitio, praeclara de Afranio fama est,
about their success in the war, id. ib. 7, 26, 1:si fuisset in discipulo comparando meliore fortuna,
id. Pis. 29, 71; cf.fortuna optima esse,
to be in the best pecuniary circumstances, id. ad Brut. 1, 1, 2:occasio tam bona,
Plaut. Most. 2, 2, 9:senex est eo meliore condicione quam adulesoens cum, etc.,
Cic. Sen. 19, 68; id. Fam. 4, 32:bona navigatio,
id. N. D. 3, 34, 83;esp. in phrase bona spes.—Object.: ergo in iis adulescentibus bonam spem esse dicemus et magnam indolem quos, etc.,
Cic. Fin. 2, 35, 117.—Subject.:ego sum spe bona,
Cic. Fam. 12, 28, 3; id. Cat. 2, 11, 25; [p. 245] id. Att. 14, 1 a, 3; id. Q. Fr. 1, 2, 5, § 16:optima spe,
id. Fam. 12, 11, 2.—Pregn., = spes bonarum rerum, Sall. C. 21, 1;v. C. 1. c. infra: meliora responsa,
more favorable, Liv. 7, 21, 6:melior interpretatio,
Tac. H. 3, 65:cum laude et bonis recordationibus,
id. A. 4, 38:amnis Doctus iter melius,
i. e. less injurious, Hor. A. P. 68:omen bonum,
a good, lucky omen, Cic. Pis. 13, 31; cf.Liv. praef. § 13: melius omen,
Ov. F. 1, 221;optimum,
Cic. Fam. 3, 12, 2:bona scaeva,
Plaut. Stich. 5, 2, 24:auspicio optumo,
id. ib. 3, 2, 6; cf.:memini bene, sed meliore Tempore dicam = opportuniore tempore,
Hor. S. 1, 9, 68.—Of public affairs, si mihi bona re publica frui non licuerit, Cic. Mil. 34, 93:g.optima res publica,
id. Or. 1, 1, 1; id. Phil. 1, 8, 19:minus bonis temporibus,
id. Dom. 4, 8; so,optimis temporibus,
id. Sest. 3, 6:nostrae res meliore loco videbantur,
id. ad Brut. 1, 3, 1:lex optima,
id. Pis. 16, 37; id. Sest. 64, 137; id. Phil, 1, 8, 19.—Good = large, considerable:h.bono atque amplo lucro,
Plaut. Am. prol. 6:bona librorum copia,
Hor. Ep. 1, 18, 109; cf.:bona copia cornu,
Ov. M. 9, 88; v. bona pars, C. 8. g.—Noble; with genus, good family, noble extraction, honorable birth: quali me arbitraris genere prognatum? Eu. Bono, Plaut. Aul. 2, 2, 35; so id. Ep. 1, 2, 4; 2, 1, 3; id. Pers. 4, 4, 94:k.si bono genere natus sit,
Auct. Her. 3, 7, 13.—Referring to good-will, kindness, faithfulness, in certain phrases.(α).Bona venia or cum bona venia, with the kind permission of a person addressed, especially bona venia orare, expetere, etc.:(β).primum abs te hoc bona venia expeto,
Ter. Phorm. 2, 3, 31:bona tua venia dixerim,
Cic. Leg. 3, 15, 34:oravit bona venia Quirites, ne, etc.,
Liv. 7, 41, 3:obsecro vos.. bona venia vestra liceat, etc.,
id. 6, 40, 10:cum bona venia quaeso audiatis, etc.,
id. 29, 17, 6; Arn. c. Gent. 1, p. 5; cf.. sed des veniam bonus oro = venia bona oro,
Hor. S. 2, 4, 5.—Bona pax, without quarrelling:(γ).bona pax sit potius,
let us have no quarrel about that, Plaut. Pers. 2, 2, 7;so especially cum bona pace, or bona pace: Hannibal ad Alpis cum bona pace incolentium... pervenit,
without a difficulty with the inhabitants, Liv. 21, 32, 6; 21, 24, 5; 1, 24, 3; 28, 37, 4; 8, 15, 1; cf.: si bonam (pacem) dederitis, = a fair peace, under acceptable conditions, id. 8, 21, 4.—Amicitia bona = bona fide servata, faithful, undisturbed friendship:(δ).igitur amicitia Masinissae bona atque honesta nobis permansit,
Sall. J. 5, 5.—Bona societas, alliance:C.Segestes, memoria bonae societatis, impavidus,
Tac. A. 1, 58.In particular phrases.1.Bonae res.a.= Vitae commoda, comforts of life, abstract or concrete:b.concedatur bonis rebus homines morte privari,
Cic. Tusc. 1, 36, 87:optimis rebus usus est,
he had every most desirable thing, Nep. Att. 18, 1.—= Res secundae, opp. res adversae, prosperity:c.bonis rebus tuis, meas irrides malas,
Plaut. Trin. 2, 4, 45:in bonis rebus,
Hor. C. 2, 3, 2. —Res bona = res familiaris bona, wealth ( poet.): in re bona esse, Laber. ap. Gell. 10, 17, 4.—Also an object of value:d.homines quibus mala abunde omnia erant, sed neque res neque spes bona ulla,
who had no property, nor the hope of any, Sall. C. 21, 1. —Costly things, articles of luxury:e.capere urbem in Arabia plenam bonarum rerum,
Plaut. Pers. 4, 3, 46; 4, 4, 82:nimium rei bonae,
id. Stich. 2, 3, 55:ignorantia bonarum rerum,
Nep. Ages. 8, 5 ' bonis rebus gaudere, Hor. S. 2, 6, 110:re bona copiosum esse,
Gell. 16, 19, 7.—Moral, morally good:f.illi cum res non bonas tractent,
Cic. Ac. 2, 33, 72:ut de virtutibus et vitiis, omninoque de bonis rebus et malis quaererent,
id. ib. 1, 4, 15:quid habemus in rebus bonis et malis explorati?
id. ib. 2, 42, 129; so id. Or. 1, 10, 42; id. Leg. 1, 22, 58:quae tamen omnia dulciora fuint et moribus bonis et artibus,
id. Sen. 18, 65.—In literary composition, important or interesting matter, subjects, or questions:2.res bonas verbis electis dictas quis non legat?
Cic. Fin. 1, 3, 8:studiis generorum, praesertim in re bona,
Plaut. Am. 8, 26.—Bonae artes.(α).A good, laudable way of dealing:(β).qui praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit,
Sall. C. 2, 9:huic bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit,
id. ib. 11, 2:quod is bonarum artium cupiens erat,
Tac. A. 6, 46.—Liberal arts and sciences:3.litteris aut ulli bonae arti,
Quint. 12, 1, 7:conservate civem bonarum artium, bonarum partium, bonorum virorum,
Cic. Sest. 32, 77. —Esp.:optimae artes: optimarum artium scientia,
Cic. Fin. 1, 3, 4; id. Ac. 2, 1, 1; id. Cael. 10, 24; id. Marcell. 1, 4.—Bona fides, or fides bona.a.Good faith, i. e. conscious honesty in acts or words: qui nummos fide bona solvit, who pays (the price of labor) in good faith, i. e. as it is honestly earned, Cato, R. R. 14:b.dic, bona fide, tu id aurum non subripuisti?
Plaut. Aul. 4, 10, 46; 4, 10, 47; id. Capt. 4, 2, 111; id. Most. 3, 1, 137; id. Poen. 1, 3, 30; id. Pers. 4, 3, 16; id. Ps. 4, 6, 33:si tibi optima fide omnia concessit,
Cic. Rosc. Am. 49, 144; Quint. 10, 3, 23.—Hence, bonae fidei vir, a conscientious man, Quint. 10, 7, 1.—Jurid. t. t.(α).Good faith in contracts and legal acts in general, opposed to dolus malus, honesty and fairness in dealing with another:(β).ad fidem bonam statuit pertinere, notum esse emptori vitium quod nosset venditor,
Cic. Off. 3, 16, 67.—Hence, alienam rem bona fide emere, to buy, believing the seller to be the rightful owner, Dig. 41, 3, 10; 41, 3, 13, § 1. bonae fidei possessor (also possessio), believing that he is the rightful owner, ib. 5, 3, 25, § 11; 5, 3, 22; 41, 3, 15, § 2;41, 3, 24: conventio contra bonam fidem et mores bonos,
ib. 16, 31, § 7: bonam fidem praestare, to be responsible for one ' s good faith, ib. 17, 1, 10 prooem.—Hence,Bonae fidei actiones or judicia, actions in equity, i. e. certain classes of actions in which the strict civil law was set aside by the praetorian edict in favor of equity:4.actiones quaedam bonae fidei sunt, quaedam stricti juris. Bonae fidei sunt haec: exempto vendito, locato conducto, etc.,
Just. Inst. 4, 6, 28, § 19.—In the republican time the praetor added in such actions to his formula for the judex the words ex fide bona, or, in full:quidquid dare facere oportet ex fide bona,
Cic. Off. 3, 16, 66:iste dolus malus et legibus erat vindicatus, et sine lege, judiciis in quibus additur ex fide bona,
id. ib. 3, 15, 61; cf. id. ib. 3, 17, 70.—Bona verba.(α).Kind words:(β).Bona verba quaeso,
Ter. And. 1, 2, 33.—Words of good omen (v. omen):(γ).dicamus bona verba,
Tib. 2, 2, 1:dicite suffuso ter bona verba mero,
Ov. F. 2, 638.—Elegant or well-chosen expressions:(δ).quid est tam furiosum quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis,
Cic. Or. 1, 12, 51:verborum bonorum cursu,
id. Brut. 66, 233:omnia verba sunt alicubi optima,
Quint. 10, 1, 9.—Moral sayings:5.non est quod contemnas bona verba et bonis cogitationibus plena praecordia,
Sen. Vit. Beat. 20, 1. —Bona dicta.(α).Polite, courteous language:(β).hoc petere me precario a vobis jussit leniter dictis bonis,
Plaut. Am. prol. 25.—Witticisms ( bon-mots): flammam a sapiente facilius ore in ardente opprimi, quam bona dicta teneat, Enn. ap. Cic. Or. 2, 54, 222:6.dico unum ridiculum dictum de dictis melioribus quibus solebam menstruales epulas ante adipiscier,
Plaut. Capt. 3, 1, 22:ibo intro ad libros ut discam de dictis melioribus,
id. Stich. 2, 3, 75.—Bona facta.(α).= bene facta (v. bene, I. B. 2. b.), laudable deeds:(β).nobilitas ambobus et majorum bona facta (sc. erant),
Tac. A. 3, 40.—Bonum factum est, colloq., = bene est, bene factum est (v. bene, I. B. 2. b.):(γ).bonum factum est, ut edicta servetis mea,
Plaut. Poen. prol. 16:haec imperata quae sunt pro imperio histrico, bonum hercle factum (est) pro se quisque ut meminerit,
id. ib. 45.— Hence,Elliptically, introducing commands which cannot be enforced, = if you will do so, it will be well:7.peregrinis in senatum allectis, libellus propositus est: bonum factum, ne quis senatori novo curiam monstrare velit,
Suet. Caes. 80:et Chaldaeos edicere: bonum factum, ne Vitellius... usquam esset,
id. Vit. 14:hac die Carthaginem vici: bonum factum, in Capitolium eamus, et deos supplicemus,
Aur. Vict. 49; cf.:o edictum, cui adscribi non poterit bonum factum,
Tert. Pud. 1.—Bona gratia.(α).A friendly understanding:(β).cur non videmus inter nos haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala?
Ter. Phorm. 4, 3, 17; so,per gratiam bonam abire,
to part with good feelings, Plaut. Mil. 4, 3, 33.—In jest: sine bona gratia abire, of things cast away, Plaut Truc. 2, 7, 15.—Pleon., in the phrase bonam gratiam habere, = gratiam habere, to thank (v. B. 2. k.), Plaut. Rud. 2, 5, 32; id. Bacch. 4, 8, 99.—8.Bona pars.(α).The well-disposed part of a body of persons:(β).ut plerumque fit, major pars (i. e. of the senate) meliorem vicit,
Liv. 21, 4, 1:pars melior senatus ad meliora responsa trahere,
id. 7, 21, 6.—The good party, i. e. the optimates (gen. in plur.):(γ).civem bonarum partium,
Cic. Sest. 32, 77:(fuit) meliorum partium aliquando,
id. Cael. 6, 13:qui sibi gratiam melioris partis velit quaesitam,
Liv. 2, 44, 3.—Paronom.: (Roscius) semper partium in re publica tam quam in scaena optimarum, i. e. party and part in a drama, Cic. Sest. 56, 120.—Of things or persons, a considerable part (cf. a good deal):(δ).bonam partem ad te adtulit,
Ter. Eun. 1, 2, 43:bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam,
Cic. Or. 2, 3, 14:bonam magnamque partem exercitus,
Val. Max. 5, 2, ext. 4:bona pars noctium,
Quint. 12, 11, 19:bona pars hominum,
Hor. S. 1, 1, 61:meae vocis... bona pars,
id. C. 4, 2, 46; so id. A. P. 297; Ov. P. 1, 8, 74:melior pars diei,
Verg. A. 9, 156.—Rarely, and mostly eccl. Lat.: optima pars, the best part or lot:(ε).nostri melior pars animus est,
Sen. Q. N. 1, prooem. § 14; cf.:quae pars optima est in homine,
best, most valuable, Cic. Tusc. 5, 23, 67:major pars aetatis, certe melior reipublicae data sit,
Sen. Brev. Vit. 18, 1:Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea,
Vulg. Luc. 10, 42.—Adverb.:(ζ).bonam partem = ex magna parte,
Lucr. 6, 1249.—Aliquem in optimam partem cognoscere, to know somebody from his most favorable side, Cic. Off. 2, 13, 46: aliquid in optimam partem accipere, to take something in good part, interpret it most favorably:9.Caesar mihi ignoscit quod non venerim, seseque in optimam partem id accipere dicit,
id. Att. 10, 3 a, 2; id. ad Brut. 1, 2, 3:quaeso ut hoc in bonam partem accipias,
id. Rosc. Am. 16, 45.—Dies bonus or bona.(α).A day of good omen, a fortunate day (= dies laetus, faustus):(β).tum tu igitur die bono, Aphrodisiis, addice, etc.,
Plaut. Poen. 2, 49:nunc dicenda bona sunt bona verba die,
Ov. F. 1, 72.—A beautiful, serene day, Sen. Vit. Beat. 22, 3.—10.Bonus mos.(α).Boni mores, referring to individuals, good, decent, moral habits:(β).nihil est amabilius quam morum similitudo bonorum,
Cic. Off. 1, 17, 56:nam hic nimium morbus mores invasit bonos,
Plaut. Trin. 1, 1, 6:domi militiaeque boni mores colebantur,
Sall. C. 9, 1:propter ejus suavissimos et optimos mores,
Cic. Phil. 3, 5, 13:cum per tot annos matronae optimis moribus vixerint,
Liv. 34, 6, 9:mores meliores,
Plaut. Aul. 3, 5, 18.—Bonus mos or boni mores, in the abstract, morality, the laws, rules of morality: ei vos morigerari mos bonu'st, it is a rule of morality that you should, etc., Plaut. Capt. 2, 1, 4:11.ex optimo more et sanctissima disciplina,
Cic. Phil. 2, 28, 69:neglegentia boni moris,
Sen. Ep. 97, 1.—Jurid. t. t.:conventio, mandatum contra bonos mores,
in conflict with morality, Quint. 3, 1, 57; Dig. 16, 3, 1, § 7; Gai. Inst. 3, 157 et saep. —Adverbial phrases.a.Bono animo esse, or bonum animum habere.(α).To be of good cheer or courage:(β).bono animo es! Liberabit ille te homo,
Plaut. Merc 3, 1, 33; so id. Aul. 4, 10, 61; id. Mil. 4, 8, 32; id. Rud. 3, 3, 17; Ter. Eun. 1, 2, 4; id. Heaut. 4, 6, 18; id. Ad. 2, 4, 20; 3, 5, 1; 4, 2, 4; 4, 5, 62; id. Phorm. 5, 8, 72:animo bono es,
Plaut. Ps. 1, 3, 103; id. Am. 2, 2, 48; 5, 2, 1:bono animo es, inquit Scrofa, et fiscinam expedi,
Varr. R. R. 1, 26:bono animo sint et tui et mei familiares,
Cic. Fam. 6, 18, 1; 6, 10, 29:bono animo esse jubere eam consul,
Liv. 39, 13, 7:habe modo bonum animum,
Plaut. Capt. 1, 2, 58; so id. Am. 1, 3, 47; id. Truc. 2, 6, 44; id. Aul. 2, 2, 15:habe animum bonum,
id. Cas. 2, 6, 35; id. Ep. 2, 2, 1; 4, 2, 31:bonum animum habe,
Liv. 45, 8, 5:clamor ortus ut bonum animum haberet,
id. 8, 32, 1; so Sen. Ep. 87, 38.—Bono animo esse, or facere aliquid, to be of a good or friendly disposition, or to do with good, honest intentions:(γ).audire jubet vos imperator histricus, bonoque ut animo sedeant in subselliis qui, etc.,
Plaut. Poen. prol. 5: sunt enim (consules) [p. 246] optimo animo, summo consilio, of the best disposition, Cic. Phil. 3, 1, 2:bono te animo tum populus Romanus... dicere existimavit ea quae sentiebatis, sed, etc.,
id. Imp. Pomp. 19, 56:quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur,
Caes. B. G. 1, 6; Quint. 7, 4, 15.—Bonus animus, good temper, patience:b.bonus animus in mala re dimidium mali est,
Plaut. Ps. 1, 5, 37:vos etiam hoc animo meliore feratis,
Ov. M. 9, 433.—Bono modo.(α).= placide, with composure, moderation:(β).si quis quid deliquerit, pro noxa bono modo vindicet,
Cato, R. R. 5:haec tibi tam sunt defendenda quam moenia, mihi autem bono modo, tantum quantum videbitur,
Cic. Ac. 2, 44, 137.—In a decent manner:c.neu quisquam prohibeto filium quin amet... quod bono fiat modo,
Plaut. Merc. 5, 4, 62. —Jure optimo or optimo jure, with good, perfect right:II.te ipse jure optumo incuses licet,
Plaut. Most. 3, 2, 23; id. Rud. 2, 6, 53:ut jure optimo me deserere posses,
Cic. Fam. 3, 8, 6; Sen. Ot. Sap. 2 (29), 2.—With pass. or intr. verb, deservedly:ne jure optimo irrideamur,
Cic. Off. 1, 31, 111; cf. id. ib. 1, 42, 151; id. Marcell. 1, 4;similarly, optimo judicio,
Val. Max. 2, 9, 2.As subst.A.bŏnus, boni, m.; of persons.1.In sing. or plur. orig. = bonus vir, boni viri; v. I. A. 1. a. b, supra, a morally good man.(α).Plur.:(β).bonis quod bene fit haud perit,
Plaut. Rud. 4, 3, 2; id. Capt. 2, 2, 108; id. Trin. 2, 1, 55; id. Pers. 4, 5, 2:melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto,
Cic. Off. 2, 20, 71:verum esse ut bonos boni diligant, quamobrem... bonis inter bonos quasi necessariam (esse) benevolentiam,
id. Lael. 14, 50:diverso itinere malos a bonis loca taetra... habere,
Sall. C. 52, 13; 7, 2; 52, 22:oderunt peccare boni virtutis amore,
Hor. Ep. 1, 16, 52:tam bonis quam malis conduntur urbes,
Sen. Ben. 4, 28, 4; so id. Vit. Beat. 15, 6; Quint. 9, 2, 76.—Rarely bŏnae, arum, f., good women:quia omnes bonos bonasque adcurare addecet, etc.,
Plaut. Trin. 1, 2, 41.—Sing.:2.malus bonum malum esse volt ut sit sui similis,
Plaut. Trin. 2, 2, 8:nec enim cuique bono mali quidquam evenire potest,
Cic. Tusc. 1, 41, 99; cf.:qui meliorem audax vocet in jus,
Hor. S. 2, 5, 29.—Bonus, a man of honor.(α).A brave man:(β).pro qua (patria) quis bonus dubitet mortem oppetere si ei sit profuturus?
Cic. Off. 1, 17, 57:libertatem quam nemo bonus nisi cum anima simul amittat,
Sall. C. 33, 5:fortes creantur fortibus et bonis,
Hor. C. 4, 4, 29 (opp. ignavi):fama impari boni atque ignavi erant,
Sall. J. 57, 6; 53, 8; id. C. 11, 2. —A gentleman:3. (α).quis enim umquam, qui paululum modo bonorum consuetudinem nosset, litteras ad se ab amico missas... in medium protulit?
Cic. Phil. 2, 4, 7.—In gen. (of political sentiments, = optimates, opp. populares, seditiosi, perditi cives, etc.;(β).so usu. in Cic.): meam causam omnes boni proprie enixeque susceperant,
Cic. Sest. 16, 38:audaces homines et perditi nutu impelluntur... boni, nescio quomodo, tardiores sunt, etc.,
id. ib. 47, 100:ego Kal. Jan. senatum et bonos omnes legis agrariae... metu liberavi,
id. Pis. 2, 4:etenim omnes boni, quantum in ipsis fuit, Caesarem occiderunt,
id. Phil. 2, 13, 29; id. Fam. 5, 2, 8; 5, 21, 2; id. Sest. 2, 5; 16, 36; 48, 103; id. Planc. 35, 86; id. Mil. 2, 5; id. Off. 2. 12, 43:maledictis increpat omnes bonos,
Sall. C. 21, 4; 19, 2; 33, 3; Hirt. B. G. 8, 22; so,optimi,
Cic. Leg. 3, 17, 37; and, ironically, boni identified with the rich:bonorum, id est lautorum et locupletum,
id. Att. 8, 1, 3.—Without reference to political views;4.opp. vulgus (rare): nihil ego istos moror fatuos mores quibus boni dedecorant se,
Plaut. Trin. 2, 2, 22:semper in civitate quibus opes nullae sunt bonis invident,
Sall. C. 37, 3:elatus est sine ulla pompa funeris, comitantibus omnibus bonis, maxima vulgi frequentia,
Nep. Att. 22, 2.—So, mĕlĭōres, um, m., one ' s betters:ut quaestui habeant male loqui melioribus,
Plaut. Poen. 3, 3, 13:da locum melioribus,
Ter. Phorm. 3, 2, 37.—Boni, bone, in addresses, as an expression of courtesy, Hor. S. 2, 2, 1; 2, 6, 51; 2, 6, 95; id. Ep. 2, 2, 37; ironice, id. S. 2, 3, 31.—5.Optimus quisque = quivis bonus, omnes boni.(α).Referring to morality:(β).esse aliquid natura pulcrum quod optimus quisque sequeretur,
every good man, Cic. Sen. 13, 43:qui ita se gerebant ut sua consilia optimo cuique probarent, optimates habebantur,
id. Sest. 45, 96; id. Off. 1, 43, 154; id. Fin. 1, 7, 24; id. Sest. 54, 115; and = even the best:quare deus optimum quemque mala valetudine adficit?
Sen. Prov. 4, 8.—Of the educated classes:(γ). (δ).adhibenda est quaedam reverentia adversus homines, et optimi cujusque et reliquorum,
Cic. Off. 1, 28, 99; cf. id. ib. 1, 25, 85:Catilina plerisque consularibus, praeterea optumo cuique, litteras mittit,
Sall. C. 34, 2:optimo cuique infesta libertas,
Sen. Ot. Sap. 8, 2 (32 fin.).—In gen., excellent:(ε).optimus quisque facere quam dicere... malebat,
Sall. C. 8, 5.—Distributively:(ζ).ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transfertur,
to the best man in each instance, Sall. C. 2, 6.—Referring to another superlative ( = quo quisque melior eo magis, etc.):(η).hic aditus laudis qui semper optimo cuique maxime patuit,
Cic. Imp. Pomp. 1, 1; so id. Lael. 4, 14; id. Inv. 2, 11, 36; Sen. Vit. Beat. 18, 1.—Attributively, with a noun:2. 1.optimam quamque causam,
Cic. Sest. 43, 93:optima quaeque dies,
Verg. G. 3, 66.Bonum, or plur. bona, a good, or goods in a moral and metaphysical sense, a moral good, a blessing: sunt autem hae de finibus defensae sententiae: nihil bonum nisi honestum, ut Stoici; nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicurus;2.nihil bonum nisi vacuitatem doloris, ut Hieronymus... tria genera bonorum, maxima animi, secunda corporis, externa tertia, ut Peripatetici, etc.,
Cic. Tusc. 5, 30, 84 sq.:quid est igitur bonum? Si quid recte fit et honeste et cum virtute, id bene fieri vere dicitur, et quod rectum et honestum et cum virtute est, id solum opinor bonum,
id. Par. 1, 1, 9:ut quis intellegat, quid sit illud simplex et verum bonum quod non possit ab honestate sejungi,
id. Ac. 1, 2, 7:non-est igitur voluptas bonum,
id. Fin. 1, 11, 39: finis bonorum et malorum (telos agathôn) = summa bona et mala:sunt nonnullae disciplinae quae, propositis bonorum et malorum finibus, officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit ut, etc.,
id. Off. 1, 2, 5; cf. id. Par. 1, 3, 14; id. Ac. 2, 9, 29; 2, 36, 114; 2, 42, 129; id. Fin. 1, 9, 29; 1, 12, 42; id. Tusc. 4, 31, 66; Sen. Vit. Beat. 24, 5; id. Ep. 117, 1 et saep.—Bonum, what is valuable, beneficial, estimable, favorable, pleasant, physically or mentally:3.quoi boni Tantum adfero quantum ipsus a diis optat,
Plaut. Capt. 4, 1, 9:multa bona vobis volt facere,
will do you much good, id. Poen. 5, 4, 60; id. Am. prol. 43, 49; id. Pers. 4, 8, 4; 2, 3, 14; id. Cas. 2, 8, 32:tum demum nostra intellegemus bona quom ea amisimus,
id. Capt. 1, 2, 33:multa tibi di dent bona,
id. Poen. 1, 1, 80; cf. id. ib. 3, 3, 54; 3, 3, 74; id. Mil. 3, 1, 120; id. Men. 3, 3, 34; id. Pers. 4, 3, 23; id. Truc. 1, 2, 23; id. Merc. 1, 2, 40; id. Most. 1, 1, 47:omnia Bona dicere,
to speak in the highest terms of one, Ter. And. 1, 1, 70:sed ne vivus quidem bono caret, si eo non indiget,
Cic. Tusc. 1, 36, 88:cum quaecumque bona Peripateticis, eadem Stoicis commoda viderentur,
id. ib. 5, 41, 120:nihil enim boni nosti,
nothing that is good for any thing, id. Phil. 2, 7, 16:mala pro bonis legere dementia est,
Sen. Vit. Beat. 6, 1; Val. Max. 5, 3, ext. 3 fin.; Hor. S. 1, 2, 73:quia bonum sit valere,
a good thing, Cic. Fin. 4, 23, 62 (cf. III. A. 5. infra):melius: quo quidem haud scio an... quidquam melius sit homini a dis immortalibus datum,
id. Lael. 6, 20:meliora... Aristotelem de istis rebus scripsisse,
id. Or. 1, 10, 43:optimum: difficillimum est formam exponere optimi,
id. ib. 11, 36.— Here belongs the phrase boni consulere;v. consulo.—So after prepositions: in bonum vertere, v. under verto: in melius ire,
to change for the better, Tac. A. 12, 68.—In the same sense: in melius aliquid referre, or reflectere ( poet.), Verg. A. 1, 281; 11, 426; 10, 632:ad melius transcurrere,
to pass over to something better, Hor. S. 2, 2, 82.—Bonum or bona, prosperity:4.fortiter malum qui patitur, idem post patitur bonum,
Plaut. As. 2, 2, 58:nulli est homini perpetuum bonum,
id. Curc. 1, 3, 33:unā tecum bona, mala tolerabimus,
Ter. Phorm. 3, 3, 23:quibus in bonis fuerint et nunc quibus in malis sint, ostenditur ( = in secundis, in adversis rebus),
Cic. Inv. 1, 55, 107.—Good qualities, gifts:5.omnia adsunt bona, quem penes'st virtus,
Plaut. Am. 2, 2, 30:magnis illi et divinis bonis hanc licentiam adsequebantur,
Cic. Off. 1, 41, 148:nisi qui se suā gravitate et castimoniā... tum etiam naturali quodam bono defenderet, etc.,
id. Cael. 5, 11:hunc meā sententiā divinis quibusdam bonis instructum atque ornatum puto,
id. ib. 17, 39:non intellego quod bonum cuiquam sit apud tales viros profuturum,
id. Balb. 28, 63:gaude isto tuo tam excellenti bono,
id. Marcell. 6, 19; so id. Imp. Pomp. 16, 49.—Advantage, benefit:6.si plus adipiscare, re explicatā, boni, quam addubitatā mali,
Cic. Off. 1, 24, 83:saepe cogitavi bonine an mali plus adtulerit... eloquentiae studium,
id. Inv. 1, 1, 1; 2, 35, 106; id. Off. 2, 2, 5; id. Sest. 10, 24:maximum bonum in celeritate ponebat,
Sall. C. 43, 4; so, bono publico (abl.), for the public good:hoc ita si fit, publico fiat bono,
Plaut. Trin. 1, 2, 183; Liv. 2, 44, 3; Dig. 41, 3, 1.—With aequum, what is fair and good, the fair ( thing), fairness, equity:7. a.si bonum aequomque oras,
Plaut. Most. 3, 1, 149; so id. Pers. 3, 1, 71; id. Rud. 1, 2, 94; id. Men. 4, 2, 11:si tu aliquam partem aequi bonique dixeris,
Ter. Phorm. 4, 3, 32; id. Heaut. 4, 1, 29; id. Ad. 1, 1, 39:a quo vivo nec praesens nec absens quidquam aequi bonique impetravit,
Cic. Phil. 2, 37, 94.—Hence, aequo et bono, or ex aequo et bono, in ( with) fairness, in equity, Ter. Ad. 5, 9, 30; Auct. Her. 2, 10, 14; 2, 12, 18; 2, 13, 20; Gai. Inst. 3, 137: aequi bonique, as gen. of value, with facere:istuc, Chreme, Aequi bonique facio,
I place a fair and proper value on it, Ter. Heaut. 4, 5, 40.—In gen.:b.paterna oportet reddi filio bona,
Plaut. Poen. 5, 2, 120:bona sua med habiturum omnia,
id. Truc. 2, 4, 49; cf. id. ib. 2, 7, 6; 4, 2, 29; id. Rud. 2, 6, 22; id. Most. 1, 3, 77; id. Trin. 4, 4, 3; Ter. Eun. 2, 2, 4:bona mea diripiebantur atque ad consulem deferebantur,
Cic. Sest. 24, 54:cum de capite, civis et de bonis proscriptio ferretur,
id. ib. 30, 65:bona, fortunas, possessiones omnium,
id. Caecin. 13, 38:at mulctantur bonis exsules,
id. Tusc. 5, 37, 106; id. Off. 2, 23, 81; id. Par. 1, 1, 7; id. Sest. 19, 42; 43, 94; 52, 111; id. Phil. 2, 26, 64; Caes. B. G. 7, 3; Liv. 2, 3, 5; 2, 5, 5; 4, 15, 8; Tac. A. 2, 48; Quint. 6, 1, 19 et saep.—Bonorum possessio, the possession of one ' s property by another.(α).Bonorum possessio in consequence of bonorum cessio, i. e. an assignment of one ' s property for the benefit of creditors, Dig. 42, tit. 3.—(β).Bonorum possessio granted by the prætor against a contumacious or insolvent debtor (in bona mittere, in bona ire jubere, bona possidere jubere, etc.); cf. Dig. 42, tit. 4:(γ).postulat a Burrieno Naevius ut ex edicto bona possidere liceat,
Cic. Quint. 6, 25, and the whole of c. 8:edixit... neu quis militis... bona possideret aut venderet,
Liv. 2, 24, 6:bona proscribere,
to offer the property thus transferred for sale, Cic. Quint. 6, 25.—Chiefly referring to the property of a defunct person (hereditas), where the prætor, till the heir had proved his right, granted a bonorum possessio secundum tabulas or contra tabulas, Dig. 37, tit. 4; 37, tit. 11.—c.In bonis esse;III.with reference to the older civil law, which distinguished between civil property (habere rem ex jure Quiritium) and natural property (rem in bonis habere, res in bonis est),
Gai. Inst. 2, 40, 41; Dig. 40, 12, 38, § 2; 37, 6, 2, § 1; 37, 6, 3, § 2; ib. Fragm. 1, 16; Gai. Inst. 1, 22; 1, 35; 1, 222; 1, 167; Dig. 1, 8, 1; 27, 10, 10:neque bonorum possessorum, neque... res pleno jure fiunt, sed in bonis efficiuntur,
ib. Fragm. 3, 80.—Hence, nullam omnino arbitrabamur de eā hereditate controversiam eum habiturum, et est hodie in bonis, i. e. [p. 247] the bonorum possessio has been granted to him, which did not give full ownership, but effected only that the hereditas was in bonis. Cic. Fam. 13, 30, 1.Predicative use.A.With nouns or pronouns as subjects.1.Bonum esse, to be morally good, honest:2.nunc mihi bonae necessum est esse ingratiis, Quamquam esse nolo,
Plaut. Cist. 2, 3, 82:bonam ego quam beatam me esse nimio dici mavolo,
id. Poen. 1, 2, 93; so id. Capt. 2, 1, 44; id. Men. 4, 2, 6; id. Rud. prol. 29:itaque viros fortes magnanimos eosdem, bonos et simplices... esse volumus,
Cic. Off. 1, 19, 63; cf. id. ib. 3, 21, 84; id. Att. 15, 6, 1:Cato esse quam videri bonus malebat,
Sall. C. 54, 5:ut politiora, non ut meliora fiant ingenia,
Val. Max. 5, 4, ext. 5 fin. —To be beneficial, prosperous, advantageous, valuable, favorable, serviceable, correct, with reference to both persons and things as subjects, and in regard to physical and mental relations:3.jam istuc non bonumst,
Plaut. Merc. 2, 2, 29; Cato, R. R. 157:oleum viridius et melius fiet,
id. ib. 3:vinum ut alvum bonam faciat,
to correct the bowels, id. ib. 156:quid est homini salute melius?
Plaut. As. 3, 3, 127:non optuma haec sunt, verum meliora quam deterruma,
id. Trin. 2, 3, 1:quid est quod huc possit quod melius sit accedere?
Cic. Fin. 1, 12, 41; 1, 18, 57; id. Tusc. 1, 41, 99:in quo (vestitu), sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est,
id. Off. 1, 36, 130; 2, 17, 59; id. Inv. 1, 31, 51; id. Or. 2, 6; 11, 36:meliorem tamen militem... in futura proelia id certamen fecit,
Liv. 2, 51, 3:parvus ut est cygni melior canor, ille gruum quam Clamor,
Lucr. 4, 181; 4, 191:si meliora dies, ut vina, poemata reddit,
Hor. Ep. 2, 1, 34.—So in the optative formula:quod bonum, faustum, felixque sit,
Liv. 1, 28, 7; 1, 17, 10; 39, 15, 1; 3, 54;3, 34.—Also, quod bonum atque fortunatum mihi sit,
Plaut. Cas. 2, 6, 50;and with a noun as subject: ut nobis haec habitatio Bona, fausta, felix, fortunataque evenat,
Plaut. Trin. 1, 2, 3.—To be kind:4.bonus cum probis'st (erus), malus cum malis,
Plaut. Most. 4, 1, 22:hic si vellet bonus ac benignus Esse,
Hor. S. 1, 2, 52.—With reference to the gods:B.ecastor ambae (Fortuna et Salus sunt bonae,
Plaut. As. 3, 3, 129:Palladis aut oculos ausa negare bonos (esse),
Prop. 3, 24, 12 (2, 28, 12).—Impers.1.Bonum est (very rare for the class. bene est; v. bene).(α). (β).With subject inf.:2.nam et stulte facere, et stulte fabularier in aetate haud bonum est,
Plaut. Trin. 2, 4, 61:bonum est pauxillum amare, insane non bonum est,
id. Curc. 1, 3,20.—Melius est.(α).With subject inf.:(β).melius sanam est mentem sumere,
Plaut. Men. 5, 2, 51:nihil sentire est melius quam tam prava sentire,
Cic. Ac. 2, 40, 125; cf. id. Fin. 1, 19, 62; id. Off. 1, 43, 156; so,melius fuit, fuisset, or fuerat,
it would have been better, id. N. D. 3, 33; id. Sen. 23, 82; id. Off. 3, 25, 94:proinde quiesse erit melius,
Liv. 3, 48, 3; 3, 41, 3; Verg. A. 11, 303.—With subject inf.-clause:(γ).meliu'st te quae sunt mandata tibi praevortier,
Plaut. Merc. 2, 3, 125; id. Men. 5, 9, 32.—With ut-clause:(δ).quid melius quam ut hinc intro abeam et me suspendam clanculum,
Plaut. Rud. 4, 4, 145; so id. Ps. 4, 7, 18.—With subjectclause in the subjunctive:3.nunc quid mihi meliu'st quam ilico hic opperiar erum,
Plaut. Rud. 2, 2, 22.—Optimum est.(α).With subject inf.:(β).optimum visum est, captivos quam primum deportare,
Liv. 23, 34, 8:si quis dicit optimum esse navigare,
Sen. Ot. Sap. 8, 4 (32 fin.); so, optimum fuit, it would have been better, and optimum erat, it would be better, Quint. 6, prooem. 3; 11, 2, 33; Hor. S. 2, 1, 7.—With inf.-clause:(γ).constituerunt optimum esse, domum suam quemque reverti,
Caes. B. G. 2, 10: optimum visum est, in fluctuantem aciem tradi equos, etc., Liv 6, 24, 10; 22, 27, 6.—With ut and subj:(δ).hoc vero optimum, ut is qui, etc., id ultimum bonorum, id ipsum quid et quale sit nesciat,
Cic. Fin. 2, 3, 6.—With quod:(ε).illa vero optima (sunt) quod cum Haluntium venisset Archagathum vocari jussit,
Cic. Verr. 2, 4, 23, § 51:optimum vero (est) quod dictaturae nomen in perpetuum de re publica sustulisti,
id. Phil. 2, 36, 91.—With second sup., in the phrase optumum factu est (where factu is redundant):IV.sed hoc mihi optumum factu arbitror,
Plaut. Stich. 1, 2, 16:optimum factu esse duxerant frumento... nostros prohibere,
Caes. B. G. 4, 30:optumum factu credens exercitum augere,
Sall. C. 32, 1 (Kritz, factum); 57, 5 (Kritz, factum).Ellipt. use: di meliora, i. e. dent or velint, i. e. let the gods grant better things than what you say, etc.; God forbid! in full:V.di melius duint,
Ter. Phorm. 5, 9, 16:di meliora velint!
Ov. M. 7, 37.—Ellipt.:di meliora! inquit,
Cic. Sen. 14, 47:id ubi mulier audivit, perturbata, dii meliora inquit, etc.,
Liv. 39, 10, 2; 9, 9, 6; Verg. G. 3, 513;similarly, di melius, i. e. fecerunt,
Val. Max. 6, 1, ext. 3.With object expressed,1.By dat.(α).= good, useful, beneficial for:(β).ambula, id lieni optumum est,
Plaut. Curc. 2, 1, 25:quia vobis eadem quae mihi bona malaque esse intellexi,
Sall. C. 20, 3:bona bello Cornus, jaculis, etc.,
Verg. G. 2, 447.—= benignus or propitius, kind to:(γ).vicinis bonus esto,
Cato, R. R. 4:bene merenti mala es, male merenti bona es,
Plaut. As. 1, 2, 3:vos o mihi Manes, Este boni,
Verg. A. 12, 647.—= idoneus, fit for, adapted to:(δ).qui locus vino optimus dicetur esse,
Cato, R. R. 6:tum erit ei rei optumum tempus,
id. ib. 26:terra cui putre solum, Optima frumentis,
Verg. G. 2, 205; 2, 319; 1, 286.—With sum and dat., in the phrase alicui bono est, it is of service to one, profits him:(ε).accusant in quibus occidi patrem Sex. Roscii bono fuit,
Cic. Rosc. Am. 5, 13:bono fuisse Romanis adventum eorum constabat,
Liv. 7, 12, 4.—Hence, with rel. dat.: cui bono (est), for whose advantage it is:quod si quis usurpet illud Cassianum cui bono fuerit, etc.,
Cic. Phil. 2, 14, 35:cui bono fuisset,
id. Rosc. Am. 30, 84; id. Mil. 12, 32 Ascon. ad loc.; cf.ellipt. form cui bono?
Prisc. p. 1208 P.—With dat. gerund:2.ager oleto conserundo qui in Favonium spectavit, aliis bonus nullus erit,
Cato, R. R. 6; Varr. R. R. 1, 24:(mons) quia pecori bonus alendo erat,
Liv. 29, 31; 9, 10.—By ad and acc.:refert et ad quam rem bona aut non bona sit,
Varr. R. R. 1, 91:occasio quaeritur idoneane fuerit ad rem adoriendam, an alia melior,
Auct. Her. 2, 4, 7:non campos modo militi Romano ad proelium bonos, etc.,
Tac. A. 2, 14. -
9 meliores
bŏnus (old form dŭonus, Carm. Sall. ap. Varr. L. L. 7, § 26 Mull.; cf. Paul. ex Fest. p. 67 Mull.), a, um, adj. [for duonus, cf. bellum, bis, and cf. root dvi-; hence deidô, deos], good; comp. melior, us [cf. Gr. mala, mallon], better; sup. optimus ( optumus, ante-class. and often class.) [root opof ops, opes; cf. copia, apiscor], best.I.Attributively.A.As adjunct of nouns denoting persons.1.Vir bonus.(α).A man morally good (kalos kagathos):(β).quoniam boni me viri pauperant, improbi alunt,
Plaut. Poen. 5, 4, 60:omnibus virtutibus instructos et ornatos tum sapientes, tum viros bonos dicimus,
Cic. Tusc. 5, 10, 28:ille vir bonus qui... intolerabili dolore lacerari potius quam aut officium prodat aut fidem,
id. Ac. 2, 8, 23:sive vir bonus est is qui prodest quibus potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperimus,
id. Off. 3, 15, 64:qui se ita gerunt ut eorum probitas, fides, integritas, etc.... hos viros bonos... appellandos putemus,
id. Lael. 5, 19:non intellegunt se de callido homine loqui, non de bono viro,
id. Att. 7, 2, 4:ut quisque est vir optimus, ita difficillime esse alios improbos suspicatur,
id. Q. Fr. 1, 1, 4, § 12:nec enim melior vir fuit Africano quisquam, nec clarior,
id. Lael. 2, 6; id. Leg. 1, 14, 41; 1, 18, 48; id. Planc. 4, 9; id. Par. 3, 1, 21; id. Marcell. 6, 20; id. Fam. 7, 21; id. Off. 2, 16, 57.—An honest man:(γ).justitia, ex qua viri boni nominantur,
Cic. Off. 1, 7, 21; 1, 44, 155; 2, 11, 39; 2, 12, 42; 2, 20, 71;3, 12, 50: cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset,
id. ib. 3, 19, 77:quoniam Demosthenes nec vir bonus esset, nec bene meritus de civitate,
id. Opt. Gen. 7, 20; cf. id. Rosc. Am. 40, 116.—A man of good standing in the community:(δ).id viri boni arbitratu deducetur,
Cato, R. R. 143; so id. ib. 149:tuam partem viri bono arbitratu... dari oportet,
Dig. 17, 1, [p. 244] 35;37, 6, 2, § 2: quem voles virum bonum nominato,
Cic. Verr. 2, 4, 25, § 55:vir bonus est... quo res sponsore, et quo causae teste tenentur,
Hor. Ep. 1, 16, 40.—Hence, ironically of wealthy men:praetores jus dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt,
Cic. Att. 9, 12, 3.—Ironically of bad men:(ε).sed eccum lenonem Lycum, bonum virum,
Plaut. Poen. 5, 5, 52; Ter. Eun. 5, 3, 9; 4, 3, 18; id. Ad. 3, 4, 30:expectabam quinam isti viri boni testes hujus manifesto deprehensi veneni dicerentur,
Cic. Cael. 26, 63:nam socer ejus, vir multum bonus est,
id. Agr. 3, 3, 13;so especially in addresses (mostly comic.): age tu, illuc procede, bone vir!
Plaut. Capt. 5, 2, 1; id. Curc. 5, 2, 12; id. Ps. 4, 7, 48; id. Pers. 5, 2, 11; Ter. And. 3, 5, 10; 5, 2, 5; id. Ad. 4, 2, 17; id. Eun. 5, 2, 11:quid tu, vir optime? Ecquid habes quod dicas?
Cic. Rosc. Am. 36, 104.—Sometimes boni viri = boni, in the sense of optimates (v. I. A. 3.):(ζ).bonis viris quid juris reliquit tribunatus C. Gracchi?
Cic. Leg. 3, 9, 20.—As a conventional courtesy:2.homines optimi non intellegunt, etc.,
Cic. Fin. 1, 7, 25:bone accusator,
id. Rosc. Am. 21, 58:sic illum amicum vocasti, quomodo omnes candidatos bonos viros dicimus,
gentlemen, Sen. Ep. 3, 1.—For bonus vir, a good husband, v. 3.; and for vir optimus, as a laudatory epithet, v. 5.—Boni homines (rare) = boni, better classes of society, v. II. A. 3:3.in foro infimo boni homines atque dites ambulant,
Plaut. Curc. 4, 1, 14.—With nouns denoting persons in regard to their functions, offices, occupations, and qualities, denoting excellence:4.bonus consul,
Liv. 4, 40, 6; 22, 39, 2 (different: consules duos, bonos quidem, sed dumtaxat bonos, amisimus, consuls of good sentiments, almost = bad consuls, Cic. ad Brut. 1, 3, 4):boni tribuni plebis,
Cic. Phil. 1, 10, 25:bonus senator,
id. Prov. Cons. 15, 37:senator bonus,
id. Dom. 4, 8:bonus judex,
id. Verr. 2, 4, 15, § 34:bonus augur (ironically),
id. Phil. 2, 32, 80:bonus vates,
Plaut. Mil. 3, 3, 27:bonus imperator,
Sall. C. 60, 4:bonus dux,
Quint. 12, 1, 43 (cf. trop.:naturam, optimam ducem,
the best guide, Cic. Sen. 2, 5):bonus miles,
Sall. C. 60, 4; Sen. Vit. Beat. 15, 5:bonus orator,
Cic. Fin. 1, 3, 10:optimus orator,
id. Opt. Gen. 1, 3:poeta bonus,
id. de Or. 1, 3, 11; 2, 46, 194; id. Fin. 1, 3, 10:scriptor bonus,
Quint. 10, 1, 104:bonus advocatus,
id. 5, 13, 10:bonus defensor,
id. 5, 13, 3:bonus altercator,
a good debater, id. 6, 4, 10:bonus praeceptor,
id. 5, 13, 44; 10, 5, 22:bonus gubernator,
Cic. Ac. 2, 31, 100:optimus opifex,
Hor. S. 1, 3, 133:sutor bonus,
id. ib. 1, 3, 125:actor optimus,
Cic. Sest. 57, 122:cantor optimus est modulator,
Hor. S. 1, 3, 130:melior gladiator,
Ov. Tr. 4, 6, 33: agricola (colonus, dominus) bonus, Cato, R. R. prooem.; Cic. Sen. 16, 56:bonus paterfamilias,
a thrifty head of the house, Nep. Att. 13, 1:bonus servus,
Plaut. Trin. 4, 3, 58; id. Am. 2, 1, 46; id. Men. 5, 6, 1; Cic. Mil. 22, 58:dominus bonus,
Cato, R. R. 14:bonus custos,
Plaut. Truc. 4, 3, 38.—Ironically, Ter. Phorm. 2, 1, 57:filius bonus,
Plaut. Am. 3, 4, 9:patres,
Quint. 11, 3, 178:parens,
id. 6, prooem. 4: bonus (melior, optimus), viz. a good husband, Cic. Inv. 1, 31, 51 sq.; Liv. 1, 9, 15:uxor melior,
Cic. Inv. 1, 31, 52:amicus,
id. Fam. 2, 15, 3:amicus optimus,
Plaut. Cas. 3, 3, 18:optimus testis,
Cic. Fam. 7, 27, 2:auctor, in two senses,
good authority, id. Att. 5, 12, 3;and = bonus scriptor (post-class.),
Quint. 10, 1, 74.—Esp.:bonus civis (rarely civis bonus): in re publica ea velle quae tranquilla et honesta sint: talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere, Cic.-Off. 1, 34, 124: eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere, atque omnes aequitate eadem continere,
id. ib. 2, 23, 83:eum esse civem et fidelem et bonum,
Plaut. Pers. 1, 2, 15; Cic. Fam. 2, 8, 2; 1, 9, 10; 3, 12, 1; 6, 6, 11; id. Off. 1, 44, 155; Liv. 22, 39, 3; Sall. H. Fragm. 1, 10 Dietsch:optimus et fortissimus civis,
Cic. Fam. 12, 2, 3; id. Sest. 17, 39.—Bonus and optimus as epithets of the gods.(α).In gen.:(β).sed te bonus Mercurius perdat,
Plaut. Cas. 2, 3, 23:fata... bonique divi,
Hor. C. 4, 2, 38:divis orte bonis,
id. ib. 4, 5, 1:O bone deus!
Scrib. Comp. 84 fin.: BONORVM DEORVM, Inscr. ap. Cic. N. D. 3, 34, 84: totidem, pater optime, dixi, Tu mihi da cives, referring to Jupiter, Ov. M. 7, 627.—Optimus Maximus, a standing epithet of Jupiter:(γ).(Juppiter) a majoribus nostris Optimus Maximus (nominatur), et quidem ante optimus, id est beneficentissimus, quam Maximus,
Cic. N. D. 2, 25, 64:Jovem optimum et maximum ob eas res appellant, non quod, etc.,
id. ib. 3, 36, 87:in templo Jovis Optimi Maximi,
id. Sest. 56, 129; id. Prov. Cons. 9, 22:nutu Jovis Optimi Maximi,
id. Cat. 3, 9, 21; Liv. 1, 12, 7; id. 6, 16, 2.—Di boni, O di boni, expressing indignation, sorrow, or surprise:(δ).di boni, hunc visitavi antidhac!
Plaut. Ep. 4, 1, 16:di boni, boni quid porto!
Ter. And. 2, 2, 1:di boni, quid hoc morbi est,
id. Eun. 2, 1, 19; id. Heaut. 2, 3, 13; id. Ad. 3, 3, 86:alter, O di boni, quam taeter incedebat!
Cic. Sest. 8, 19; id. Brut. 84, 288; id. Phil. 2, 8, 20; 2, 32, 80; id. Att. 1, 16, 5; 14, 21, 2; Val. Max. 3, 5, 1; Sen. Vit. Beat. 2, 3.—Bona Dea, etc., v. 6.—5.Optimus as a laudatory epithet.(α).Vir optimus:(β).per vos nobis, per optimos viros optimis civibus periculum inferre conantur,
Cic. Sest. 1, 2:virum optimum et constantissimum M. Cispium,
id. ib. 35, 76:fratrem meum, virum optimum, fortissimum,
id. ib.:consolabor hos praesentes, viros optimos,
id. Balb. 19, 44; id. Planc. 21, 51; 23, 55; id. Mil. 14, 38; id. Marcell. 4, 10; id. Att. 5, 1, 5; Hor. S. 1, 6, 53.—Femina bona, optima:(γ).tua conjunx bona femina,
Cic. Phil. 3, 6, 16:hujus sanctissimae feminae atque optimae pater,
id. ib. —Senex, pater, frater, etc.:(δ).optimus: parentes ejus, prudentissimi atque optimi senis,
Cic. Planc. 41, 97:insuevit pater optimus hoc me,
Hor. S. 1, 4, 105; 2, 1, 12:C. Marcelli, fratris optimi,
Cic. Fam. 4, 7, 6; id. Q. Fr. 2, 6 (8), 2; 2, 4, 2.—With proper names ( poet.):(ε).optimus Vergilius,
Hor. S. 1, 6, 54:Maecenas optimus,
id. ib. 1, 5, 27:optime Quinti,
id. Ep. 1, 16, 1.—Esp. as an epithet of the Roman emperors:6.quid tam civile, tam senatorium quam illud, additum a nobis Optimi cognomen?
Plin. Pan. 2, 7:gratias, inquit, ago, optime Princeps!
Sen. Tranq. 14. 4:ex epistula optimi imperatoris Antonini,
Gai. Inst. 1, 102; cf.:bene te patriae pater optime Caesar,
Ov. F. 2, 637:optime Romulae Custos gentis,
Hor. C. 4, 5, 1.—Bonus and Bona, names of deities.(α).Bona Dea, the goddess of Chastity, whose temple could not be entered by males (cf. Macr. S. 1, 12; Lact. 1, 22):(β).Bonae Deae pulvinaribus,
Cic. Pis. 39, 95; id. Mil. 31, 86; id. Fam. 1, 9, 15; cf.in mal. part.,
Juv. 2, 86 sq.; 6, 314 sq.; 6, 335 sq.—Bonus Eventus, Varr. R. R. 1, 1 med.; Amm. 29, 6, 19; Inscr. Orell. 907; 1780 sq.—(γ).Bona Fortuna:(δ).si bona Fortuna veniat, ne intromiseris,
Plaut. Aul. 1, 3, 22:Bonae Fortunae (signum),
Cic. Verr. 2, 4, 3, § 7:FORTVNAE BONAE DOMESTICAE,
Inscr. Orell. 1743 sq. —Bona Spes:(ε).Spes Bona, obsecro, subventa mihi,
Plaut. Rud. 1, 4, 12:BONAE SPEI,
Aug. Inscr. Grut. 1075, 1.—BONA MENS, Inscr. Orell. 1818 sqq.:B.Mens Bona, si qua dea es, tua me in sacraria dono,
Prop. 3, 24, 19.With nouns denoting things.1.Things concrete, denoting excellence:2.navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est... sed stabilis et firma,
Sen. Ep. 76, 13:gladium bonum dices, non cui auratus est balteus, etc., sed cui et ad secandum subtilis acies est, et, etc.,
id. ib. 76, 14:id vinum erit lene et bono colore,
Cato, R. R. 109; Lucr. 2, 418; Ov. Am. 2, 7, 9:tabulas... collocare in bono lumine,
Cic. Brut. 75, 261: ex quavis olea oleum... bonum fieri potest. Cato, R. R. 3:per aestatem boves aquam bonam et liquidam bibant semper curato,
id. ib. 73; cf.:bonae aquae, ironically compared to wine,
Prop. 2, 33 (3, 31), 28:praedium bonum caelum habeat,
good temperature, Cato, R. R. 1:bona tempestate,
in good weather, Cic. Q. Fr. 2, 2, 4:(praedium) solo bono valeat,
by good soil, Cato, R. R. 1:bonae (aedes) cum curantur male,
Plaut. Most. 1, 2, 24:villam bonam,
Cic. Off. 3, 13, 55:bonus pons,
Cat. 17, 5:scyphi optimi (= optime facti),
Cic. Verr. 2, 4, 14, § 32:perbona toreumata,
id. ib. 2, 4, 18, §38: bona domicilia,
comfortable residences, id. N. D. 2, 37, 95:agrum Meliorem nemo habet,
Ter. Heaut. 1, 1, 12:fundum meliorem,
Cic. Inv. 1, 31, 52: fundos optimos et fructuosissimos, id. Agr. 3, 4, 14:equus melior,
id. Inv. 1, 31, 52:bona cena,
Cat. 13, 3:boni nummi,
good, not counterfeit, Plaut. As. 3, 3, 144; Cic. Off. 3, 23, 91:super omnia vultus accessere boni,
good looks, Ov. M. 8, 678:mulier bona forma,
of a fine form, Ter. Heaut. 3, 2, 13:equus formae melioris,
Hor. S. 2, 7, 52:tam bona cervix, simul ac jussero, demetur,
fine, beautiful, Suet. Calig. 33:fruges bonae,
Cat. 34, 19:ova suci melioris,
of better flavor, Hor. S. 2, 4, 13.— Trop.:animus aequus optimum est aerumnae condimentum,
Plaut. Rud. 2, 3, 71: bona dextra, a lucky hand (cf.:bonum omen, 2. e.),
Quint. 6, 3, 69:scio te bona esse voce, ne clama nimis,
good, sound, loud voice, Plaut. Most. 3, 1, 43; so,bona firmaque vox,
Quint. 11, 3, 13.—Things abstract.a.Of physical well-being:b.ut si qui neget sine bona valetudine posse bene vivi,
Cic. Inv. 1, 51, 93; Sen. Vit. Beat. 22, 2; Lucr. 3, 102; Val. Max. 2, 5, 6; Quint. 10, 3, 26; 11, 2, 35 et saep.:non bonus somnus de prandio est,
Plaut. Most. 3, 2, 8:bona aetas,
prime of life, Cic. Sen. 14, 48:optima aetate,
id. Fam. 10, 3, 3.—Ironically:bona, inquis, aetate, etc.,
Sen. Ep. 76, 1.—Of the mind and soul:c.meliore esse sensu,
Cic. Sest. 21, 47:optima indoles,
id. Fin. 5, 22, 61:bona conscientia,
Quint. 6, 1, 33; 9, 2, 93; Sen. Vit. Beat. 20, 5:bono ingenio me esse ornatam quam auro multo mavolo,
with a good heart, Plaut. Poen. 1, 2, 91; id. Stich. 1, 21, 59; Sall. C. 10, 5:mens melior,
Ter. Ad. 3, 3, 78; Cic. Phil. 3, 5, 13; Liv. 39, 16, 5; Sen. Ben. 1, 11, 4; id. Ep. 10, 4; Pers. 2, 8; Petr. 61.—Personified, Prop. 3 (4), 24, 19; Ov. Am. 1, 2, 31:duos optimae indolis filios,
Val. Max. 5, 7, 2; Sen. Ben. 6, 16, 6; Quint. 1, 2, 5:bonum consilium,
Plaut. Merc. 2, 3, 6; id. Rud. 4, 3, 18; Cic. Off. 1, 33, 121:bona voluntas,
a good purpose, Quint. 12, 11, 31:memoria bona,
Cic. Att. 8, 4, 2:bona ratio cum perdita... confligit,
id. Cat. 2, 11, 25:bonae rationes,
Ter. Ad. 5, 3, 50:pronuntiatio bona,
Auct. Her. 3, 15, 27.—Of moral relations:d.ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives,
Plaut. Most. 1, 3, 71; Cic. Sest. 66, 139; Liv. 6, 11, 7; Hor. S. 1, 2, 61 (cf. Cic. Att. 7, 26, 1;v. e. infra): si ego in causa tam bona cessi tribuni plebis furori,
Cic. Sest. 16, 36; id. Planc. 36, 87; Ov. M. 5, 220:fac, sis, bonae frugi sies,
of good, regular habits, Plaut. Curc. 4, 2, 35; id. Cas. 2, 4, 5; 2, 5, 19; id. Ps. 1, 5, 53; id. Truc. 1, 1, 13; id. Capt. 5, 2, 3 sq. (v. frux, II. B. 1. b.): vilicus disciplina bona utatur. Cato, R. R. 5:bona studia,
moral pursuits, Auct. Her. 4, 17, 25:quidquid vita meliore parasti,
Hor. S. 2, 3, 15: ad spem mortis melioris, an honorable death; so as an epithet of religious exercises:Juppiter, te bonas preces precor,
Cato, R. R. 134; 139.—Of external, artistic, and literary value and usefulness:e.bono usui estis nulli,
Plaut. Curc. 4, 2, 15:Optumo optume optumam operam das,
id. Am. 1, 1, 122:bonam dedistis mihi operam,
a valuable service to me, id. Poen. 2, 3, 70; 3, 6, 11; id. Pers. 4, 7, 11; id. Rud. 3, 6, 11 (in a different sense: me bona opera aut mala Tibi inventurum esse auxilium argentarium, by fair or unfair means, id. Ps. 1, 1, 102;v. e. infra): optima hereditas a patribus traditur liberis... gloria virtutis rerumque gestarum,
Cic. Off. 1, 33, 121:bonum otium,
valuable leisure, Sall. C. 4, 1:bonis versibus,
Cic. Ac. 2, 23, 74:versus meliores,
Plaut. Trin. 3, 2, 81:meliora poemata,
Hor. A. P. 303:in illa pro Ctesiphonte oratione longe optima,
Cic. Or. 8, 26:optimas fabulas,
id. Off. 1, 31, 114:melius munus,
id. Ac. 1, 2, 7.—Favorable, prosperous, lucky, fortunate:f.de Procilio rumores non boni,
unfavorable rumors, Cic. Att. 4, 16, 5:bona de Domitio, praeclara de Afranio fama est,
about their success in the war, id. ib. 7, 26, 1:si fuisset in discipulo comparando meliore fortuna,
id. Pis. 29, 71; cf.fortuna optima esse,
to be in the best pecuniary circumstances, id. ad Brut. 1, 1, 2:occasio tam bona,
Plaut. Most. 2, 2, 9:senex est eo meliore condicione quam adulesoens cum, etc.,
Cic. Sen. 19, 68; id. Fam. 4, 32:bona navigatio,
id. N. D. 3, 34, 83;esp. in phrase bona spes.—Object.: ergo in iis adulescentibus bonam spem esse dicemus et magnam indolem quos, etc.,
Cic. Fin. 2, 35, 117.—Subject.:ego sum spe bona,
Cic. Fam. 12, 28, 3; id. Cat. 2, 11, 25; [p. 245] id. Att. 14, 1 a, 3; id. Q. Fr. 1, 2, 5, § 16:optima spe,
id. Fam. 12, 11, 2.—Pregn., = spes bonarum rerum, Sall. C. 21, 1;v. C. 1. c. infra: meliora responsa,
more favorable, Liv. 7, 21, 6:melior interpretatio,
Tac. H. 3, 65:cum laude et bonis recordationibus,
id. A. 4, 38:amnis Doctus iter melius,
i. e. less injurious, Hor. A. P. 68:omen bonum,
a good, lucky omen, Cic. Pis. 13, 31; cf.Liv. praef. § 13: melius omen,
Ov. F. 1, 221;optimum,
Cic. Fam. 3, 12, 2:bona scaeva,
Plaut. Stich. 5, 2, 24:auspicio optumo,
id. ib. 3, 2, 6; cf.:memini bene, sed meliore Tempore dicam = opportuniore tempore,
Hor. S. 1, 9, 68.—Of public affairs, si mihi bona re publica frui non licuerit, Cic. Mil. 34, 93:g.optima res publica,
id. Or. 1, 1, 1; id. Phil. 1, 8, 19:minus bonis temporibus,
id. Dom. 4, 8; so,optimis temporibus,
id. Sest. 3, 6:nostrae res meliore loco videbantur,
id. ad Brut. 1, 3, 1:lex optima,
id. Pis. 16, 37; id. Sest. 64, 137; id. Phil, 1, 8, 19.—Good = large, considerable:h.bono atque amplo lucro,
Plaut. Am. prol. 6:bona librorum copia,
Hor. Ep. 1, 18, 109; cf.:bona copia cornu,
Ov. M. 9, 88; v. bona pars, C. 8. g.—Noble; with genus, good family, noble extraction, honorable birth: quali me arbitraris genere prognatum? Eu. Bono, Plaut. Aul. 2, 2, 35; so id. Ep. 1, 2, 4; 2, 1, 3; id. Pers. 4, 4, 94:k.si bono genere natus sit,
Auct. Her. 3, 7, 13.—Referring to good-will, kindness, faithfulness, in certain phrases.(α).Bona venia or cum bona venia, with the kind permission of a person addressed, especially bona venia orare, expetere, etc.:(β).primum abs te hoc bona venia expeto,
Ter. Phorm. 2, 3, 31:bona tua venia dixerim,
Cic. Leg. 3, 15, 34:oravit bona venia Quirites, ne, etc.,
Liv. 7, 41, 3:obsecro vos.. bona venia vestra liceat, etc.,
id. 6, 40, 10:cum bona venia quaeso audiatis, etc.,
id. 29, 17, 6; Arn. c. Gent. 1, p. 5; cf.. sed des veniam bonus oro = venia bona oro,
Hor. S. 2, 4, 5.—Bona pax, without quarrelling:(γ).bona pax sit potius,
let us have no quarrel about that, Plaut. Pers. 2, 2, 7;so especially cum bona pace, or bona pace: Hannibal ad Alpis cum bona pace incolentium... pervenit,
without a difficulty with the inhabitants, Liv. 21, 32, 6; 21, 24, 5; 1, 24, 3; 28, 37, 4; 8, 15, 1; cf.: si bonam (pacem) dederitis, = a fair peace, under acceptable conditions, id. 8, 21, 4.—Amicitia bona = bona fide servata, faithful, undisturbed friendship:(δ).igitur amicitia Masinissae bona atque honesta nobis permansit,
Sall. J. 5, 5.—Bona societas, alliance:C.Segestes, memoria bonae societatis, impavidus,
Tac. A. 1, 58.In particular phrases.1.Bonae res.a.= Vitae commoda, comforts of life, abstract or concrete:b.concedatur bonis rebus homines morte privari,
Cic. Tusc. 1, 36, 87:optimis rebus usus est,
he had every most desirable thing, Nep. Att. 18, 1.—= Res secundae, opp. res adversae, prosperity:c.bonis rebus tuis, meas irrides malas,
Plaut. Trin. 2, 4, 45:in bonis rebus,
Hor. C. 2, 3, 2. —Res bona = res familiaris bona, wealth ( poet.): in re bona esse, Laber. ap. Gell. 10, 17, 4.—Also an object of value:d.homines quibus mala abunde omnia erant, sed neque res neque spes bona ulla,
who had no property, nor the hope of any, Sall. C. 21, 1. —Costly things, articles of luxury:e.capere urbem in Arabia plenam bonarum rerum,
Plaut. Pers. 4, 3, 46; 4, 4, 82:nimium rei bonae,
id. Stich. 2, 3, 55:ignorantia bonarum rerum,
Nep. Ages. 8, 5 ' bonis rebus gaudere, Hor. S. 2, 6, 110:re bona copiosum esse,
Gell. 16, 19, 7.—Moral, morally good:f.illi cum res non bonas tractent,
Cic. Ac. 2, 33, 72:ut de virtutibus et vitiis, omninoque de bonis rebus et malis quaererent,
id. ib. 1, 4, 15:quid habemus in rebus bonis et malis explorati?
id. ib. 2, 42, 129; so id. Or. 1, 10, 42; id. Leg. 1, 22, 58:quae tamen omnia dulciora fuint et moribus bonis et artibus,
id. Sen. 18, 65.—In literary composition, important or interesting matter, subjects, or questions:2.res bonas verbis electis dictas quis non legat?
Cic. Fin. 1, 3, 8:studiis generorum, praesertim in re bona,
Plaut. Am. 8, 26.—Bonae artes.(α).A good, laudable way of dealing:(β).qui praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit,
Sall. C. 2, 9:huic bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit,
id. ib. 11, 2:quod is bonarum artium cupiens erat,
Tac. A. 6, 46.—Liberal arts and sciences:3.litteris aut ulli bonae arti,
Quint. 12, 1, 7:conservate civem bonarum artium, bonarum partium, bonorum virorum,
Cic. Sest. 32, 77. —Esp.:optimae artes: optimarum artium scientia,
Cic. Fin. 1, 3, 4; id. Ac. 2, 1, 1; id. Cael. 10, 24; id. Marcell. 1, 4.—Bona fides, or fides bona.a.Good faith, i. e. conscious honesty in acts or words: qui nummos fide bona solvit, who pays (the price of labor) in good faith, i. e. as it is honestly earned, Cato, R. R. 14:b.dic, bona fide, tu id aurum non subripuisti?
Plaut. Aul. 4, 10, 46; 4, 10, 47; id. Capt. 4, 2, 111; id. Most. 3, 1, 137; id. Poen. 1, 3, 30; id. Pers. 4, 3, 16; id. Ps. 4, 6, 33:si tibi optima fide omnia concessit,
Cic. Rosc. Am. 49, 144; Quint. 10, 3, 23.—Hence, bonae fidei vir, a conscientious man, Quint. 10, 7, 1.—Jurid. t. t.(α).Good faith in contracts and legal acts in general, opposed to dolus malus, honesty and fairness in dealing with another:(β).ad fidem bonam statuit pertinere, notum esse emptori vitium quod nosset venditor,
Cic. Off. 3, 16, 67.—Hence, alienam rem bona fide emere, to buy, believing the seller to be the rightful owner, Dig. 41, 3, 10; 41, 3, 13, § 1. bonae fidei possessor (also possessio), believing that he is the rightful owner, ib. 5, 3, 25, § 11; 5, 3, 22; 41, 3, 15, § 2;41, 3, 24: conventio contra bonam fidem et mores bonos,
ib. 16, 31, § 7: bonam fidem praestare, to be responsible for one ' s good faith, ib. 17, 1, 10 prooem.—Hence,Bonae fidei actiones or judicia, actions in equity, i. e. certain classes of actions in which the strict civil law was set aside by the praetorian edict in favor of equity:4.actiones quaedam bonae fidei sunt, quaedam stricti juris. Bonae fidei sunt haec: exempto vendito, locato conducto, etc.,
Just. Inst. 4, 6, 28, § 19.—In the republican time the praetor added in such actions to his formula for the judex the words ex fide bona, or, in full:quidquid dare facere oportet ex fide bona,
Cic. Off. 3, 16, 66:iste dolus malus et legibus erat vindicatus, et sine lege, judiciis in quibus additur ex fide bona,
id. ib. 3, 15, 61; cf. id. ib. 3, 17, 70.—Bona verba.(α).Kind words:(β).Bona verba quaeso,
Ter. And. 1, 2, 33.—Words of good omen (v. omen):(γ).dicamus bona verba,
Tib. 2, 2, 1:dicite suffuso ter bona verba mero,
Ov. F. 2, 638.—Elegant or well-chosen expressions:(δ).quid est tam furiosum quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis,
Cic. Or. 1, 12, 51:verborum bonorum cursu,
id. Brut. 66, 233:omnia verba sunt alicubi optima,
Quint. 10, 1, 9.—Moral sayings:5.non est quod contemnas bona verba et bonis cogitationibus plena praecordia,
Sen. Vit. Beat. 20, 1. —Bona dicta.(α).Polite, courteous language:(β).hoc petere me precario a vobis jussit leniter dictis bonis,
Plaut. Am. prol. 25.—Witticisms ( bon-mots): flammam a sapiente facilius ore in ardente opprimi, quam bona dicta teneat, Enn. ap. Cic. Or. 2, 54, 222:6.dico unum ridiculum dictum de dictis melioribus quibus solebam menstruales epulas ante adipiscier,
Plaut. Capt. 3, 1, 22:ibo intro ad libros ut discam de dictis melioribus,
id. Stich. 2, 3, 75.—Bona facta.(α).= bene facta (v. bene, I. B. 2. b.), laudable deeds:(β).nobilitas ambobus et majorum bona facta (sc. erant),
Tac. A. 3, 40.—Bonum factum est, colloq., = bene est, bene factum est (v. bene, I. B. 2. b.):(γ).bonum factum est, ut edicta servetis mea,
Plaut. Poen. prol. 16:haec imperata quae sunt pro imperio histrico, bonum hercle factum (est) pro se quisque ut meminerit,
id. ib. 45.— Hence,Elliptically, introducing commands which cannot be enforced, = if you will do so, it will be well:7.peregrinis in senatum allectis, libellus propositus est: bonum factum, ne quis senatori novo curiam monstrare velit,
Suet. Caes. 80:et Chaldaeos edicere: bonum factum, ne Vitellius... usquam esset,
id. Vit. 14:hac die Carthaginem vici: bonum factum, in Capitolium eamus, et deos supplicemus,
Aur. Vict. 49; cf.:o edictum, cui adscribi non poterit bonum factum,
Tert. Pud. 1.—Bona gratia.(α).A friendly understanding:(β).cur non videmus inter nos haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala?
Ter. Phorm. 4, 3, 17; so,per gratiam bonam abire,
to part with good feelings, Plaut. Mil. 4, 3, 33.—In jest: sine bona gratia abire, of things cast away, Plaut Truc. 2, 7, 15.—Pleon., in the phrase bonam gratiam habere, = gratiam habere, to thank (v. B. 2. k.), Plaut. Rud. 2, 5, 32; id. Bacch. 4, 8, 99.—8.Bona pars.(α).The well-disposed part of a body of persons:(β).ut plerumque fit, major pars (i. e. of the senate) meliorem vicit,
Liv. 21, 4, 1:pars melior senatus ad meliora responsa trahere,
id. 7, 21, 6.—The good party, i. e. the optimates (gen. in plur.):(γ).civem bonarum partium,
Cic. Sest. 32, 77:(fuit) meliorum partium aliquando,
id. Cael. 6, 13:qui sibi gratiam melioris partis velit quaesitam,
Liv. 2, 44, 3.—Paronom.: (Roscius) semper partium in re publica tam quam in scaena optimarum, i. e. party and part in a drama, Cic. Sest. 56, 120.—Of things or persons, a considerable part (cf. a good deal):(δ).bonam partem ad te adtulit,
Ter. Eun. 1, 2, 43:bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam,
Cic. Or. 2, 3, 14:bonam magnamque partem exercitus,
Val. Max. 5, 2, ext. 4:bona pars noctium,
Quint. 12, 11, 19:bona pars hominum,
Hor. S. 1, 1, 61:meae vocis... bona pars,
id. C. 4, 2, 46; so id. A. P. 297; Ov. P. 1, 8, 74:melior pars diei,
Verg. A. 9, 156.—Rarely, and mostly eccl. Lat.: optima pars, the best part or lot:(ε).nostri melior pars animus est,
Sen. Q. N. 1, prooem. § 14; cf.:quae pars optima est in homine,
best, most valuable, Cic. Tusc. 5, 23, 67:major pars aetatis, certe melior reipublicae data sit,
Sen. Brev. Vit. 18, 1:Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea,
Vulg. Luc. 10, 42.—Adverb.:(ζ).bonam partem = ex magna parte,
Lucr. 6, 1249.—Aliquem in optimam partem cognoscere, to know somebody from his most favorable side, Cic. Off. 2, 13, 46: aliquid in optimam partem accipere, to take something in good part, interpret it most favorably:9.Caesar mihi ignoscit quod non venerim, seseque in optimam partem id accipere dicit,
id. Att. 10, 3 a, 2; id. ad Brut. 1, 2, 3:quaeso ut hoc in bonam partem accipias,
id. Rosc. Am. 16, 45.—Dies bonus or bona.(α).A day of good omen, a fortunate day (= dies laetus, faustus):(β).tum tu igitur die bono, Aphrodisiis, addice, etc.,
Plaut. Poen. 2, 49:nunc dicenda bona sunt bona verba die,
Ov. F. 1, 72.—A beautiful, serene day, Sen. Vit. Beat. 22, 3.—10.Bonus mos.(α).Boni mores, referring to individuals, good, decent, moral habits:(β).nihil est amabilius quam morum similitudo bonorum,
Cic. Off. 1, 17, 56:nam hic nimium morbus mores invasit bonos,
Plaut. Trin. 1, 1, 6:domi militiaeque boni mores colebantur,
Sall. C. 9, 1:propter ejus suavissimos et optimos mores,
Cic. Phil. 3, 5, 13:cum per tot annos matronae optimis moribus vixerint,
Liv. 34, 6, 9:mores meliores,
Plaut. Aul. 3, 5, 18.—Bonus mos or boni mores, in the abstract, morality, the laws, rules of morality: ei vos morigerari mos bonu'st, it is a rule of morality that you should, etc., Plaut. Capt. 2, 1, 4:11.ex optimo more et sanctissima disciplina,
Cic. Phil. 2, 28, 69:neglegentia boni moris,
Sen. Ep. 97, 1.—Jurid. t. t.:conventio, mandatum contra bonos mores,
in conflict with morality, Quint. 3, 1, 57; Dig. 16, 3, 1, § 7; Gai. Inst. 3, 157 et saep. —Adverbial phrases.a.Bono animo esse, or bonum animum habere.(α).To be of good cheer or courage:(β).bono animo es! Liberabit ille te homo,
Plaut. Merc 3, 1, 33; so id. Aul. 4, 10, 61; id. Mil. 4, 8, 32; id. Rud. 3, 3, 17; Ter. Eun. 1, 2, 4; id. Heaut. 4, 6, 18; id. Ad. 2, 4, 20; 3, 5, 1; 4, 2, 4; 4, 5, 62; id. Phorm. 5, 8, 72:animo bono es,
Plaut. Ps. 1, 3, 103; id. Am. 2, 2, 48; 5, 2, 1:bono animo es, inquit Scrofa, et fiscinam expedi,
Varr. R. R. 1, 26:bono animo sint et tui et mei familiares,
Cic. Fam. 6, 18, 1; 6, 10, 29:bono animo esse jubere eam consul,
Liv. 39, 13, 7:habe modo bonum animum,
Plaut. Capt. 1, 2, 58; so id. Am. 1, 3, 47; id. Truc. 2, 6, 44; id. Aul. 2, 2, 15:habe animum bonum,
id. Cas. 2, 6, 35; id. Ep. 2, 2, 1; 4, 2, 31:bonum animum habe,
Liv. 45, 8, 5:clamor ortus ut bonum animum haberet,
id. 8, 32, 1; so Sen. Ep. 87, 38.—Bono animo esse, or facere aliquid, to be of a good or friendly disposition, or to do with good, honest intentions:(γ).audire jubet vos imperator histricus, bonoque ut animo sedeant in subselliis qui, etc.,
Plaut. Poen. prol. 5: sunt enim (consules) [p. 246] optimo animo, summo consilio, of the best disposition, Cic. Phil. 3, 1, 2:bono te animo tum populus Romanus... dicere existimavit ea quae sentiebatis, sed, etc.,
id. Imp. Pomp. 19, 56:quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur,
Caes. B. G. 1, 6; Quint. 7, 4, 15.—Bonus animus, good temper, patience:b.bonus animus in mala re dimidium mali est,
Plaut. Ps. 1, 5, 37:vos etiam hoc animo meliore feratis,
Ov. M. 9, 433.—Bono modo.(α).= placide, with composure, moderation:(β).si quis quid deliquerit, pro noxa bono modo vindicet,
Cato, R. R. 5:haec tibi tam sunt defendenda quam moenia, mihi autem bono modo, tantum quantum videbitur,
Cic. Ac. 2, 44, 137.—In a decent manner:c.neu quisquam prohibeto filium quin amet... quod bono fiat modo,
Plaut. Merc. 5, 4, 62. —Jure optimo or optimo jure, with good, perfect right:II.te ipse jure optumo incuses licet,
Plaut. Most. 3, 2, 23; id. Rud. 2, 6, 53:ut jure optimo me deserere posses,
Cic. Fam. 3, 8, 6; Sen. Ot. Sap. 2 (29), 2.—With pass. or intr. verb, deservedly:ne jure optimo irrideamur,
Cic. Off. 1, 31, 111; cf. id. ib. 1, 42, 151; id. Marcell. 1, 4;similarly, optimo judicio,
Val. Max. 2, 9, 2.As subst.A.bŏnus, boni, m.; of persons.1.In sing. or plur. orig. = bonus vir, boni viri; v. I. A. 1. a. b, supra, a morally good man.(α).Plur.:(β).bonis quod bene fit haud perit,
Plaut. Rud. 4, 3, 2; id. Capt. 2, 2, 108; id. Trin. 2, 1, 55; id. Pers. 4, 5, 2:melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto,
Cic. Off. 2, 20, 71:verum esse ut bonos boni diligant, quamobrem... bonis inter bonos quasi necessariam (esse) benevolentiam,
id. Lael. 14, 50:diverso itinere malos a bonis loca taetra... habere,
Sall. C. 52, 13; 7, 2; 52, 22:oderunt peccare boni virtutis amore,
Hor. Ep. 1, 16, 52:tam bonis quam malis conduntur urbes,
Sen. Ben. 4, 28, 4; so id. Vit. Beat. 15, 6; Quint. 9, 2, 76.—Rarely bŏnae, arum, f., good women:quia omnes bonos bonasque adcurare addecet, etc.,
Plaut. Trin. 1, 2, 41.—Sing.:2.malus bonum malum esse volt ut sit sui similis,
Plaut. Trin. 2, 2, 8:nec enim cuique bono mali quidquam evenire potest,
Cic. Tusc. 1, 41, 99; cf.:qui meliorem audax vocet in jus,
Hor. S. 2, 5, 29.—Bonus, a man of honor.(α).A brave man:(β).pro qua (patria) quis bonus dubitet mortem oppetere si ei sit profuturus?
Cic. Off. 1, 17, 57:libertatem quam nemo bonus nisi cum anima simul amittat,
Sall. C. 33, 5:fortes creantur fortibus et bonis,
Hor. C. 4, 4, 29 (opp. ignavi):fama impari boni atque ignavi erant,
Sall. J. 57, 6; 53, 8; id. C. 11, 2. —A gentleman:3. (α).quis enim umquam, qui paululum modo bonorum consuetudinem nosset, litteras ad se ab amico missas... in medium protulit?
Cic. Phil. 2, 4, 7.—In gen. (of political sentiments, = optimates, opp. populares, seditiosi, perditi cives, etc.;(β).so usu. in Cic.): meam causam omnes boni proprie enixeque susceperant,
Cic. Sest. 16, 38:audaces homines et perditi nutu impelluntur... boni, nescio quomodo, tardiores sunt, etc.,
id. ib. 47, 100:ego Kal. Jan. senatum et bonos omnes legis agrariae... metu liberavi,
id. Pis. 2, 4:etenim omnes boni, quantum in ipsis fuit, Caesarem occiderunt,
id. Phil. 2, 13, 29; id. Fam. 5, 2, 8; 5, 21, 2; id. Sest. 2, 5; 16, 36; 48, 103; id. Planc. 35, 86; id. Mil. 2, 5; id. Off. 2. 12, 43:maledictis increpat omnes bonos,
Sall. C. 21, 4; 19, 2; 33, 3; Hirt. B. G. 8, 22; so,optimi,
Cic. Leg. 3, 17, 37; and, ironically, boni identified with the rich:bonorum, id est lautorum et locupletum,
id. Att. 8, 1, 3.—Without reference to political views;4.opp. vulgus (rare): nihil ego istos moror fatuos mores quibus boni dedecorant se,
Plaut. Trin. 2, 2, 22:semper in civitate quibus opes nullae sunt bonis invident,
Sall. C. 37, 3:elatus est sine ulla pompa funeris, comitantibus omnibus bonis, maxima vulgi frequentia,
Nep. Att. 22, 2.—So, mĕlĭōres, um, m., one ' s betters:ut quaestui habeant male loqui melioribus,
Plaut. Poen. 3, 3, 13:da locum melioribus,
Ter. Phorm. 3, 2, 37.—Boni, bone, in addresses, as an expression of courtesy, Hor. S. 2, 2, 1; 2, 6, 51; 2, 6, 95; id. Ep. 2, 2, 37; ironice, id. S. 2, 3, 31.—5.Optimus quisque = quivis bonus, omnes boni.(α).Referring to morality:(β).esse aliquid natura pulcrum quod optimus quisque sequeretur,
every good man, Cic. Sen. 13, 43:qui ita se gerebant ut sua consilia optimo cuique probarent, optimates habebantur,
id. Sest. 45, 96; id. Off. 1, 43, 154; id. Fin. 1, 7, 24; id. Sest. 54, 115; and = even the best:quare deus optimum quemque mala valetudine adficit?
Sen. Prov. 4, 8.—Of the educated classes:(γ). (δ).adhibenda est quaedam reverentia adversus homines, et optimi cujusque et reliquorum,
Cic. Off. 1, 28, 99; cf. id. ib. 1, 25, 85:Catilina plerisque consularibus, praeterea optumo cuique, litteras mittit,
Sall. C. 34, 2:optimo cuique infesta libertas,
Sen. Ot. Sap. 8, 2 (32 fin.).—In gen., excellent:(ε).optimus quisque facere quam dicere... malebat,
Sall. C. 8, 5.—Distributively:(ζ).ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transfertur,
to the best man in each instance, Sall. C. 2, 6.—Referring to another superlative ( = quo quisque melior eo magis, etc.):(η).hic aditus laudis qui semper optimo cuique maxime patuit,
Cic. Imp. Pomp. 1, 1; so id. Lael. 4, 14; id. Inv. 2, 11, 36; Sen. Vit. Beat. 18, 1.—Attributively, with a noun:2. 1.optimam quamque causam,
Cic. Sest. 43, 93:optima quaeque dies,
Verg. G. 3, 66.Bonum, or plur. bona, a good, or goods in a moral and metaphysical sense, a moral good, a blessing: sunt autem hae de finibus defensae sententiae: nihil bonum nisi honestum, ut Stoici; nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicurus;2.nihil bonum nisi vacuitatem doloris, ut Hieronymus... tria genera bonorum, maxima animi, secunda corporis, externa tertia, ut Peripatetici, etc.,
Cic. Tusc. 5, 30, 84 sq.:quid est igitur bonum? Si quid recte fit et honeste et cum virtute, id bene fieri vere dicitur, et quod rectum et honestum et cum virtute est, id solum opinor bonum,
id. Par. 1, 1, 9:ut quis intellegat, quid sit illud simplex et verum bonum quod non possit ab honestate sejungi,
id. Ac. 1, 2, 7:non-est igitur voluptas bonum,
id. Fin. 1, 11, 39: finis bonorum et malorum (telos agathôn) = summa bona et mala:sunt nonnullae disciplinae quae, propositis bonorum et malorum finibus, officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit ut, etc.,
id. Off. 1, 2, 5; cf. id. Par. 1, 3, 14; id. Ac. 2, 9, 29; 2, 36, 114; 2, 42, 129; id. Fin. 1, 9, 29; 1, 12, 42; id. Tusc. 4, 31, 66; Sen. Vit. Beat. 24, 5; id. Ep. 117, 1 et saep.—Bonum, what is valuable, beneficial, estimable, favorable, pleasant, physically or mentally:3.quoi boni Tantum adfero quantum ipsus a diis optat,
Plaut. Capt. 4, 1, 9:multa bona vobis volt facere,
will do you much good, id. Poen. 5, 4, 60; id. Am. prol. 43, 49; id. Pers. 4, 8, 4; 2, 3, 14; id. Cas. 2, 8, 32:tum demum nostra intellegemus bona quom ea amisimus,
id. Capt. 1, 2, 33:multa tibi di dent bona,
id. Poen. 1, 1, 80; cf. id. ib. 3, 3, 54; 3, 3, 74; id. Mil. 3, 1, 120; id. Men. 3, 3, 34; id. Pers. 4, 3, 23; id. Truc. 1, 2, 23; id. Merc. 1, 2, 40; id. Most. 1, 1, 47:omnia Bona dicere,
to speak in the highest terms of one, Ter. And. 1, 1, 70:sed ne vivus quidem bono caret, si eo non indiget,
Cic. Tusc. 1, 36, 88:cum quaecumque bona Peripateticis, eadem Stoicis commoda viderentur,
id. ib. 5, 41, 120:nihil enim boni nosti,
nothing that is good for any thing, id. Phil. 2, 7, 16:mala pro bonis legere dementia est,
Sen. Vit. Beat. 6, 1; Val. Max. 5, 3, ext. 3 fin.; Hor. S. 1, 2, 73:quia bonum sit valere,
a good thing, Cic. Fin. 4, 23, 62 (cf. III. A. 5. infra):melius: quo quidem haud scio an... quidquam melius sit homini a dis immortalibus datum,
id. Lael. 6, 20:meliora... Aristotelem de istis rebus scripsisse,
id. Or. 1, 10, 43:optimum: difficillimum est formam exponere optimi,
id. ib. 11, 36.— Here belongs the phrase boni consulere;v. consulo.—So after prepositions: in bonum vertere, v. under verto: in melius ire,
to change for the better, Tac. A. 12, 68.—In the same sense: in melius aliquid referre, or reflectere ( poet.), Verg. A. 1, 281; 11, 426; 10, 632:ad melius transcurrere,
to pass over to something better, Hor. S. 2, 2, 82.—Bonum or bona, prosperity:4.fortiter malum qui patitur, idem post patitur bonum,
Plaut. As. 2, 2, 58:nulli est homini perpetuum bonum,
id. Curc. 1, 3, 33:unā tecum bona, mala tolerabimus,
Ter. Phorm. 3, 3, 23:quibus in bonis fuerint et nunc quibus in malis sint, ostenditur ( = in secundis, in adversis rebus),
Cic. Inv. 1, 55, 107.—Good qualities, gifts:5.omnia adsunt bona, quem penes'st virtus,
Plaut. Am. 2, 2, 30:magnis illi et divinis bonis hanc licentiam adsequebantur,
Cic. Off. 1, 41, 148:nisi qui se suā gravitate et castimoniā... tum etiam naturali quodam bono defenderet, etc.,
id. Cael. 5, 11:hunc meā sententiā divinis quibusdam bonis instructum atque ornatum puto,
id. ib. 17, 39:non intellego quod bonum cuiquam sit apud tales viros profuturum,
id. Balb. 28, 63:gaude isto tuo tam excellenti bono,
id. Marcell. 6, 19; so id. Imp. Pomp. 16, 49.—Advantage, benefit:6.si plus adipiscare, re explicatā, boni, quam addubitatā mali,
Cic. Off. 1, 24, 83:saepe cogitavi bonine an mali plus adtulerit... eloquentiae studium,
id. Inv. 1, 1, 1; 2, 35, 106; id. Off. 2, 2, 5; id. Sest. 10, 24:maximum bonum in celeritate ponebat,
Sall. C. 43, 4; so, bono publico (abl.), for the public good:hoc ita si fit, publico fiat bono,
Plaut. Trin. 1, 2, 183; Liv. 2, 44, 3; Dig. 41, 3, 1.—With aequum, what is fair and good, the fair ( thing), fairness, equity:7. a.si bonum aequomque oras,
Plaut. Most. 3, 1, 149; so id. Pers. 3, 1, 71; id. Rud. 1, 2, 94; id. Men. 4, 2, 11:si tu aliquam partem aequi bonique dixeris,
Ter. Phorm. 4, 3, 32; id. Heaut. 4, 1, 29; id. Ad. 1, 1, 39:a quo vivo nec praesens nec absens quidquam aequi bonique impetravit,
Cic. Phil. 2, 37, 94.—Hence, aequo et bono, or ex aequo et bono, in ( with) fairness, in equity, Ter. Ad. 5, 9, 30; Auct. Her. 2, 10, 14; 2, 12, 18; 2, 13, 20; Gai. Inst. 3, 137: aequi bonique, as gen. of value, with facere:istuc, Chreme, Aequi bonique facio,
I place a fair and proper value on it, Ter. Heaut. 4, 5, 40.—In gen.:b.paterna oportet reddi filio bona,
Plaut. Poen. 5, 2, 120:bona sua med habiturum omnia,
id. Truc. 2, 4, 49; cf. id. ib. 2, 7, 6; 4, 2, 29; id. Rud. 2, 6, 22; id. Most. 1, 3, 77; id. Trin. 4, 4, 3; Ter. Eun. 2, 2, 4:bona mea diripiebantur atque ad consulem deferebantur,
Cic. Sest. 24, 54:cum de capite, civis et de bonis proscriptio ferretur,
id. ib. 30, 65:bona, fortunas, possessiones omnium,
id. Caecin. 13, 38:at mulctantur bonis exsules,
id. Tusc. 5, 37, 106; id. Off. 2, 23, 81; id. Par. 1, 1, 7; id. Sest. 19, 42; 43, 94; 52, 111; id. Phil. 2, 26, 64; Caes. B. G. 7, 3; Liv. 2, 3, 5; 2, 5, 5; 4, 15, 8; Tac. A. 2, 48; Quint. 6, 1, 19 et saep.—Bonorum possessio, the possession of one ' s property by another.(α).Bonorum possessio in consequence of bonorum cessio, i. e. an assignment of one ' s property for the benefit of creditors, Dig. 42, tit. 3.—(β).Bonorum possessio granted by the prætor against a contumacious or insolvent debtor (in bona mittere, in bona ire jubere, bona possidere jubere, etc.); cf. Dig. 42, tit. 4:(γ).postulat a Burrieno Naevius ut ex edicto bona possidere liceat,
Cic. Quint. 6, 25, and the whole of c. 8:edixit... neu quis militis... bona possideret aut venderet,
Liv. 2, 24, 6:bona proscribere,
to offer the property thus transferred for sale, Cic. Quint. 6, 25.—Chiefly referring to the property of a defunct person (hereditas), where the prætor, till the heir had proved his right, granted a bonorum possessio secundum tabulas or contra tabulas, Dig. 37, tit. 4; 37, tit. 11.—c.In bonis esse;III.with reference to the older civil law, which distinguished between civil property (habere rem ex jure Quiritium) and natural property (rem in bonis habere, res in bonis est),
Gai. Inst. 2, 40, 41; Dig. 40, 12, 38, § 2; 37, 6, 2, § 1; 37, 6, 3, § 2; ib. Fragm. 1, 16; Gai. Inst. 1, 22; 1, 35; 1, 222; 1, 167; Dig. 1, 8, 1; 27, 10, 10:neque bonorum possessorum, neque... res pleno jure fiunt, sed in bonis efficiuntur,
ib. Fragm. 3, 80.—Hence, nullam omnino arbitrabamur de eā hereditate controversiam eum habiturum, et est hodie in bonis, i. e. [p. 247] the bonorum possessio has been granted to him, which did not give full ownership, but effected only that the hereditas was in bonis. Cic. Fam. 13, 30, 1.Predicative use.A.With nouns or pronouns as subjects.1.Bonum esse, to be morally good, honest:2.nunc mihi bonae necessum est esse ingratiis, Quamquam esse nolo,
Plaut. Cist. 2, 3, 82:bonam ego quam beatam me esse nimio dici mavolo,
id. Poen. 1, 2, 93; so id. Capt. 2, 1, 44; id. Men. 4, 2, 6; id. Rud. prol. 29:itaque viros fortes magnanimos eosdem, bonos et simplices... esse volumus,
Cic. Off. 1, 19, 63; cf. id. ib. 3, 21, 84; id. Att. 15, 6, 1:Cato esse quam videri bonus malebat,
Sall. C. 54, 5:ut politiora, non ut meliora fiant ingenia,
Val. Max. 5, 4, ext. 5 fin. —To be beneficial, prosperous, advantageous, valuable, favorable, serviceable, correct, with reference to both persons and things as subjects, and in regard to physical and mental relations:3.jam istuc non bonumst,
Plaut. Merc. 2, 2, 29; Cato, R. R. 157:oleum viridius et melius fiet,
id. ib. 3:vinum ut alvum bonam faciat,
to correct the bowels, id. ib. 156:quid est homini salute melius?
Plaut. As. 3, 3, 127:non optuma haec sunt, verum meliora quam deterruma,
id. Trin. 2, 3, 1:quid est quod huc possit quod melius sit accedere?
Cic. Fin. 1, 12, 41; 1, 18, 57; id. Tusc. 1, 41, 99:in quo (vestitu), sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est,
id. Off. 1, 36, 130; 2, 17, 59; id. Inv. 1, 31, 51; id. Or. 2, 6; 11, 36:meliorem tamen militem... in futura proelia id certamen fecit,
Liv. 2, 51, 3:parvus ut est cygni melior canor, ille gruum quam Clamor,
Lucr. 4, 181; 4, 191:si meliora dies, ut vina, poemata reddit,
Hor. Ep. 2, 1, 34.—So in the optative formula:quod bonum, faustum, felixque sit,
Liv. 1, 28, 7; 1, 17, 10; 39, 15, 1; 3, 54;3, 34.—Also, quod bonum atque fortunatum mihi sit,
Plaut. Cas. 2, 6, 50;and with a noun as subject: ut nobis haec habitatio Bona, fausta, felix, fortunataque evenat,
Plaut. Trin. 1, 2, 3.—To be kind:4.bonus cum probis'st (erus), malus cum malis,
Plaut. Most. 4, 1, 22:hic si vellet bonus ac benignus Esse,
Hor. S. 1, 2, 52.—With reference to the gods:B.ecastor ambae (Fortuna et Salus sunt bonae,
Plaut. As. 3, 3, 129:Palladis aut oculos ausa negare bonos (esse),
Prop. 3, 24, 12 (2, 28, 12).—Impers.1.Bonum est (very rare for the class. bene est; v. bene).(α). (β).With subject inf.:2.nam et stulte facere, et stulte fabularier in aetate haud bonum est,
Plaut. Trin. 2, 4, 61:bonum est pauxillum amare, insane non bonum est,
id. Curc. 1, 3,20.—Melius est.(α).With subject inf.:(β).melius sanam est mentem sumere,
Plaut. Men. 5, 2, 51:nihil sentire est melius quam tam prava sentire,
Cic. Ac. 2, 40, 125; cf. id. Fin. 1, 19, 62; id. Off. 1, 43, 156; so,melius fuit, fuisset, or fuerat,
it would have been better, id. N. D. 3, 33; id. Sen. 23, 82; id. Off. 3, 25, 94:proinde quiesse erit melius,
Liv. 3, 48, 3; 3, 41, 3; Verg. A. 11, 303.—With subject inf.-clause:(γ).meliu'st te quae sunt mandata tibi praevortier,
Plaut. Merc. 2, 3, 125; id. Men. 5, 9, 32.—With ut-clause:(δ).quid melius quam ut hinc intro abeam et me suspendam clanculum,
Plaut. Rud. 4, 4, 145; so id. Ps. 4, 7, 18.—With subjectclause in the subjunctive:3.nunc quid mihi meliu'st quam ilico hic opperiar erum,
Plaut. Rud. 2, 2, 22.—Optimum est.(α).With subject inf.:(β).optimum visum est, captivos quam primum deportare,
Liv. 23, 34, 8:si quis dicit optimum esse navigare,
Sen. Ot. Sap. 8, 4 (32 fin.); so, optimum fuit, it would have been better, and optimum erat, it would be better, Quint. 6, prooem. 3; 11, 2, 33; Hor. S. 2, 1, 7.—With inf.-clause:(γ).constituerunt optimum esse, domum suam quemque reverti,
Caes. B. G. 2, 10: optimum visum est, in fluctuantem aciem tradi equos, etc., Liv 6, 24, 10; 22, 27, 6.—With ut and subj:(δ).hoc vero optimum, ut is qui, etc., id ultimum bonorum, id ipsum quid et quale sit nesciat,
Cic. Fin. 2, 3, 6.—With quod:(ε).illa vero optima (sunt) quod cum Haluntium venisset Archagathum vocari jussit,
Cic. Verr. 2, 4, 23, § 51:optimum vero (est) quod dictaturae nomen in perpetuum de re publica sustulisti,
id. Phil. 2, 36, 91.—With second sup., in the phrase optumum factu est (where factu is redundant):IV.sed hoc mihi optumum factu arbitror,
Plaut. Stich. 1, 2, 16:optimum factu esse duxerant frumento... nostros prohibere,
Caes. B. G. 4, 30:optumum factu credens exercitum augere,
Sall. C. 32, 1 (Kritz, factum); 57, 5 (Kritz, factum).Ellipt. use: di meliora, i. e. dent or velint, i. e. let the gods grant better things than what you say, etc.; God forbid! in full:V.di melius duint,
Ter. Phorm. 5, 9, 16:di meliora velint!
Ov. M. 7, 37.—Ellipt.:di meliora! inquit,
Cic. Sen. 14, 47:id ubi mulier audivit, perturbata, dii meliora inquit, etc.,
Liv. 39, 10, 2; 9, 9, 6; Verg. G. 3, 513;similarly, di melius, i. e. fecerunt,
Val. Max. 6, 1, ext. 3.With object expressed,1.By dat.(α).= good, useful, beneficial for:(β).ambula, id lieni optumum est,
Plaut. Curc. 2, 1, 25:quia vobis eadem quae mihi bona malaque esse intellexi,
Sall. C. 20, 3:bona bello Cornus, jaculis, etc.,
Verg. G. 2, 447.—= benignus or propitius, kind to:(γ).vicinis bonus esto,
Cato, R. R. 4:bene merenti mala es, male merenti bona es,
Plaut. As. 1, 2, 3:vos o mihi Manes, Este boni,
Verg. A. 12, 647.—= idoneus, fit for, adapted to:(δ).qui locus vino optimus dicetur esse,
Cato, R. R. 6:tum erit ei rei optumum tempus,
id. ib. 26:terra cui putre solum, Optima frumentis,
Verg. G. 2, 205; 2, 319; 1, 286.—With sum and dat., in the phrase alicui bono est, it is of service to one, profits him:(ε).accusant in quibus occidi patrem Sex. Roscii bono fuit,
Cic. Rosc. Am. 5, 13:bono fuisse Romanis adventum eorum constabat,
Liv. 7, 12, 4.—Hence, with rel. dat.: cui bono (est), for whose advantage it is:quod si quis usurpet illud Cassianum cui bono fuerit, etc.,
Cic. Phil. 2, 14, 35:cui bono fuisset,
id. Rosc. Am. 30, 84; id. Mil. 12, 32 Ascon. ad loc.; cf.ellipt. form cui bono?
Prisc. p. 1208 P.—With dat. gerund:2.ager oleto conserundo qui in Favonium spectavit, aliis bonus nullus erit,
Cato, R. R. 6; Varr. R. R. 1, 24:(mons) quia pecori bonus alendo erat,
Liv. 29, 31; 9, 10.—By ad and acc.:refert et ad quam rem bona aut non bona sit,
Varr. R. R. 1, 91:occasio quaeritur idoneane fuerit ad rem adoriendam, an alia melior,
Auct. Her. 2, 4, 7:non campos modo militi Romano ad proelium bonos, etc.,
Tac. A. 2, 14. -
10 optimum
bŏnus (old form dŭonus, Carm. Sall. ap. Varr. L. L. 7, § 26 Mull.; cf. Paul. ex Fest. p. 67 Mull.), a, um, adj. [for duonus, cf. bellum, bis, and cf. root dvi-; hence deidô, deos], good; comp. melior, us [cf. Gr. mala, mallon], better; sup. optimus ( optumus, ante-class. and often class.) [root opof ops, opes; cf. copia, apiscor], best.I.Attributively.A.As adjunct of nouns denoting persons.1.Vir bonus.(α).A man morally good (kalos kagathos):(β).quoniam boni me viri pauperant, improbi alunt,
Plaut. Poen. 5, 4, 60:omnibus virtutibus instructos et ornatos tum sapientes, tum viros bonos dicimus,
Cic. Tusc. 5, 10, 28:ille vir bonus qui... intolerabili dolore lacerari potius quam aut officium prodat aut fidem,
id. Ac. 2, 8, 23:sive vir bonus est is qui prodest quibus potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperimus,
id. Off. 3, 15, 64:qui se ita gerunt ut eorum probitas, fides, integritas, etc.... hos viros bonos... appellandos putemus,
id. Lael. 5, 19:non intellegunt se de callido homine loqui, non de bono viro,
id. Att. 7, 2, 4:ut quisque est vir optimus, ita difficillime esse alios improbos suspicatur,
id. Q. Fr. 1, 1, 4, § 12:nec enim melior vir fuit Africano quisquam, nec clarior,
id. Lael. 2, 6; id. Leg. 1, 14, 41; 1, 18, 48; id. Planc. 4, 9; id. Par. 3, 1, 21; id. Marcell. 6, 20; id. Fam. 7, 21; id. Off. 2, 16, 57.—An honest man:(γ).justitia, ex qua viri boni nominantur,
Cic. Off. 1, 7, 21; 1, 44, 155; 2, 11, 39; 2, 12, 42; 2, 20, 71;3, 12, 50: cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset,
id. ib. 3, 19, 77:quoniam Demosthenes nec vir bonus esset, nec bene meritus de civitate,
id. Opt. Gen. 7, 20; cf. id. Rosc. Am. 40, 116.—A man of good standing in the community:(δ).id viri boni arbitratu deducetur,
Cato, R. R. 143; so id. ib. 149:tuam partem viri bono arbitratu... dari oportet,
Dig. 17, 1, [p. 244] 35;37, 6, 2, § 2: quem voles virum bonum nominato,
Cic. Verr. 2, 4, 25, § 55:vir bonus est... quo res sponsore, et quo causae teste tenentur,
Hor. Ep. 1, 16, 40.—Hence, ironically of wealthy men:praetores jus dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt,
Cic. Att. 9, 12, 3.—Ironically of bad men:(ε).sed eccum lenonem Lycum, bonum virum,
Plaut. Poen. 5, 5, 52; Ter. Eun. 5, 3, 9; 4, 3, 18; id. Ad. 3, 4, 30:expectabam quinam isti viri boni testes hujus manifesto deprehensi veneni dicerentur,
Cic. Cael. 26, 63:nam socer ejus, vir multum bonus est,
id. Agr. 3, 3, 13;so especially in addresses (mostly comic.): age tu, illuc procede, bone vir!
Plaut. Capt. 5, 2, 1; id. Curc. 5, 2, 12; id. Ps. 4, 7, 48; id. Pers. 5, 2, 11; Ter. And. 3, 5, 10; 5, 2, 5; id. Ad. 4, 2, 17; id. Eun. 5, 2, 11:quid tu, vir optime? Ecquid habes quod dicas?
Cic. Rosc. Am. 36, 104.—Sometimes boni viri = boni, in the sense of optimates (v. I. A. 3.):(ζ).bonis viris quid juris reliquit tribunatus C. Gracchi?
Cic. Leg. 3, 9, 20.—As a conventional courtesy:2.homines optimi non intellegunt, etc.,
Cic. Fin. 1, 7, 25:bone accusator,
id. Rosc. Am. 21, 58:sic illum amicum vocasti, quomodo omnes candidatos bonos viros dicimus,
gentlemen, Sen. Ep. 3, 1.—For bonus vir, a good husband, v. 3.; and for vir optimus, as a laudatory epithet, v. 5.—Boni homines (rare) = boni, better classes of society, v. II. A. 3:3.in foro infimo boni homines atque dites ambulant,
Plaut. Curc. 4, 1, 14.—With nouns denoting persons in regard to their functions, offices, occupations, and qualities, denoting excellence:4.bonus consul,
Liv. 4, 40, 6; 22, 39, 2 (different: consules duos, bonos quidem, sed dumtaxat bonos, amisimus, consuls of good sentiments, almost = bad consuls, Cic. ad Brut. 1, 3, 4):boni tribuni plebis,
Cic. Phil. 1, 10, 25:bonus senator,
id. Prov. Cons. 15, 37:senator bonus,
id. Dom. 4, 8:bonus judex,
id. Verr. 2, 4, 15, § 34:bonus augur (ironically),
id. Phil. 2, 32, 80:bonus vates,
Plaut. Mil. 3, 3, 27:bonus imperator,
Sall. C. 60, 4:bonus dux,
Quint. 12, 1, 43 (cf. trop.:naturam, optimam ducem,
the best guide, Cic. Sen. 2, 5):bonus miles,
Sall. C. 60, 4; Sen. Vit. Beat. 15, 5:bonus orator,
Cic. Fin. 1, 3, 10:optimus orator,
id. Opt. Gen. 1, 3:poeta bonus,
id. de Or. 1, 3, 11; 2, 46, 194; id. Fin. 1, 3, 10:scriptor bonus,
Quint. 10, 1, 104:bonus advocatus,
id. 5, 13, 10:bonus defensor,
id. 5, 13, 3:bonus altercator,
a good debater, id. 6, 4, 10:bonus praeceptor,
id. 5, 13, 44; 10, 5, 22:bonus gubernator,
Cic. Ac. 2, 31, 100:optimus opifex,
Hor. S. 1, 3, 133:sutor bonus,
id. ib. 1, 3, 125:actor optimus,
Cic. Sest. 57, 122:cantor optimus est modulator,
Hor. S. 1, 3, 130:melior gladiator,
Ov. Tr. 4, 6, 33: agricola (colonus, dominus) bonus, Cato, R. R. prooem.; Cic. Sen. 16, 56:bonus paterfamilias,
a thrifty head of the house, Nep. Att. 13, 1:bonus servus,
Plaut. Trin. 4, 3, 58; id. Am. 2, 1, 46; id. Men. 5, 6, 1; Cic. Mil. 22, 58:dominus bonus,
Cato, R. R. 14:bonus custos,
Plaut. Truc. 4, 3, 38.—Ironically, Ter. Phorm. 2, 1, 57:filius bonus,
Plaut. Am. 3, 4, 9:patres,
Quint. 11, 3, 178:parens,
id. 6, prooem. 4: bonus (melior, optimus), viz. a good husband, Cic. Inv. 1, 31, 51 sq.; Liv. 1, 9, 15:uxor melior,
Cic. Inv. 1, 31, 52:amicus,
id. Fam. 2, 15, 3:amicus optimus,
Plaut. Cas. 3, 3, 18:optimus testis,
Cic. Fam. 7, 27, 2:auctor, in two senses,
good authority, id. Att. 5, 12, 3;and = bonus scriptor (post-class.),
Quint. 10, 1, 74.—Esp.:bonus civis (rarely civis bonus): in re publica ea velle quae tranquilla et honesta sint: talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere, Cic.-Off. 1, 34, 124: eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere, atque omnes aequitate eadem continere,
id. ib. 2, 23, 83:eum esse civem et fidelem et bonum,
Plaut. Pers. 1, 2, 15; Cic. Fam. 2, 8, 2; 1, 9, 10; 3, 12, 1; 6, 6, 11; id. Off. 1, 44, 155; Liv. 22, 39, 3; Sall. H. Fragm. 1, 10 Dietsch:optimus et fortissimus civis,
Cic. Fam. 12, 2, 3; id. Sest. 17, 39.—Bonus and optimus as epithets of the gods.(α).In gen.:(β).sed te bonus Mercurius perdat,
Plaut. Cas. 2, 3, 23:fata... bonique divi,
Hor. C. 4, 2, 38:divis orte bonis,
id. ib. 4, 5, 1:O bone deus!
Scrib. Comp. 84 fin.: BONORVM DEORVM, Inscr. ap. Cic. N. D. 3, 34, 84: totidem, pater optime, dixi, Tu mihi da cives, referring to Jupiter, Ov. M. 7, 627.—Optimus Maximus, a standing epithet of Jupiter:(γ).(Juppiter) a majoribus nostris Optimus Maximus (nominatur), et quidem ante optimus, id est beneficentissimus, quam Maximus,
Cic. N. D. 2, 25, 64:Jovem optimum et maximum ob eas res appellant, non quod, etc.,
id. ib. 3, 36, 87:in templo Jovis Optimi Maximi,
id. Sest. 56, 129; id. Prov. Cons. 9, 22:nutu Jovis Optimi Maximi,
id. Cat. 3, 9, 21; Liv. 1, 12, 7; id. 6, 16, 2.—Di boni, O di boni, expressing indignation, sorrow, or surprise:(δ).di boni, hunc visitavi antidhac!
Plaut. Ep. 4, 1, 16:di boni, boni quid porto!
Ter. And. 2, 2, 1:di boni, quid hoc morbi est,
id. Eun. 2, 1, 19; id. Heaut. 2, 3, 13; id. Ad. 3, 3, 86:alter, O di boni, quam taeter incedebat!
Cic. Sest. 8, 19; id. Brut. 84, 288; id. Phil. 2, 8, 20; 2, 32, 80; id. Att. 1, 16, 5; 14, 21, 2; Val. Max. 3, 5, 1; Sen. Vit. Beat. 2, 3.—Bona Dea, etc., v. 6.—5.Optimus as a laudatory epithet.(α).Vir optimus:(β).per vos nobis, per optimos viros optimis civibus periculum inferre conantur,
Cic. Sest. 1, 2:virum optimum et constantissimum M. Cispium,
id. ib. 35, 76:fratrem meum, virum optimum, fortissimum,
id. ib.:consolabor hos praesentes, viros optimos,
id. Balb. 19, 44; id. Planc. 21, 51; 23, 55; id. Mil. 14, 38; id. Marcell. 4, 10; id. Att. 5, 1, 5; Hor. S. 1, 6, 53.—Femina bona, optima:(γ).tua conjunx bona femina,
Cic. Phil. 3, 6, 16:hujus sanctissimae feminae atque optimae pater,
id. ib. —Senex, pater, frater, etc.:(δ).optimus: parentes ejus, prudentissimi atque optimi senis,
Cic. Planc. 41, 97:insuevit pater optimus hoc me,
Hor. S. 1, 4, 105; 2, 1, 12:C. Marcelli, fratris optimi,
Cic. Fam. 4, 7, 6; id. Q. Fr. 2, 6 (8), 2; 2, 4, 2.—With proper names ( poet.):(ε).optimus Vergilius,
Hor. S. 1, 6, 54:Maecenas optimus,
id. ib. 1, 5, 27:optime Quinti,
id. Ep. 1, 16, 1.—Esp. as an epithet of the Roman emperors:6.quid tam civile, tam senatorium quam illud, additum a nobis Optimi cognomen?
Plin. Pan. 2, 7:gratias, inquit, ago, optime Princeps!
Sen. Tranq. 14. 4:ex epistula optimi imperatoris Antonini,
Gai. Inst. 1, 102; cf.:bene te patriae pater optime Caesar,
Ov. F. 2, 637:optime Romulae Custos gentis,
Hor. C. 4, 5, 1.—Bonus and Bona, names of deities.(α).Bona Dea, the goddess of Chastity, whose temple could not be entered by males (cf. Macr. S. 1, 12; Lact. 1, 22):(β).Bonae Deae pulvinaribus,
Cic. Pis. 39, 95; id. Mil. 31, 86; id. Fam. 1, 9, 15; cf.in mal. part.,
Juv. 2, 86 sq.; 6, 314 sq.; 6, 335 sq.—Bonus Eventus, Varr. R. R. 1, 1 med.; Amm. 29, 6, 19; Inscr. Orell. 907; 1780 sq.—(γ).Bona Fortuna:(δ).si bona Fortuna veniat, ne intromiseris,
Plaut. Aul. 1, 3, 22:Bonae Fortunae (signum),
Cic. Verr. 2, 4, 3, § 7:FORTVNAE BONAE DOMESTICAE,
Inscr. Orell. 1743 sq. —Bona Spes:(ε).Spes Bona, obsecro, subventa mihi,
Plaut. Rud. 1, 4, 12:BONAE SPEI,
Aug. Inscr. Grut. 1075, 1.—BONA MENS, Inscr. Orell. 1818 sqq.:B.Mens Bona, si qua dea es, tua me in sacraria dono,
Prop. 3, 24, 19.With nouns denoting things.1.Things concrete, denoting excellence:2.navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est... sed stabilis et firma,
Sen. Ep. 76, 13:gladium bonum dices, non cui auratus est balteus, etc., sed cui et ad secandum subtilis acies est, et, etc.,
id. ib. 76, 14:id vinum erit lene et bono colore,
Cato, R. R. 109; Lucr. 2, 418; Ov. Am. 2, 7, 9:tabulas... collocare in bono lumine,
Cic. Brut. 75, 261: ex quavis olea oleum... bonum fieri potest. Cato, R. R. 3:per aestatem boves aquam bonam et liquidam bibant semper curato,
id. ib. 73; cf.:bonae aquae, ironically compared to wine,
Prop. 2, 33 (3, 31), 28:praedium bonum caelum habeat,
good temperature, Cato, R. R. 1:bona tempestate,
in good weather, Cic. Q. Fr. 2, 2, 4:(praedium) solo bono valeat,
by good soil, Cato, R. R. 1:bonae (aedes) cum curantur male,
Plaut. Most. 1, 2, 24:villam bonam,
Cic. Off. 3, 13, 55:bonus pons,
Cat. 17, 5:scyphi optimi (= optime facti),
Cic. Verr. 2, 4, 14, § 32:perbona toreumata,
id. ib. 2, 4, 18, §38: bona domicilia,
comfortable residences, id. N. D. 2, 37, 95:agrum Meliorem nemo habet,
Ter. Heaut. 1, 1, 12:fundum meliorem,
Cic. Inv. 1, 31, 52: fundos optimos et fructuosissimos, id. Agr. 3, 4, 14:equus melior,
id. Inv. 1, 31, 52:bona cena,
Cat. 13, 3:boni nummi,
good, not counterfeit, Plaut. As. 3, 3, 144; Cic. Off. 3, 23, 91:super omnia vultus accessere boni,
good looks, Ov. M. 8, 678:mulier bona forma,
of a fine form, Ter. Heaut. 3, 2, 13:equus formae melioris,
Hor. S. 2, 7, 52:tam bona cervix, simul ac jussero, demetur,
fine, beautiful, Suet. Calig. 33:fruges bonae,
Cat. 34, 19:ova suci melioris,
of better flavor, Hor. S. 2, 4, 13.— Trop.:animus aequus optimum est aerumnae condimentum,
Plaut. Rud. 2, 3, 71: bona dextra, a lucky hand (cf.:bonum omen, 2. e.),
Quint. 6, 3, 69:scio te bona esse voce, ne clama nimis,
good, sound, loud voice, Plaut. Most. 3, 1, 43; so,bona firmaque vox,
Quint. 11, 3, 13.—Things abstract.a.Of physical well-being:b.ut si qui neget sine bona valetudine posse bene vivi,
Cic. Inv. 1, 51, 93; Sen. Vit. Beat. 22, 2; Lucr. 3, 102; Val. Max. 2, 5, 6; Quint. 10, 3, 26; 11, 2, 35 et saep.:non bonus somnus de prandio est,
Plaut. Most. 3, 2, 8:bona aetas,
prime of life, Cic. Sen. 14, 48:optima aetate,
id. Fam. 10, 3, 3.—Ironically:bona, inquis, aetate, etc.,
Sen. Ep. 76, 1.—Of the mind and soul:c.meliore esse sensu,
Cic. Sest. 21, 47:optima indoles,
id. Fin. 5, 22, 61:bona conscientia,
Quint. 6, 1, 33; 9, 2, 93; Sen. Vit. Beat. 20, 5:bono ingenio me esse ornatam quam auro multo mavolo,
with a good heart, Plaut. Poen. 1, 2, 91; id. Stich. 1, 21, 59; Sall. C. 10, 5:mens melior,
Ter. Ad. 3, 3, 78; Cic. Phil. 3, 5, 13; Liv. 39, 16, 5; Sen. Ben. 1, 11, 4; id. Ep. 10, 4; Pers. 2, 8; Petr. 61.—Personified, Prop. 3 (4), 24, 19; Ov. Am. 1, 2, 31:duos optimae indolis filios,
Val. Max. 5, 7, 2; Sen. Ben. 6, 16, 6; Quint. 1, 2, 5:bonum consilium,
Plaut. Merc. 2, 3, 6; id. Rud. 4, 3, 18; Cic. Off. 1, 33, 121:bona voluntas,
a good purpose, Quint. 12, 11, 31:memoria bona,
Cic. Att. 8, 4, 2:bona ratio cum perdita... confligit,
id. Cat. 2, 11, 25:bonae rationes,
Ter. Ad. 5, 3, 50:pronuntiatio bona,
Auct. Her. 3, 15, 27.—Of moral relations:d.ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives,
Plaut. Most. 1, 3, 71; Cic. Sest. 66, 139; Liv. 6, 11, 7; Hor. S. 1, 2, 61 (cf. Cic. Att. 7, 26, 1;v. e. infra): si ego in causa tam bona cessi tribuni plebis furori,
Cic. Sest. 16, 36; id. Planc. 36, 87; Ov. M. 5, 220:fac, sis, bonae frugi sies,
of good, regular habits, Plaut. Curc. 4, 2, 35; id. Cas. 2, 4, 5; 2, 5, 19; id. Ps. 1, 5, 53; id. Truc. 1, 1, 13; id. Capt. 5, 2, 3 sq. (v. frux, II. B. 1. b.): vilicus disciplina bona utatur. Cato, R. R. 5:bona studia,
moral pursuits, Auct. Her. 4, 17, 25:quidquid vita meliore parasti,
Hor. S. 2, 3, 15: ad spem mortis melioris, an honorable death; so as an epithet of religious exercises:Juppiter, te bonas preces precor,
Cato, R. R. 134; 139.—Of external, artistic, and literary value and usefulness:e.bono usui estis nulli,
Plaut. Curc. 4, 2, 15:Optumo optume optumam operam das,
id. Am. 1, 1, 122:bonam dedistis mihi operam,
a valuable service to me, id. Poen. 2, 3, 70; 3, 6, 11; id. Pers. 4, 7, 11; id. Rud. 3, 6, 11 (in a different sense: me bona opera aut mala Tibi inventurum esse auxilium argentarium, by fair or unfair means, id. Ps. 1, 1, 102;v. e. infra): optima hereditas a patribus traditur liberis... gloria virtutis rerumque gestarum,
Cic. Off. 1, 33, 121:bonum otium,
valuable leisure, Sall. C. 4, 1:bonis versibus,
Cic. Ac. 2, 23, 74:versus meliores,
Plaut. Trin. 3, 2, 81:meliora poemata,
Hor. A. P. 303:in illa pro Ctesiphonte oratione longe optima,
Cic. Or. 8, 26:optimas fabulas,
id. Off. 1, 31, 114:melius munus,
id. Ac. 1, 2, 7.—Favorable, prosperous, lucky, fortunate:f.de Procilio rumores non boni,
unfavorable rumors, Cic. Att. 4, 16, 5:bona de Domitio, praeclara de Afranio fama est,
about their success in the war, id. ib. 7, 26, 1:si fuisset in discipulo comparando meliore fortuna,
id. Pis. 29, 71; cf.fortuna optima esse,
to be in the best pecuniary circumstances, id. ad Brut. 1, 1, 2:occasio tam bona,
Plaut. Most. 2, 2, 9:senex est eo meliore condicione quam adulesoens cum, etc.,
Cic. Sen. 19, 68; id. Fam. 4, 32:bona navigatio,
id. N. D. 3, 34, 83;esp. in phrase bona spes.—Object.: ergo in iis adulescentibus bonam spem esse dicemus et magnam indolem quos, etc.,
Cic. Fin. 2, 35, 117.—Subject.:ego sum spe bona,
Cic. Fam. 12, 28, 3; id. Cat. 2, 11, 25; [p. 245] id. Att. 14, 1 a, 3; id. Q. Fr. 1, 2, 5, § 16:optima spe,
id. Fam. 12, 11, 2.—Pregn., = spes bonarum rerum, Sall. C. 21, 1;v. C. 1. c. infra: meliora responsa,
more favorable, Liv. 7, 21, 6:melior interpretatio,
Tac. H. 3, 65:cum laude et bonis recordationibus,
id. A. 4, 38:amnis Doctus iter melius,
i. e. less injurious, Hor. A. P. 68:omen bonum,
a good, lucky omen, Cic. Pis. 13, 31; cf.Liv. praef. § 13: melius omen,
Ov. F. 1, 221;optimum,
Cic. Fam. 3, 12, 2:bona scaeva,
Plaut. Stich. 5, 2, 24:auspicio optumo,
id. ib. 3, 2, 6; cf.:memini bene, sed meliore Tempore dicam = opportuniore tempore,
Hor. S. 1, 9, 68.—Of public affairs, si mihi bona re publica frui non licuerit, Cic. Mil. 34, 93:g.optima res publica,
id. Or. 1, 1, 1; id. Phil. 1, 8, 19:minus bonis temporibus,
id. Dom. 4, 8; so,optimis temporibus,
id. Sest. 3, 6:nostrae res meliore loco videbantur,
id. ad Brut. 1, 3, 1:lex optima,
id. Pis. 16, 37; id. Sest. 64, 137; id. Phil, 1, 8, 19.—Good = large, considerable:h.bono atque amplo lucro,
Plaut. Am. prol. 6:bona librorum copia,
Hor. Ep. 1, 18, 109; cf.:bona copia cornu,
Ov. M. 9, 88; v. bona pars, C. 8. g.—Noble; with genus, good family, noble extraction, honorable birth: quali me arbitraris genere prognatum? Eu. Bono, Plaut. Aul. 2, 2, 35; so id. Ep. 1, 2, 4; 2, 1, 3; id. Pers. 4, 4, 94:k.si bono genere natus sit,
Auct. Her. 3, 7, 13.—Referring to good-will, kindness, faithfulness, in certain phrases.(α).Bona venia or cum bona venia, with the kind permission of a person addressed, especially bona venia orare, expetere, etc.:(β).primum abs te hoc bona venia expeto,
Ter. Phorm. 2, 3, 31:bona tua venia dixerim,
Cic. Leg. 3, 15, 34:oravit bona venia Quirites, ne, etc.,
Liv. 7, 41, 3:obsecro vos.. bona venia vestra liceat, etc.,
id. 6, 40, 10:cum bona venia quaeso audiatis, etc.,
id. 29, 17, 6; Arn. c. Gent. 1, p. 5; cf.. sed des veniam bonus oro = venia bona oro,
Hor. S. 2, 4, 5.—Bona pax, without quarrelling:(γ).bona pax sit potius,
let us have no quarrel about that, Plaut. Pers. 2, 2, 7;so especially cum bona pace, or bona pace: Hannibal ad Alpis cum bona pace incolentium... pervenit,
without a difficulty with the inhabitants, Liv. 21, 32, 6; 21, 24, 5; 1, 24, 3; 28, 37, 4; 8, 15, 1; cf.: si bonam (pacem) dederitis, = a fair peace, under acceptable conditions, id. 8, 21, 4.—Amicitia bona = bona fide servata, faithful, undisturbed friendship:(δ).igitur amicitia Masinissae bona atque honesta nobis permansit,
Sall. J. 5, 5.—Bona societas, alliance:C.Segestes, memoria bonae societatis, impavidus,
Tac. A. 1, 58.In particular phrases.1.Bonae res.a.= Vitae commoda, comforts of life, abstract or concrete:b.concedatur bonis rebus homines morte privari,
Cic. Tusc. 1, 36, 87:optimis rebus usus est,
he had every most desirable thing, Nep. Att. 18, 1.—= Res secundae, opp. res adversae, prosperity:c.bonis rebus tuis, meas irrides malas,
Plaut. Trin. 2, 4, 45:in bonis rebus,
Hor. C. 2, 3, 2. —Res bona = res familiaris bona, wealth ( poet.): in re bona esse, Laber. ap. Gell. 10, 17, 4.—Also an object of value:d.homines quibus mala abunde omnia erant, sed neque res neque spes bona ulla,
who had no property, nor the hope of any, Sall. C. 21, 1. —Costly things, articles of luxury:e.capere urbem in Arabia plenam bonarum rerum,
Plaut. Pers. 4, 3, 46; 4, 4, 82:nimium rei bonae,
id. Stich. 2, 3, 55:ignorantia bonarum rerum,
Nep. Ages. 8, 5 ' bonis rebus gaudere, Hor. S. 2, 6, 110:re bona copiosum esse,
Gell. 16, 19, 7.—Moral, morally good:f.illi cum res non bonas tractent,
Cic. Ac. 2, 33, 72:ut de virtutibus et vitiis, omninoque de bonis rebus et malis quaererent,
id. ib. 1, 4, 15:quid habemus in rebus bonis et malis explorati?
id. ib. 2, 42, 129; so id. Or. 1, 10, 42; id. Leg. 1, 22, 58:quae tamen omnia dulciora fuint et moribus bonis et artibus,
id. Sen. 18, 65.—In literary composition, important or interesting matter, subjects, or questions:2.res bonas verbis electis dictas quis non legat?
Cic. Fin. 1, 3, 8:studiis generorum, praesertim in re bona,
Plaut. Am. 8, 26.—Bonae artes.(α).A good, laudable way of dealing:(β).qui praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit,
Sall. C. 2, 9:huic bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit,
id. ib. 11, 2:quod is bonarum artium cupiens erat,
Tac. A. 6, 46.—Liberal arts and sciences:3.litteris aut ulli bonae arti,
Quint. 12, 1, 7:conservate civem bonarum artium, bonarum partium, bonorum virorum,
Cic. Sest. 32, 77. —Esp.:optimae artes: optimarum artium scientia,
Cic. Fin. 1, 3, 4; id. Ac. 2, 1, 1; id. Cael. 10, 24; id. Marcell. 1, 4.—Bona fides, or fides bona.a.Good faith, i. e. conscious honesty in acts or words: qui nummos fide bona solvit, who pays (the price of labor) in good faith, i. e. as it is honestly earned, Cato, R. R. 14:b.dic, bona fide, tu id aurum non subripuisti?
Plaut. Aul. 4, 10, 46; 4, 10, 47; id. Capt. 4, 2, 111; id. Most. 3, 1, 137; id. Poen. 1, 3, 30; id. Pers. 4, 3, 16; id. Ps. 4, 6, 33:si tibi optima fide omnia concessit,
Cic. Rosc. Am. 49, 144; Quint. 10, 3, 23.—Hence, bonae fidei vir, a conscientious man, Quint. 10, 7, 1.—Jurid. t. t.(α).Good faith in contracts and legal acts in general, opposed to dolus malus, honesty and fairness in dealing with another:(β).ad fidem bonam statuit pertinere, notum esse emptori vitium quod nosset venditor,
Cic. Off. 3, 16, 67.—Hence, alienam rem bona fide emere, to buy, believing the seller to be the rightful owner, Dig. 41, 3, 10; 41, 3, 13, § 1. bonae fidei possessor (also possessio), believing that he is the rightful owner, ib. 5, 3, 25, § 11; 5, 3, 22; 41, 3, 15, § 2;41, 3, 24: conventio contra bonam fidem et mores bonos,
ib. 16, 31, § 7: bonam fidem praestare, to be responsible for one ' s good faith, ib. 17, 1, 10 prooem.—Hence,Bonae fidei actiones or judicia, actions in equity, i. e. certain classes of actions in which the strict civil law was set aside by the praetorian edict in favor of equity:4.actiones quaedam bonae fidei sunt, quaedam stricti juris. Bonae fidei sunt haec: exempto vendito, locato conducto, etc.,
Just. Inst. 4, 6, 28, § 19.—In the republican time the praetor added in such actions to his formula for the judex the words ex fide bona, or, in full:quidquid dare facere oportet ex fide bona,
Cic. Off. 3, 16, 66:iste dolus malus et legibus erat vindicatus, et sine lege, judiciis in quibus additur ex fide bona,
id. ib. 3, 15, 61; cf. id. ib. 3, 17, 70.—Bona verba.(α).Kind words:(β).Bona verba quaeso,
Ter. And. 1, 2, 33.—Words of good omen (v. omen):(γ).dicamus bona verba,
Tib. 2, 2, 1:dicite suffuso ter bona verba mero,
Ov. F. 2, 638.—Elegant or well-chosen expressions:(δ).quid est tam furiosum quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis,
Cic. Or. 1, 12, 51:verborum bonorum cursu,
id. Brut. 66, 233:omnia verba sunt alicubi optima,
Quint. 10, 1, 9.—Moral sayings:5.non est quod contemnas bona verba et bonis cogitationibus plena praecordia,
Sen. Vit. Beat. 20, 1. —Bona dicta.(α).Polite, courteous language:(β).hoc petere me precario a vobis jussit leniter dictis bonis,
Plaut. Am. prol. 25.—Witticisms ( bon-mots): flammam a sapiente facilius ore in ardente opprimi, quam bona dicta teneat, Enn. ap. Cic. Or. 2, 54, 222:6.dico unum ridiculum dictum de dictis melioribus quibus solebam menstruales epulas ante adipiscier,
Plaut. Capt. 3, 1, 22:ibo intro ad libros ut discam de dictis melioribus,
id. Stich. 2, 3, 75.—Bona facta.(α).= bene facta (v. bene, I. B. 2. b.), laudable deeds:(β).nobilitas ambobus et majorum bona facta (sc. erant),
Tac. A. 3, 40.—Bonum factum est, colloq., = bene est, bene factum est (v. bene, I. B. 2. b.):(γ).bonum factum est, ut edicta servetis mea,
Plaut. Poen. prol. 16:haec imperata quae sunt pro imperio histrico, bonum hercle factum (est) pro se quisque ut meminerit,
id. ib. 45.— Hence,Elliptically, introducing commands which cannot be enforced, = if you will do so, it will be well:7.peregrinis in senatum allectis, libellus propositus est: bonum factum, ne quis senatori novo curiam monstrare velit,
Suet. Caes. 80:et Chaldaeos edicere: bonum factum, ne Vitellius... usquam esset,
id. Vit. 14:hac die Carthaginem vici: bonum factum, in Capitolium eamus, et deos supplicemus,
Aur. Vict. 49; cf.:o edictum, cui adscribi non poterit bonum factum,
Tert. Pud. 1.—Bona gratia.(α).A friendly understanding:(β).cur non videmus inter nos haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala?
Ter. Phorm. 4, 3, 17; so,per gratiam bonam abire,
to part with good feelings, Plaut. Mil. 4, 3, 33.—In jest: sine bona gratia abire, of things cast away, Plaut Truc. 2, 7, 15.—Pleon., in the phrase bonam gratiam habere, = gratiam habere, to thank (v. B. 2. k.), Plaut. Rud. 2, 5, 32; id. Bacch. 4, 8, 99.—8.Bona pars.(α).The well-disposed part of a body of persons:(β).ut plerumque fit, major pars (i. e. of the senate) meliorem vicit,
Liv. 21, 4, 1:pars melior senatus ad meliora responsa trahere,
id. 7, 21, 6.—The good party, i. e. the optimates (gen. in plur.):(γ).civem bonarum partium,
Cic. Sest. 32, 77:(fuit) meliorum partium aliquando,
id. Cael. 6, 13:qui sibi gratiam melioris partis velit quaesitam,
Liv. 2, 44, 3.—Paronom.: (Roscius) semper partium in re publica tam quam in scaena optimarum, i. e. party and part in a drama, Cic. Sest. 56, 120.—Of things or persons, a considerable part (cf. a good deal):(δ).bonam partem ad te adtulit,
Ter. Eun. 1, 2, 43:bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam,
Cic. Or. 2, 3, 14:bonam magnamque partem exercitus,
Val. Max. 5, 2, ext. 4:bona pars noctium,
Quint. 12, 11, 19:bona pars hominum,
Hor. S. 1, 1, 61:meae vocis... bona pars,
id. C. 4, 2, 46; so id. A. P. 297; Ov. P. 1, 8, 74:melior pars diei,
Verg. A. 9, 156.—Rarely, and mostly eccl. Lat.: optima pars, the best part or lot:(ε).nostri melior pars animus est,
Sen. Q. N. 1, prooem. § 14; cf.:quae pars optima est in homine,
best, most valuable, Cic. Tusc. 5, 23, 67:major pars aetatis, certe melior reipublicae data sit,
Sen. Brev. Vit. 18, 1:Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea,
Vulg. Luc. 10, 42.—Adverb.:(ζ).bonam partem = ex magna parte,
Lucr. 6, 1249.—Aliquem in optimam partem cognoscere, to know somebody from his most favorable side, Cic. Off. 2, 13, 46: aliquid in optimam partem accipere, to take something in good part, interpret it most favorably:9.Caesar mihi ignoscit quod non venerim, seseque in optimam partem id accipere dicit,
id. Att. 10, 3 a, 2; id. ad Brut. 1, 2, 3:quaeso ut hoc in bonam partem accipias,
id. Rosc. Am. 16, 45.—Dies bonus or bona.(α).A day of good omen, a fortunate day (= dies laetus, faustus):(β).tum tu igitur die bono, Aphrodisiis, addice, etc.,
Plaut. Poen. 2, 49:nunc dicenda bona sunt bona verba die,
Ov. F. 1, 72.—A beautiful, serene day, Sen. Vit. Beat. 22, 3.—10.Bonus mos.(α).Boni mores, referring to individuals, good, decent, moral habits:(β).nihil est amabilius quam morum similitudo bonorum,
Cic. Off. 1, 17, 56:nam hic nimium morbus mores invasit bonos,
Plaut. Trin. 1, 1, 6:domi militiaeque boni mores colebantur,
Sall. C. 9, 1:propter ejus suavissimos et optimos mores,
Cic. Phil. 3, 5, 13:cum per tot annos matronae optimis moribus vixerint,
Liv. 34, 6, 9:mores meliores,
Plaut. Aul. 3, 5, 18.—Bonus mos or boni mores, in the abstract, morality, the laws, rules of morality: ei vos morigerari mos bonu'st, it is a rule of morality that you should, etc., Plaut. Capt. 2, 1, 4:11.ex optimo more et sanctissima disciplina,
Cic. Phil. 2, 28, 69:neglegentia boni moris,
Sen. Ep. 97, 1.—Jurid. t. t.:conventio, mandatum contra bonos mores,
in conflict with morality, Quint. 3, 1, 57; Dig. 16, 3, 1, § 7; Gai. Inst. 3, 157 et saep. —Adverbial phrases.a.Bono animo esse, or bonum animum habere.(α).To be of good cheer or courage:(β).bono animo es! Liberabit ille te homo,
Plaut. Merc 3, 1, 33; so id. Aul. 4, 10, 61; id. Mil. 4, 8, 32; id. Rud. 3, 3, 17; Ter. Eun. 1, 2, 4; id. Heaut. 4, 6, 18; id. Ad. 2, 4, 20; 3, 5, 1; 4, 2, 4; 4, 5, 62; id. Phorm. 5, 8, 72:animo bono es,
Plaut. Ps. 1, 3, 103; id. Am. 2, 2, 48; 5, 2, 1:bono animo es, inquit Scrofa, et fiscinam expedi,
Varr. R. R. 1, 26:bono animo sint et tui et mei familiares,
Cic. Fam. 6, 18, 1; 6, 10, 29:bono animo esse jubere eam consul,
Liv. 39, 13, 7:habe modo bonum animum,
Plaut. Capt. 1, 2, 58; so id. Am. 1, 3, 47; id. Truc. 2, 6, 44; id. Aul. 2, 2, 15:habe animum bonum,
id. Cas. 2, 6, 35; id. Ep. 2, 2, 1; 4, 2, 31:bonum animum habe,
Liv. 45, 8, 5:clamor ortus ut bonum animum haberet,
id. 8, 32, 1; so Sen. Ep. 87, 38.—Bono animo esse, or facere aliquid, to be of a good or friendly disposition, or to do with good, honest intentions:(γ).audire jubet vos imperator histricus, bonoque ut animo sedeant in subselliis qui, etc.,
Plaut. Poen. prol. 5: sunt enim (consules) [p. 246] optimo animo, summo consilio, of the best disposition, Cic. Phil. 3, 1, 2:bono te animo tum populus Romanus... dicere existimavit ea quae sentiebatis, sed, etc.,
id. Imp. Pomp. 19, 56:quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur,
Caes. B. G. 1, 6; Quint. 7, 4, 15.—Bonus animus, good temper, patience:b.bonus animus in mala re dimidium mali est,
Plaut. Ps. 1, 5, 37:vos etiam hoc animo meliore feratis,
Ov. M. 9, 433.—Bono modo.(α).= placide, with composure, moderation:(β).si quis quid deliquerit, pro noxa bono modo vindicet,
Cato, R. R. 5:haec tibi tam sunt defendenda quam moenia, mihi autem bono modo, tantum quantum videbitur,
Cic. Ac. 2, 44, 137.—In a decent manner:c.neu quisquam prohibeto filium quin amet... quod bono fiat modo,
Plaut. Merc. 5, 4, 62. —Jure optimo or optimo jure, with good, perfect right:II.te ipse jure optumo incuses licet,
Plaut. Most. 3, 2, 23; id. Rud. 2, 6, 53:ut jure optimo me deserere posses,
Cic. Fam. 3, 8, 6; Sen. Ot. Sap. 2 (29), 2.—With pass. or intr. verb, deservedly:ne jure optimo irrideamur,
Cic. Off. 1, 31, 111; cf. id. ib. 1, 42, 151; id. Marcell. 1, 4;similarly, optimo judicio,
Val. Max. 2, 9, 2.As subst.A.bŏnus, boni, m.; of persons.1.In sing. or plur. orig. = bonus vir, boni viri; v. I. A. 1. a. b, supra, a morally good man.(α).Plur.:(β).bonis quod bene fit haud perit,
Plaut. Rud. 4, 3, 2; id. Capt. 2, 2, 108; id. Trin. 2, 1, 55; id. Pers. 4, 5, 2:melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto,
Cic. Off. 2, 20, 71:verum esse ut bonos boni diligant, quamobrem... bonis inter bonos quasi necessariam (esse) benevolentiam,
id. Lael. 14, 50:diverso itinere malos a bonis loca taetra... habere,
Sall. C. 52, 13; 7, 2; 52, 22:oderunt peccare boni virtutis amore,
Hor. Ep. 1, 16, 52:tam bonis quam malis conduntur urbes,
Sen. Ben. 4, 28, 4; so id. Vit. Beat. 15, 6; Quint. 9, 2, 76.—Rarely bŏnae, arum, f., good women:quia omnes bonos bonasque adcurare addecet, etc.,
Plaut. Trin. 1, 2, 41.—Sing.:2.malus bonum malum esse volt ut sit sui similis,
Plaut. Trin. 2, 2, 8:nec enim cuique bono mali quidquam evenire potest,
Cic. Tusc. 1, 41, 99; cf.:qui meliorem audax vocet in jus,
Hor. S. 2, 5, 29.—Bonus, a man of honor.(α).A brave man:(β).pro qua (patria) quis bonus dubitet mortem oppetere si ei sit profuturus?
Cic. Off. 1, 17, 57:libertatem quam nemo bonus nisi cum anima simul amittat,
Sall. C. 33, 5:fortes creantur fortibus et bonis,
Hor. C. 4, 4, 29 (opp. ignavi):fama impari boni atque ignavi erant,
Sall. J. 57, 6; 53, 8; id. C. 11, 2. —A gentleman:3. (α).quis enim umquam, qui paululum modo bonorum consuetudinem nosset, litteras ad se ab amico missas... in medium protulit?
Cic. Phil. 2, 4, 7.—In gen. (of political sentiments, = optimates, opp. populares, seditiosi, perditi cives, etc.;(β).so usu. in Cic.): meam causam omnes boni proprie enixeque susceperant,
Cic. Sest. 16, 38:audaces homines et perditi nutu impelluntur... boni, nescio quomodo, tardiores sunt, etc.,
id. ib. 47, 100:ego Kal. Jan. senatum et bonos omnes legis agrariae... metu liberavi,
id. Pis. 2, 4:etenim omnes boni, quantum in ipsis fuit, Caesarem occiderunt,
id. Phil. 2, 13, 29; id. Fam. 5, 2, 8; 5, 21, 2; id. Sest. 2, 5; 16, 36; 48, 103; id. Planc. 35, 86; id. Mil. 2, 5; id. Off. 2. 12, 43:maledictis increpat omnes bonos,
Sall. C. 21, 4; 19, 2; 33, 3; Hirt. B. G. 8, 22; so,optimi,
Cic. Leg. 3, 17, 37; and, ironically, boni identified with the rich:bonorum, id est lautorum et locupletum,
id. Att. 8, 1, 3.—Without reference to political views;4.opp. vulgus (rare): nihil ego istos moror fatuos mores quibus boni dedecorant se,
Plaut. Trin. 2, 2, 22:semper in civitate quibus opes nullae sunt bonis invident,
Sall. C. 37, 3:elatus est sine ulla pompa funeris, comitantibus omnibus bonis, maxima vulgi frequentia,
Nep. Att. 22, 2.—So, mĕlĭōres, um, m., one ' s betters:ut quaestui habeant male loqui melioribus,
Plaut. Poen. 3, 3, 13:da locum melioribus,
Ter. Phorm. 3, 2, 37.—Boni, bone, in addresses, as an expression of courtesy, Hor. S. 2, 2, 1; 2, 6, 51; 2, 6, 95; id. Ep. 2, 2, 37; ironice, id. S. 2, 3, 31.—5.Optimus quisque = quivis bonus, omnes boni.(α).Referring to morality:(β).esse aliquid natura pulcrum quod optimus quisque sequeretur,
every good man, Cic. Sen. 13, 43:qui ita se gerebant ut sua consilia optimo cuique probarent, optimates habebantur,
id. Sest. 45, 96; id. Off. 1, 43, 154; id. Fin. 1, 7, 24; id. Sest. 54, 115; and = even the best:quare deus optimum quemque mala valetudine adficit?
Sen. Prov. 4, 8.—Of the educated classes:(γ). (δ).adhibenda est quaedam reverentia adversus homines, et optimi cujusque et reliquorum,
Cic. Off. 1, 28, 99; cf. id. ib. 1, 25, 85:Catilina plerisque consularibus, praeterea optumo cuique, litteras mittit,
Sall. C. 34, 2:optimo cuique infesta libertas,
Sen. Ot. Sap. 8, 2 (32 fin.).—In gen., excellent:(ε).optimus quisque facere quam dicere... malebat,
Sall. C. 8, 5.—Distributively:(ζ).ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transfertur,
to the best man in each instance, Sall. C. 2, 6.—Referring to another superlative ( = quo quisque melior eo magis, etc.):(η).hic aditus laudis qui semper optimo cuique maxime patuit,
Cic. Imp. Pomp. 1, 1; so id. Lael. 4, 14; id. Inv. 2, 11, 36; Sen. Vit. Beat. 18, 1.—Attributively, with a noun:2. 1.optimam quamque causam,
Cic. Sest. 43, 93:optima quaeque dies,
Verg. G. 3, 66.Bonum, or plur. bona, a good, or goods in a moral and metaphysical sense, a moral good, a blessing: sunt autem hae de finibus defensae sententiae: nihil bonum nisi honestum, ut Stoici; nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicurus;2.nihil bonum nisi vacuitatem doloris, ut Hieronymus... tria genera bonorum, maxima animi, secunda corporis, externa tertia, ut Peripatetici, etc.,
Cic. Tusc. 5, 30, 84 sq.:quid est igitur bonum? Si quid recte fit et honeste et cum virtute, id bene fieri vere dicitur, et quod rectum et honestum et cum virtute est, id solum opinor bonum,
id. Par. 1, 1, 9:ut quis intellegat, quid sit illud simplex et verum bonum quod non possit ab honestate sejungi,
id. Ac. 1, 2, 7:non-est igitur voluptas bonum,
id. Fin. 1, 11, 39: finis bonorum et malorum (telos agathôn) = summa bona et mala:sunt nonnullae disciplinae quae, propositis bonorum et malorum finibus, officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit ut, etc.,
id. Off. 1, 2, 5; cf. id. Par. 1, 3, 14; id. Ac. 2, 9, 29; 2, 36, 114; 2, 42, 129; id. Fin. 1, 9, 29; 1, 12, 42; id. Tusc. 4, 31, 66; Sen. Vit. Beat. 24, 5; id. Ep. 117, 1 et saep.—Bonum, what is valuable, beneficial, estimable, favorable, pleasant, physically or mentally:3.quoi boni Tantum adfero quantum ipsus a diis optat,
Plaut. Capt. 4, 1, 9:multa bona vobis volt facere,
will do you much good, id. Poen. 5, 4, 60; id. Am. prol. 43, 49; id. Pers. 4, 8, 4; 2, 3, 14; id. Cas. 2, 8, 32:tum demum nostra intellegemus bona quom ea amisimus,
id. Capt. 1, 2, 33:multa tibi di dent bona,
id. Poen. 1, 1, 80; cf. id. ib. 3, 3, 54; 3, 3, 74; id. Mil. 3, 1, 120; id. Men. 3, 3, 34; id. Pers. 4, 3, 23; id. Truc. 1, 2, 23; id. Merc. 1, 2, 40; id. Most. 1, 1, 47:omnia Bona dicere,
to speak in the highest terms of one, Ter. And. 1, 1, 70:sed ne vivus quidem bono caret, si eo non indiget,
Cic. Tusc. 1, 36, 88:cum quaecumque bona Peripateticis, eadem Stoicis commoda viderentur,
id. ib. 5, 41, 120:nihil enim boni nosti,
nothing that is good for any thing, id. Phil. 2, 7, 16:mala pro bonis legere dementia est,
Sen. Vit. Beat. 6, 1; Val. Max. 5, 3, ext. 3 fin.; Hor. S. 1, 2, 73:quia bonum sit valere,
a good thing, Cic. Fin. 4, 23, 62 (cf. III. A. 5. infra):melius: quo quidem haud scio an... quidquam melius sit homini a dis immortalibus datum,
id. Lael. 6, 20:meliora... Aristotelem de istis rebus scripsisse,
id. Or. 1, 10, 43:optimum: difficillimum est formam exponere optimi,
id. ib. 11, 36.— Here belongs the phrase boni consulere;v. consulo.—So after prepositions: in bonum vertere, v. under verto: in melius ire,
to change for the better, Tac. A. 12, 68.—In the same sense: in melius aliquid referre, or reflectere ( poet.), Verg. A. 1, 281; 11, 426; 10, 632:ad melius transcurrere,
to pass over to something better, Hor. S. 2, 2, 82.—Bonum or bona, prosperity:4.fortiter malum qui patitur, idem post patitur bonum,
Plaut. As. 2, 2, 58:nulli est homini perpetuum bonum,
id. Curc. 1, 3, 33:unā tecum bona, mala tolerabimus,
Ter. Phorm. 3, 3, 23:quibus in bonis fuerint et nunc quibus in malis sint, ostenditur ( = in secundis, in adversis rebus),
Cic. Inv. 1, 55, 107.—Good qualities, gifts:5.omnia adsunt bona, quem penes'st virtus,
Plaut. Am. 2, 2, 30:magnis illi et divinis bonis hanc licentiam adsequebantur,
Cic. Off. 1, 41, 148:nisi qui se suā gravitate et castimoniā... tum etiam naturali quodam bono defenderet, etc.,
id. Cael. 5, 11:hunc meā sententiā divinis quibusdam bonis instructum atque ornatum puto,
id. ib. 17, 39:non intellego quod bonum cuiquam sit apud tales viros profuturum,
id. Balb. 28, 63:gaude isto tuo tam excellenti bono,
id. Marcell. 6, 19; so id. Imp. Pomp. 16, 49.—Advantage, benefit:6.si plus adipiscare, re explicatā, boni, quam addubitatā mali,
Cic. Off. 1, 24, 83:saepe cogitavi bonine an mali plus adtulerit... eloquentiae studium,
id. Inv. 1, 1, 1; 2, 35, 106; id. Off. 2, 2, 5; id. Sest. 10, 24:maximum bonum in celeritate ponebat,
Sall. C. 43, 4; so, bono publico (abl.), for the public good:hoc ita si fit, publico fiat bono,
Plaut. Trin. 1, 2, 183; Liv. 2, 44, 3; Dig. 41, 3, 1.—With aequum, what is fair and good, the fair ( thing), fairness, equity:7. a.si bonum aequomque oras,
Plaut. Most. 3, 1, 149; so id. Pers. 3, 1, 71; id. Rud. 1, 2, 94; id. Men. 4, 2, 11:si tu aliquam partem aequi bonique dixeris,
Ter. Phorm. 4, 3, 32; id. Heaut. 4, 1, 29; id. Ad. 1, 1, 39:a quo vivo nec praesens nec absens quidquam aequi bonique impetravit,
Cic. Phil. 2, 37, 94.—Hence, aequo et bono, or ex aequo et bono, in ( with) fairness, in equity, Ter. Ad. 5, 9, 30; Auct. Her. 2, 10, 14; 2, 12, 18; 2, 13, 20; Gai. Inst. 3, 137: aequi bonique, as gen. of value, with facere:istuc, Chreme, Aequi bonique facio,
I place a fair and proper value on it, Ter. Heaut. 4, 5, 40.—In gen.:b.paterna oportet reddi filio bona,
Plaut. Poen. 5, 2, 120:bona sua med habiturum omnia,
id. Truc. 2, 4, 49; cf. id. ib. 2, 7, 6; 4, 2, 29; id. Rud. 2, 6, 22; id. Most. 1, 3, 77; id. Trin. 4, 4, 3; Ter. Eun. 2, 2, 4:bona mea diripiebantur atque ad consulem deferebantur,
Cic. Sest. 24, 54:cum de capite, civis et de bonis proscriptio ferretur,
id. ib. 30, 65:bona, fortunas, possessiones omnium,
id. Caecin. 13, 38:at mulctantur bonis exsules,
id. Tusc. 5, 37, 106; id. Off. 2, 23, 81; id. Par. 1, 1, 7; id. Sest. 19, 42; 43, 94; 52, 111; id. Phil. 2, 26, 64; Caes. B. G. 7, 3; Liv. 2, 3, 5; 2, 5, 5; 4, 15, 8; Tac. A. 2, 48; Quint. 6, 1, 19 et saep.—Bonorum possessio, the possession of one ' s property by another.(α).Bonorum possessio in consequence of bonorum cessio, i. e. an assignment of one ' s property for the benefit of creditors, Dig. 42, tit. 3.—(β).Bonorum possessio granted by the prætor against a contumacious or insolvent debtor (in bona mittere, in bona ire jubere, bona possidere jubere, etc.); cf. Dig. 42, tit. 4:(γ).postulat a Burrieno Naevius ut ex edicto bona possidere liceat,
Cic. Quint. 6, 25, and the whole of c. 8:edixit... neu quis militis... bona possideret aut venderet,
Liv. 2, 24, 6:bona proscribere,
to offer the property thus transferred for sale, Cic. Quint. 6, 25.—Chiefly referring to the property of a defunct person (hereditas), where the prætor, till the heir had proved his right, granted a bonorum possessio secundum tabulas or contra tabulas, Dig. 37, tit. 4; 37, tit. 11.—c.In bonis esse;III.with reference to the older civil law, which distinguished between civil property (habere rem ex jure Quiritium) and natural property (rem in bonis habere, res in bonis est),
Gai. Inst. 2, 40, 41; Dig. 40, 12, 38, § 2; 37, 6, 2, § 1; 37, 6, 3, § 2; ib. Fragm. 1, 16; Gai. Inst. 1, 22; 1, 35; 1, 222; 1, 167; Dig. 1, 8, 1; 27, 10, 10:neque bonorum possessorum, neque... res pleno jure fiunt, sed in bonis efficiuntur,
ib. Fragm. 3, 80.—Hence, nullam omnino arbitrabamur de eā hereditate controversiam eum habiturum, et est hodie in bonis, i. e. [p. 247] the bonorum possessio has been granted to him, which did not give full ownership, but effected only that the hereditas was in bonis. Cic. Fam. 13, 30, 1.Predicative use.A.With nouns or pronouns as subjects.1.Bonum esse, to be morally good, honest:2.nunc mihi bonae necessum est esse ingratiis, Quamquam esse nolo,
Plaut. Cist. 2, 3, 82:bonam ego quam beatam me esse nimio dici mavolo,
id. Poen. 1, 2, 93; so id. Capt. 2, 1, 44; id. Men. 4, 2, 6; id. Rud. prol. 29:itaque viros fortes magnanimos eosdem, bonos et simplices... esse volumus,
Cic. Off. 1, 19, 63; cf. id. ib. 3, 21, 84; id. Att. 15, 6, 1:Cato esse quam videri bonus malebat,
Sall. C. 54, 5:ut politiora, non ut meliora fiant ingenia,
Val. Max. 5, 4, ext. 5 fin. —To be beneficial, prosperous, advantageous, valuable, favorable, serviceable, correct, with reference to both persons and things as subjects, and in regard to physical and mental relations:3.jam istuc non bonumst,
Plaut. Merc. 2, 2, 29; Cato, R. R. 157:oleum viridius et melius fiet,
id. ib. 3:vinum ut alvum bonam faciat,
to correct the bowels, id. ib. 156:quid est homini salute melius?
Plaut. As. 3, 3, 127:non optuma haec sunt, verum meliora quam deterruma,
id. Trin. 2, 3, 1:quid est quod huc possit quod melius sit accedere?
Cic. Fin. 1, 12, 41; 1, 18, 57; id. Tusc. 1, 41, 99:in quo (vestitu), sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est,
id. Off. 1, 36, 130; 2, 17, 59; id. Inv. 1, 31, 51; id. Or. 2, 6; 11, 36:meliorem tamen militem... in futura proelia id certamen fecit,
Liv. 2, 51, 3:parvus ut est cygni melior canor, ille gruum quam Clamor,
Lucr. 4, 181; 4, 191:si meliora dies, ut vina, poemata reddit,
Hor. Ep. 2, 1, 34.—So in the optative formula:quod bonum, faustum, felixque sit,
Liv. 1, 28, 7; 1, 17, 10; 39, 15, 1; 3, 54;3, 34.—Also, quod bonum atque fortunatum mihi sit,
Plaut. Cas. 2, 6, 50;and with a noun as subject: ut nobis haec habitatio Bona, fausta, felix, fortunataque evenat,
Plaut. Trin. 1, 2, 3.—To be kind:4.bonus cum probis'st (erus), malus cum malis,
Plaut. Most. 4, 1, 22:hic si vellet bonus ac benignus Esse,
Hor. S. 1, 2, 52.—With reference to the gods:B.ecastor ambae (Fortuna et Salus sunt bonae,
Plaut. As. 3, 3, 129:Palladis aut oculos ausa negare bonos (esse),
Prop. 3, 24, 12 (2, 28, 12).—Impers.1.Bonum est (very rare for the class. bene est; v. bene).(α). (β).With subject inf.:2.nam et stulte facere, et stulte fabularier in aetate haud bonum est,
Plaut. Trin. 2, 4, 61:bonum est pauxillum amare, insane non bonum est,
id. Curc. 1, 3,20.—Melius est.(α).With subject inf.:(β).melius sanam est mentem sumere,
Plaut. Men. 5, 2, 51:nihil sentire est melius quam tam prava sentire,
Cic. Ac. 2, 40, 125; cf. id. Fin. 1, 19, 62; id. Off. 1, 43, 156; so,melius fuit, fuisset, or fuerat,
it would have been better, id. N. D. 3, 33; id. Sen. 23, 82; id. Off. 3, 25, 94:proinde quiesse erit melius,
Liv. 3, 48, 3; 3, 41, 3; Verg. A. 11, 303.—With subject inf.-clause:(γ).meliu'st te quae sunt mandata tibi praevortier,
Plaut. Merc. 2, 3, 125; id. Men. 5, 9, 32.—With ut-clause:(δ).quid melius quam ut hinc intro abeam et me suspendam clanculum,
Plaut. Rud. 4, 4, 145; so id. Ps. 4, 7, 18.—With subjectclause in the subjunctive:3.nunc quid mihi meliu'st quam ilico hic opperiar erum,
Plaut. Rud. 2, 2, 22.—Optimum est.(α).With subject inf.:(β).optimum visum est, captivos quam primum deportare,
Liv. 23, 34, 8:si quis dicit optimum esse navigare,
Sen. Ot. Sap. 8, 4 (32 fin.); so, optimum fuit, it would have been better, and optimum erat, it would be better, Quint. 6, prooem. 3; 11, 2, 33; Hor. S. 2, 1, 7.—With inf.-clause:(γ).constituerunt optimum esse, domum suam quemque reverti,
Caes. B. G. 2, 10: optimum visum est, in fluctuantem aciem tradi equos, etc., Liv 6, 24, 10; 22, 27, 6.—With ut and subj:(δ).hoc vero optimum, ut is qui, etc., id ultimum bonorum, id ipsum quid et quale sit nesciat,
Cic. Fin. 2, 3, 6.—With quod:(ε).illa vero optima (sunt) quod cum Haluntium venisset Archagathum vocari jussit,
Cic. Verr. 2, 4, 23, § 51:optimum vero (est) quod dictaturae nomen in perpetuum de re publica sustulisti,
id. Phil. 2, 36, 91.—With second sup., in the phrase optumum factu est (where factu is redundant):IV.sed hoc mihi optumum factu arbitror,
Plaut. Stich. 1, 2, 16:optimum factu esse duxerant frumento... nostros prohibere,
Caes. B. G. 4, 30:optumum factu credens exercitum augere,
Sall. C. 32, 1 (Kritz, factum); 57, 5 (Kritz, factum).Ellipt. use: di meliora, i. e. dent or velint, i. e. let the gods grant better things than what you say, etc.; God forbid! in full:V.di melius duint,
Ter. Phorm. 5, 9, 16:di meliora velint!
Ov. M. 7, 37.—Ellipt.:di meliora! inquit,
Cic. Sen. 14, 47:id ubi mulier audivit, perturbata, dii meliora inquit, etc.,
Liv. 39, 10, 2; 9, 9, 6; Verg. G. 3, 513;similarly, di melius, i. e. fecerunt,
Val. Max. 6, 1, ext. 3.With object expressed,1.By dat.(α).= good, useful, beneficial for:(β).ambula, id lieni optumum est,
Plaut. Curc. 2, 1, 25:quia vobis eadem quae mihi bona malaque esse intellexi,
Sall. C. 20, 3:bona bello Cornus, jaculis, etc.,
Verg. G. 2, 447.—= benignus or propitius, kind to:(γ).vicinis bonus esto,
Cato, R. R. 4:bene merenti mala es, male merenti bona es,
Plaut. As. 1, 2, 3:vos o mihi Manes, Este boni,
Verg. A. 12, 647.—= idoneus, fit for, adapted to:(δ).qui locus vino optimus dicetur esse,
Cato, R. R. 6:tum erit ei rei optumum tempus,
id. ib. 26:terra cui putre solum, Optima frumentis,
Verg. G. 2, 205; 2, 319; 1, 286.—With sum and dat., in the phrase alicui bono est, it is of service to one, profits him:(ε).accusant in quibus occidi patrem Sex. Roscii bono fuit,
Cic. Rosc. Am. 5, 13:bono fuisse Romanis adventum eorum constabat,
Liv. 7, 12, 4.—Hence, with rel. dat.: cui bono (est), for whose advantage it is:quod si quis usurpet illud Cassianum cui bono fuerit, etc.,
Cic. Phil. 2, 14, 35:cui bono fuisset,
id. Rosc. Am. 30, 84; id. Mil. 12, 32 Ascon. ad loc.; cf.ellipt. form cui bono?
Prisc. p. 1208 P.—With dat. gerund:2.ager oleto conserundo qui in Favonium spectavit, aliis bonus nullus erit,
Cato, R. R. 6; Varr. R. R. 1, 24:(mons) quia pecori bonus alendo erat,
Liv. 29, 31; 9, 10.—By ad and acc.:refert et ad quam rem bona aut non bona sit,
Varr. R. R. 1, 91:occasio quaeritur idoneane fuerit ad rem adoriendam, an alia melior,
Auct. Her. 2, 4, 7:non campos modo militi Romano ad proelium bonos, etc.,
Tac. A. 2, 14. -
11 solutum
solvo, solvi, solutum, 3, v. a. ( perf. soluit, trisyll., Cat. 2, 13:I. A.soluisse,
Tib. 4, 5, 16) [for se-luo; cf. socors for se-cords], to loosen an object from any thing, to release or to loose, remove any thing which binds or restrains another.In a corporeal sense.1.Outwardly, to release.a.From fetters or custody, to free, set free, release; absol.:b.solvite istas,
i. e. from fetters, Plaut. Truc. 4, 3, 64:solvite istum,
id. Mil. 5, 32:numquam, nisi me orassis, solves,
id. Ep. 5, 2, 62:jube solvi (eum),
Ter. And. 5, 4, 52:ad palum adligati repente soluti sunt,
Cic. Verr. 2, 5, 5, § 11:ut vincti solvantur,
id. ib. 2, 5, 6, §12: qui in compedibus corporis semper fuerunt, etiam cum soluti sunt, tardius ingrediuntur,
id. Tusc. 1, 31, 75:ita nexi soluti (sunt),
Liv. 8, 28, 9:solvite me, pueri,
Verg. E. 6, 24:fore ut brevi solveretur,
Suet. Vesp. 5; id. Tib. 65; id. Vit. 12.—With abl.:canis solutus catena,
Phaedr. 3, 7, 20. — Transf., from the fetter of frost:solutis amnibus (i. e. frigoris vinculo),
Stat. Th. 5, 15:terrae quem (florem) ferunt solutae,
Hor. C. 1, 4, 10.—From reins, ties, bands, etc.: solve senescentem equum, from the rein, i. e. dismiss him from service, Hor. Ep. 1, 1, 8:c.solverat sol equos,
unhitched, Stat. Th. 3, 407: currum solvere (i. e. ab equis, poet. for equos a curru), Sen. Thyest. 794: solvere epistulam, i. e. from the string by which it was tied (= to open), Nep. Hann. 11, 3:et tibi sollicita solvitur illa (epistula) manu,
Ov. Tr. 5, 2, 2:et jacet in gremio charta soluta meo,
id. H. 11, 4:praecepit suis ne sarcinas solverent, aut onera deponerent,
Front. Strat. 1, 5, 3.—So of garments and sails, to unfurl, unfold: cum tunica soluta inambularet, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 3; Front. Strat. 4, 1, 26:soluta toga,
Quint. 11, 3, 147:vela solvere,
Verg. A. 4, 574.—From any fastening (mostly poet. and post-Aug. prose), to detach from; constr. absol., or with ab or de, and abl.:d.Caucasia solvet de rupe Promethei bracchia,
Prop. 2, 1, 69:fraxinus solvitur,
from the ground, Stat. Th. 9, 498:ceciditque soluta pinus,
id. ib. 9, 409; cf.:pinus radice soluta, deficit,
id. S. 5, 1, 152:solutis radicibus arbusta procumbunt,
Sen. Q. N. 3, 27, 5:accepi epistulam quam, ut scribis, ancora soluta de phaselo dedisti, i. e. a litore,
detached, Cic. Att. 1, 13, 1 B. and K. (al. sublata;but soluta is perh. an error of Cic. in the use of a technical term, v Orell. ad loc.).—In the same sense: solvere retinacula classis,
Ov. M. 15, 696; 8, 102:querno solvunt de stipite funem,
id. F. 4, 333:fune soluto Currit in immensum carina,
id. Am. 2, 11, 23:curvo solves viscera cultro (i. e. de corpore ferarum),
Sen. Hippol. 53.—Of rain disengaged from the clouds:imber caelesti nube solutus,
Ov. A. A. 2, 237: (Lunam) imperfecta vi solvere tantum umorem, disengage only the moisture, i. e. from the earth:cum solis radii absumant,
Plin. 2, 9, 6, § 45:solutum a latere pugionem,
detached from his side, Suet. Vit. 15.—Esp., of ships: navem solvere, to free a ship from the land, i. e. to set sail, weigh anchor, leave land, depart.(α).With acc. alone:(β).eisce confectis navem solvimus,
Plaut. Merc. 1, 1, 91:navim cupimus solvere,
id. Mil. 4, 7, 17:naves solvit,
Caes. B. G. 4, 36; 5, 8; id. B. C. 1, 28; 3, 14; 3, 26;3, 102: primis tenebris solvit navem,
Liv. 45, 6:postero die solvere naves (jussi),
id. 29, 25 fin.; Nep. Hann. 8, 2:classem solvere,
Liv. 45, 41; Prop. 3, 7 (4, 6), 23.—With ab and abl.:(γ).navis a terra solverunt,
Caes. B. C. 3, 101:quinto inde die quam ab Corintho solverit naves,
Liv. 31, 7 med.:solvunt a litore puppes,
Luc. 2, 649.—With ex and abl.:(δ).nam noctu hac soluta est navis nostra e portu Persico,
Plaut. Am. 1, 1, 259:interea e portu nostra navis solvitur,
id. Bacch. 2, 3, 54.—With abl.:(ε).complures mercatores Alexandria solvisse,
Cic. Off. 3, 12, 50:portu solventibus,
id. Mur. 2, 4.—Absol. (sc. navem or naves):(ζ).tertia fere vigilia solvit,
Caes. B. G. 4, 23:nos eo die cenati solvimus,
Cic. Fam. 16, 9, 2:altero die quam a Brundusio solvit,
Liv. 31, 14 init.:qui inde solverant,
Val. Max. 1, 7, 3:solvi mare languido,
Sen. Ep. 53, 1:fortasse etiam ventis minantibus solves,
id. Ben. 2, 35, 5:non eadem est his et illis causa solvendi,
making sea-voyages, id. Q. N. 5, 18, 16.—With navis, etc., as subj., to leave the land (sc. se a litore):(η).naves XVIII. ex superiore portu solverunt,
Caes. B. G. 4, 28; and by another change of construction: solvimus oram, we freed the shore, i.e. from the ship, Quint. 4, 2, 41; id. Ep. ad Tryph. 3.—Poet. usages:e.de litore puppis solvit iter,
clears the voyage, Stat. S. 5, 1, 243:nec tibi Tyrrhena solvatur funis harena,
Prop. 1, 8, 11 (cf.: retinacula solvere, c. supra).—Of secretions from the body ( poet. and in post-Aug. prose):2.tempore eo quo menstrua solvit,
Lucr. 6, 706:cruor solvitur,
Stat. Th. 9, 530:lacrimas solvere,
id. Achill. 2, 256:solutis lacrimis,
Claud. Ruf. 2, 258; so,partus solvere,
to bear, bring forth, be delivered of offspring, Ov. F. 3, 258; Stat. Th. 5, 461; Plin. 28, 3, 6, § 33; 32, 1, 1, § 6.—To loosen an object from that which holds it together, to break up, part, dissolve, disperse, divide, take apart, scatter.a.In gen.:b.omne colligatum solvi potest,
Cic. Fin. 11.—Of structures ( poet. and in post-Aug. prose):c.solvere naves et rursus conjungere,
Curt. 8, 10, 3:solvere quassatae parcite membra ratis,
Ov. Tr. 1, 2, 2:dubitavit an solveret pontem,
Curt. 4, 16, 8:solvere pontem,
Tac. A. 1, 69:si pons solutus sit,
Dig. 2, 11, 2, § 7:solutus pons tempestatibus,
Just. 2, 13, 9:currum (solis) solutum,
Manil. 1, 740.—Of woven stuff:d.solvens texta,
Prop. 2, 9, 6.—Of mountains:e.utrimque montes solvit (Hercules),
Sen. Herc. Fur. 237:tridente Neptunus montem solvit,
id. Agam. 553.—Of the neck:f.soluta cervix silicis impulsu,
broken, Sen. Troad. 1119.—Of a comet:g.momentum quo cometes solutus et in duas partes redactus est,
Sen. Q. N. 7, 16, 3.—Of the hair, to loosen, untie, let fall:h.solve capillos,
Ov. Am. 3, 9, 3:crinem,
id. A. A. 3, 784; id. M. 11, 682; 13, 584; Prop. 2, 15 (3, 7), 46:comas casside,
Ov. F. 3, 2; cf. id. ib. 4, 854.—Of the earth (so mostly P. a., q. v. infra;3.post-Aug.): ita in terrae corpore evenit ut partes ejus vetustate solvantur, solutae cadant,
Sen. Q. N. 6, 10, 2:ubi montis latus nova ventis solvit hiems,
Stat. Th. 7, 745. —To dissolve; pass., to be dissolved, changed, to pass over into ( poet. and postclass. for dissolvere, or transire in); constr. absol., or with in and acc.(α).Of a change into air or gas:(β).calor mobiliter solvens, differt primordia vini,
dissolving, parts the molecules of the wine, Lucr. 6, 235:nam materiai copia ferretur per inane soluta,
id. 1, 1018; so id. 1, 1103:ita fatus in aera rursus solvitur,
Stat. Th. 5, 285;nec in aera solvi Passa, recentem animam caelestibus intulit astris,
Ov. M. 15, 845.—Into a liquid, to melt:(γ).saepe terra in tabem solvitur,
Sen. Q. N. 3, 15, 7:terram quam diximus esse mutabilem et solvi in umorem,
id. ib. 3, 29, 4:nullum tellus se solvit in amnem,
Luc. 2, 408; ipsum in conubia terrae Aethera, cum pluviis rarescunt nubila, solvo, dissolve into the embrace of the earth, i. e. change into rain, Stat. S. 1, 2, 186:ex Aethiopiae jugis solutas nives ad Nilum decurrere,
Sen. Q. N. 4, 2, 17; so,nivem solvere,
id. ib. 4, 5, 2; Ov. Am. 3, 6, 93; Sen. Herc. Oet. 729:rigor auri solvitur aestu,
Lucr. 1, 493:ferrum calidi solvant camini,
Manil. 4, 250:cerae igne solutae,
Ov. A. A. 2, 47:Iris cum vino triduo non solvitur,
Plin. 21, 20, 83, § 142:(herba) quinto die solvitur,
id. 26, 14, 88, § 148.—Of putrefaction:(δ).(vitulo) per integram solvuntur viscera pellem,
Verg. G. 4, 302.—Of change in general:(ε).inque novas abiit massa soluta domos,
Ov. F. 1, 108:repentino crementur incendio, atque ex tanta varietate solvantur atque eant in unum omnia (sc. all the heavenly bodies),
Sen. Ben. 6, 22.—Of expansion by heat:(ζ). (η).(uva) cum modo frigoribus premitur, modo solvitur aestu,
Ov. A. A. 2, 317.—Solvi in, to pass into, become:4.in cacumine (herbae) capitula purpurea quae solvantur in lanugines,
Plin. 27, 8, 39, § 61.—Of a wave:donec in planitiem immotarum aquarum solvatur,
disappears in, Sen. Q. N. 1, 2, 2:postremi (equi) solvuntur in aequora pisces (= solvuntur in pisces),
Stat. Th. 2, 47: lumina in lacrimas solventur, stream with tears. —Hence, solvere, causative, to make pass over, to make vanish in: circulum in pulverem, in quo descriptus est, solvere, Sen. Ep. 74, 27: soluti agri, the boundaries of which are effaced, Sic. Fl. Cond. Agr. p. 3 Goes.—To consume, to destroy, dissolve:B.solvere orbes,
Manil. 1, 497:ni calor et ventus... interemant sensum diductaque solvant (i.e. sensum),
Lucr. 3, 287:(Cato) ferrei prope corporis animique, quem ne senectus quidem, quae solvit omnia, fregerit,
Liv. 39, 40, 11:si (cometae) sunt purus ignis... nec illos conversio mundi solvit,
Sen. Q. N. 7, 2, 2:(turbo) ab eo motu, qui universum trahit, solveretur,
id. ib. 7, 9, 4:tabes solvit corpora,
Luc. 6, 18; 7, 809:nec solum silvas, sed saxa ingentia solvit (ignis),
id. 3, 506:ne tegat functos humus, ne solvat ignis,
Sen. Thyest. 750.—So, vitam solvere, to extinguish life, esp. of gradual or easy death:solvas potius (vitam), quam abrumpas, dummodo, si alia solvendi ratio non erit, vel abrumpas,
Sen. Ep. 22, 3:hanc mihi solvite vitam,
Prop. 2, 9, 39.—Trop.1.To free, release, loose, emancipate, set free; constr. absol., with abl. or ab and abl.; rarely with gen.a.From the body, etc.:b.teque isto corpore solvo,
Verg. A. 4, 703:soluta corpore anima,
Quint. 5, 14, 13:qui solutas vinculis animas recipit,
Sen. Cons. 28, 8: si animus somno relaxatus solute (i. e. free from the shackles of the body) moveatur ac libere, Cic. Div. 2, 48, 100:vocem solvere,
to set free the voice, to speak, Stat. S. 3, 1; Sen. Thyest. 682; so, responsa solve (pregn. = utter and disclose), Sen. Oedip. 292:suspiria solvit,
Stat. Th. 11, 604:solvat turba jocos,
Sen. Med. 114:solutos Qui captat risus hominum (= quem juvat risus hominum solvere),
Hor. S. 1, 4, 83:Ausonii... versibus incomptis ludunt risuque soluto,
unrestrained, free, Verg. G. 2, 386.—Of members or parts of the body: linguam solvere, to unfetter the tongue (sc. vinculis oris), to give flow to words:c.linguam (Juno) ad jurgia solvit,
Ov. M. 3, 261:lingua devincta nec in motus varios soluta,
Sen. Ira, 1, 3, 7:ut quisque contemptissimus est, ita linguae solutissimae est,
id. Const. 11, 3:(fama) innumeras solvit in praeconia linguas,
Luc. 1, 472. —Solvere bracchia, poet., to unfetter the arms, i. e. to move them:magna difficili solventem bracchia motu,
Stat. Achill. 1, 604; cf.of the free motions of animals: columbae soluto volatu multum velociores,
unrestrained flight, Plin. 10, 36, 52, § 108.—From obligations and debts:d.solvit me debito,
Sen. Ben. 6, 4, 1:an nos debito solverit,
id. Ep. 81, 3:ut religione civitas solvatur,
Cic. Caecin. 34, 98; Liv. 7, 3, 9:te decem tauri... Me tener solvet vitulus (sc. religione),
Hor. C. 4, 2, 54.—So from a military oath:hoc si impetro, solvo vos jurejurando,
Just. 14, 4, 7.—Sacramento or militia solvere, to dismiss a soldier from service:sacramento solvi,
Tac. A. 16, 13:cum quis propter delictum sacramento solvitur,
Dig. 49, 16, 13:militia solvere,
Tac. A. 1, 44.— Munere (publico) solvere, to exempt from public duties:ut Ilienses publico munere solverentur,
Tac. A. 12, 58.—With obj. inf.:ut manere solveretur,
that he should be excused from the duty of remaining, Tac. A. 3, 29.—From guilt and sin, to acquit, absolve, cleanse (cf. absolvere, to acquit of crime):e.si ille huic (insidias fecerit), ut scelere solvamur,
be held guiltless, Cic. Mil. 12, 31:atque hunc ille summus vir scelere solutum periculo liberavit,
id. ib. 4, 9:sit capitis damno Roma soluta mei,
Ov. F. 6, 452:ipsum quoque Pelea Phoci Caede per Haemonias solvit Acastus aquas,
id. ib. 2, 40:Helenen ego crimine solvo,
id. A. A. 2, 371:quid crimine solvis Germanum?
Stat. Th. 11, 379:solutam caede Gradivus manum restituit armis,
Sen. Herc. Fur. 1342. —From feelings, etc.:f.quae eos qui quaesissent cura et negotio solverent,
Cic. Rep. 1, 18, 30:cum ego vos solvi curis ceteris,
Ter. Hec. 2, 1, 33:senatus cura belli solutus,
Plin. 22, 3, 4, § 7:pectus linquunt cura solutum,
Lucr. 2, 45:his terroribus ab Epicuro soluti et in libertatem vindicati,
Cic. N. D. 1, 20, 56:soluti metu,
Liv. 41, 14 init.; 27, 51:solvent formidine terras,
Verg. E. 4, 14:solve metu patriam,
Prop. 4 (5), 6, 41:metu belli Scythas solvit,
Just. 9, 2, 2; so id. 14, 2, 5:haec est Vita solutorum misera ambitione,
Hor. S. 1, 6, 129:soluti a cupiditatibus,
Cic. Agr. 1, 9, 27:his concitationibus quem vacuum, solutum, liberum videris,
id. Tusc. 5, 15, 43: et tu solve me dementia, [p. 1726] Hor. Epod. 17, 43:longo luctu,
Verg. A. 2, 26:tristem juventam solve (i. e. juventam tristitia),
Sen. Hippol. 450:solvite tantis animum monstris, solvite, superi,
id. Herc. Fur. 1063:Quis te solvere Thessalis Magus venenis poterit?
Hor. C. 1, 27, 21. — Poet.:solvit animis miracula (for animos miraculis),
the soul from superstition, Manil. 1, 103.—And of animals:rabie tigrim,
Manil. 5, 707.— Absol.:ut ad praecepta quae damus possit ire animus, solvendus est (i. e. perturbationibus),
Sen. Ep. 95, 38:calices, quem non fecere contracta in paupertate solutum?
i. e. from cares, Hor. Ep. 1, 5, 20:solvite animos,
Manil. 4, 12.—With in:vix haec in munera solvo animum,
i. e. free it from passions and so make it fit for these duties, Stat. S. 5, 3, 33.—From sleep, very rare:g.ego somno solutus sum,
awoke, Cic. Rep. 6, 26, 29 (cf.: somno solvi, to be overwhelmed by sleep, 2. b, g infra).—From labor, business, etc.:h.volucres videmus... solutas opere volitare,
Cic. Or. 2, 6, 23:solutus onere regio, regni bonis fruor,
Sen. Oedip. 685.— Poet.:Romulus excubias decrevit in otia solvi,
to be relieved from guard and enjoy leisure, Prop. 4 (5), 4, 79.—From rigidity, austerity, stiffness, etc., to relax, smooth, unbend, quiet, soothe ( poet. and in post-Aug. prose):k.frontem solvere disce,
Mart. 14, 183:saltem ora trucesque solve genas,
Stat. Th. 11, 373:solvit feros tunc ipse rictus,
Sen. Herc. Fur. 797.— Poet.:solvatur fronte senectus = frons senectute (i. e. rugis), solvatur,
be cleared, Hor. Epod. 13, 5:vultum risu solvit,
relieves, Val. Max. 4, 3, 5:risum judicis movendo, et illos tristes affectus solvit, et animum renovat,
Quint. 6, 3, 1; so,solvere judicem,
unbend, excite his laughter, id. 11, 3, 3:solvere qui (potui) Curios Fabriciosque graves (sc. risu),
Mart. 9, 28 (29), 4:ut tamen arctum Solveret hospitiis animum,
Hor. S. 2, 6, 83:cujus non contractum sollicitudine animum illius argutiae solvant?
Sen. Cons. Helv. 18, 5.— Transf., pregn.:solventur risu tabulae,
i. e. the austerity of the judge will be relaxed by laughter, and the complaint dismissed, Hor. S. 2, 1, 86.—Imitated:quia si aliquid omiserimus, cum risu quoque tota res solvitur,
Quint. 5, 10, 67.—From any cause of restraint.(α).To release from siege:(β).Bassanitas obsidione solvere,
Liv. 44, 30:patriam obsidione solvere,
Val. Max. 3, 2, 2. —From moral restraints:l.hic palam cupiditates suas solvit,
gave vent to, Curt. 6, 6, 1; v. also P. a., B. 7. infra.—From laws and rules: legibus solvere.(α).To exempt from laws, i. e. by privilege:(β).Vopiscus, qui ex aedilitate consulatum petit, solvatur legibus,
Cic. Phil. 11, 5, 11:cur M. Brutus legibus est solutus, si, etc.,
id. ib. 2, 13, 31:ut interea magistratus reliquos, legibus omnibus soluti, petere possetis,
id. Agr. 2, 36, 99:Lurco, tribunus plebis, solutus est (et lege Aelia et Furia),
id. Att. 1, 16, 13:solvatne legibus Scipionem,
Auct. Her. 3, 2, 2:petente Flacco ut legibus solverentur,
Liv. 31, 50, 8:Scipio legibus solutus est,
id. Epit. 56:Licet enim, inquiunt, legibus soluti sumus, attamen legibus vivimus,
Just. Inst. 2, 17, 8; cf.:ut munere vigintiviratus solveretur,
Tac. A. 3, 29.— Transf., of the laws of nature, etc.:(aestus) illo tempore, solutus legibus, sine modo fertur,
Sen. Q. N. 3, 28, 6:solus (sapiens) generis humani legibus solvitur,
id. Brev. Vit. 15, 5:nec leti lege solutas,
Lucr. 3, 687:nec solvo Rutulos (i. e. legibus fati),
Verg. A. 10, 111.— With gen. (cf. libero), perh. only in phrase testamenti solvere, to release from a testamentary disposition:et is per aes et libram heredes testamenti solveret,
Cic. Leg. 2, 20, 51; 2, 21, 53 (less prop. testamenti is taken as attribute of heredes); cf. Gai. Inst. 3, 175, and Hor. C. 3, 17, 16, P. a., B. 5. fin. infra.—Legibus solutus, not subject to, released from:2. (α).reus Postumus est ea lege... solutus ac liber,
i. e. the law does not apply to him, Cic. Rab. Post. 5, 12:soluti (lege Julia) huc convenistis, ne constricti discedatis cavete,
id. ib. 7, 18.—Of other laws:solutus Legibus insanis,
Hor. S. 2, 6, 68:quae sedes expectent animam solutam legibus servitutis humanae,
Sen. Ep. 65, 20.— Transf., of things: soluta legibus scelera sunt, unrestrained by the laws, i. e. crimes are committed with impunity, Sen. Ben. 7, 27, 1.— Of the laws of versification: numerisque fertur Lege solutis, referring to dithyrambic measures, Hor. C. 4, 2, 12 (cf. P. a., B. 11. infra).—Of troops, ranks, etc.:(β).ubi ordines procursando solvissent,
Liv. 42, 65, 8:incomposito agmine, solutis ordinibus,
Curt. 8, 1, 5; so id. 8, 4, 6:agmina Diductis solvere choris,
Verg. A. 5, 581:solvit maniplos,
Juv. 8, 154:solvuntur laudata cohors,
Stat. Achill. 2, 167.—Hence, to separate armies engaged in battle:commissas acies ego possum solvere,
Prop. 4 (5), 4, 59.—Of banquets, assemblies, etc.:(γ).convivio soluto,
Liv. 40, 14 fin.:convivium solvit,
Curt. 8, 5, 24; 8, 6, 16:Quid cessas convivia solvere?
Ov. F. 6, 675:coetuque soluto Discedunt,
id. M. 13, 898.—Hence, urbem (Capuam) solutam ac debilitatam reliquerunt, disfranchised, Cic. Agr. 2, 33, 91.—Of the words in discourse, orationem or versum solvere, to break up a sentence or verse:3.(discant) versus primo solvere, mox mutatis verbis interpretari,
Quint. 1, 9, 2:quod cuique visum erit vehementer, dulciter, speciose dictum, solvat ac turbet,
id. 9, 4, 14:ut partes orationis sibi soluto versu desideret et pedum proprietates,
id. 1, 8, 13:non, ut si solvas Postquam discordia tetra, etc., invenias etiam disjecti membra poetae,
Hor. S. 1, 4, 60.—Implying a change for the worse.a.To relax, make effeminate, weaken, by ease, luxury, dissipation, etc. (post-Aug.):b.Hannibalem hiberna solverunt,
Sen. Ep. 51, 5:usque eo nimio delicati animi languore solvuntur,
Sen. Brev. Vit. 12, 6:infantiam statim deliciis solvimus,
Quint. 1, 2, 6:solutus luxu,
id. 3, 8, 28; so Tac. A. 11, 31.—With in and acc.:soluti in luxum,
Tac. H. 2, 99:in lasciviam,
id. ib. 3, 38.— Transf.: versum solvere, to deprive a verse of its proper rhythm:si quinque continuos dactylos confundas solveris versum,
Quint. 9, 4, 49.—To make torpid by removing sensation.(α).To relax, benumb the limbs or body;(β).as by narcotics, terror, sickness, exhaustion: multaque praeterea languentia membra per artus solvunt,
Lucr. 6, 798:ima Solvuntur latera,
Verg. G. 3, 523:solvi debilitate corporis,
paralyzed, Val. Max. 1, 7, 4:ut soluto labitur moriens gradu,
Sen. Hippol. 368.—In mal. part., Hor. Epod. 12, 8; cf. Verg. G. 3, 523.— Poet.:illum aget, penna metuente solvi, Fama superstes,
Hor. C. 2, 2, 7.—Of the mind:segnitia (oratoris) solvit animos,
wearies, Quint. 11, 3, 52:mentes solvere,
to make insane, Plin. 25, 3, 7, § 25.—By frost ( poet.):(γ).solvuntur illi frigore membra,
Verg. A. 12, 951; 1, 92.—By sleep ( poet. for sopio):(δ).homines volucresque ferasque Solverat alta quies,
Ov. M. 7, 186:corpora somnus Solverat,
id. ib. 10, 369:molli languore solutus,
id. ib. 11, 648;11, 612: altoque sopore solutum,
id. ib. 8, 817:somno vinoque solutos,
id. F. 2, 333; Verg. A. 9, 236:ut membra solvit sopor,
id. ib. 12, 867:non solvit pectora somnus,
Sen. Agam. 76.—With in:solvitur in somnos,
Verg. A. 4, 530.— Transf., of the sea:aequor longa ventorum pace solutum,
lulled to sleep, Stat. Th. 3, 255.—By death: solvi, to die ( poet. and in post-Aug. prose):4.ipse deus, simulatque volam, me solvet,
Hor. Ep. 1, 16, 78:corporibus quae senectus solvit,
Curt. 89, 32 (cf. A. 4. supra):(corpus) quam nullo negotio solvitur,
Sen. Q. N. 3, 27, 2:alius inter cenandum solutus est,
id. Ep. 66, 43:ubicumque arietaveris, solveris,
id. Cons. Marc. 11, 3:me fata maturo exitu facilique solvant,
Sen. Troad. 605:solvi inedia,
Petr. 111:sic morte quasi somno soluta est,
Flor. 2, 21, 11.—Hence,Of logical dissolution, to refute:b.non tradit Epicurus quomodo captiosa solvantur,
how fallacies are refuted, Cic. Fin. 1, 7, 22:argumentum solvere,
Quint. 2, 17, 34:solutum scies quod nobis opponitur,
Sen. Const. 12, 3.—To disperse, dispel, as of a cloud:II. A.deorum beneficia tempestiva ingentes minas interventu suo solventia,
Sen. Ben. 4, 4, 2.In a corporeal sense.1.In gen., to loose (weaker than rumpo;2.post-Aug.): effringere quam aperire, rumpere quam solvere putant robustius,
Quint. 2, 12, 1:qua convulsa tota operis colligatio solveretur,
Val. Max. 8, 14, 6:supera compage soluta,
Stat. Th. 8, 31.—To remove a fetter, bridle, etc.:3.nullo solvente catenas,
Ov. M. 3, 700: vincla jugis boum, Tib. 2, 1, 7:solvere frenum,
Phaedr. 1, 2, 3:loris solutis,
Ov. A. A. 1, 41.— Transf., of prisons:qui, solutis ergastulis, exercitus numerum implevit,
Liv. Ep. 56; Brut. ap. Cic. Fam. 11, 10, 13; 11, 13, 2.—Of frost:gelu solvitur,
it thaws, Tac. H. 1, 79:solvitur acris hiems,
Hor. C. 1, 4, 1.—Of clouds:facit igitur ventum resoluta nubes, quae plurimis modis solvitur,
Sen. Q. N. 5, 12, 5; 5, 12, 1.—Of the grasp of hands, fingers, etc.:Aeacides a corpore bracchia solvit,
looses his hold, Ov. M. 11, 246:indigno non solvit bracchia collo,
Stat. Th. 5, 217:digitis solutis abjecit jaculum,
id. ib. 8, 585.—To untie a string, cord, necklace, etc., slacken or unlock an enclosure, open a box, trunk, etc.:B.solve vidulum ergo,
Plaut. Rud. 4, 4, 98:eam solve cistulam,
id. Am. 2, 2, 151:solve zonam,
untie, id. Truc. 5, 62:solvisse jugalem ceston fertur,
Stat. Th. 5, 62:animai nodos a corpore solvit,
Lucr. 2, 950:nihil interest quomodo (nodi) solvantur,
Curt. 3, 1, 18:quid boni est, nodos operose solvere, quos ipse ut solveres feceris?
Sen. Ben. 5, 12, 2:solvere nodum,
Stat. Th. 11, 646:laqueum quem nec solvere possis, nec abrumpere,
Sen. Tranq. 10, 1:vix solvi duros a pectore nexus,
Ov. M. 9, 58:fasciam solve,
Sen. Ep. 80, 10:solutis fasciis,
Curt. 7, 6, 5:solvi fasciculum,
Cic. Att. 11, 9, 2:crinales vittas,
Verg. A. 7, 403:Parmenion vinculum epistulae solvens,
Curt. 7, 2, 25:equum empturus solvi jubes stratum,
Sen. Ep. 80, 9:redimicula solvite collo,
Ov. F. 4, 135:corollas de fronte,
Prop. 1, 3, 21:solvere portas,
Stat. Th. 3, 492:munimina valli,
id. ib. 12, 10:ille pharetram Solvit,
Ov. M. 5, 380.— Transf., of the veins as enclosures of the blood:solutis ac patefactis venis,
Sen. Q. N. 3, 15, 5:venam cultello solvere,
Col. 6, 14; cf.also: lychnis alvum solvit,
looses the bowels, Plin. 21, 26, 98, § 171; 21, 20, 83, § 140; Suet. Vesp. 24; Tac. A. 12, 67:ventrem,
Plin. 20, 8, 30, § 74.— Absol. (sc. alvum), Mart. 13, 29:stomachus solutus = venter solutus,
loose bowels, Petr. 117; Scrib. Comp. 92.—Trop., to slacken or remove a bond.1.Solvere aliquid (aliquod vinculum; cf. I. B. 1. supra).a.Of the mouth, etc., to open:b.talibus ora solvit verbis,
Ov. M. 15, 74; so id. ib. 1, 181; Tib. 4, 5, 14:ternis ululatibus ora Solvit,
Ov. M. 7, 191; 9, 427; id. Tr. 3, 11, 20; Stat. Achill. 1, 525:vix ora solvi patitur etiamnum timor,
Sen. Herc. Oet. 725; so,os promptius ac solutius,
Val. Max. 8, 7, ext. 1.— Transf., of an abyss:hic ora solvit Ditis invisi domus,
Sen. Herc. Fur. 664.—To remove, cancel; to destroy the force of a legal or moral obligation by expiration, death, etc.:c.si mors alterutrius interveniat, solvitur mandatum,
Gai. Inst. 3, 160:cum aliquis renunciaverit societati, societas solvitur,
id. ib. 3, 151; so id. ib. 3, 152:morte solvetur compromissum,
Dig. 4, 8, 27:soluto matrimonio,
ib. 24, 3, 2:solutum conjugium,
Juv. 9, 79:qui... conjugalia solvit,
Sen. Med. 144:nec conjugiale solutum Foedus in alitibus,
Ov. M. 11, 743:(sapiens) invitus beneficium per compensationem injuriae solvet,
cancel the obligation of a favor by the set-off of a wrong, Sen. Ep. 81, 17.—To efface guilt or wrong:d.magnis injuria poenis Solvitur,
Ov. F. 5, 304:solve nefas, dixit: solvit et ille nefas,
id. ib. 2, 44:culpa soluta mea est,
id. Tr. 4, 4, 10:neque tu verbis solves unquam quod mi re male feceris (i. e. injuriam),
Ter. Ad. 2, 1, 10.—Poenam solvere, to suffer punishment, i. e. to cancel the obligation of suffering, etc. (cf. 3. infra;e.less freq. than poenam persolvere, exsolvere): serae, sed justae tamen et debitae poenae solutae sunt,
Cic. Mil. 31, 85:capite poenas solvit,
Sall. J. 69, 4:meritas poenas solventem,
Curt. 6, 3, 14:poenarum solvendi tempus,
Lucr. 5, 1224:nunc solvo poenas,
Sen. Phoen. 172:hac manu poenas tibi solvam,
id. Hippol. 1177.—To remove, relieve, soothe affections, passions, etc.:f.atque animi curas e pectore solvat,
Lucr. 4, 908:curam metumque juvat Dulci Lyaeo solvere,
Hor. Epod. 9, 38:patrimonii cura solvatur,
Sen. Q. N. 3, praef. §2: Pyrrhus impetus sui terrore soluto,
Val. Max. 4, 3, 14:solvite corde metum,
Verg. A. 1, 562; so id. ib. 9, 90:solve metus animo,
Stat. Th. 2, 356:solvi pericula et metus narrant,
Plin. 11, 37, 52, § 140: neque adhuc Stheneleius iras Solverat Eurystheus, [p. 1727] Ov. M. 9, 274:hoc uno solvitur ira modo,
id. A. A. 2, 460:solvitque pudorem,
Verg. A. 4, 55.—Of sleep:g.quasi clamore solutus Sit sopor,
Ov. M. 3, 6, 30:nec verba, nec herbae audebunt longae somnum tibi solvere Lethes,
Luc. 6, 768; cf.:lassitudinem solvere,
Plin. 37, 10, 54, § 143. —Of any checks and barriers to motion, to remove.(α).To raise a siege:(β).solutam cernebat obsidionem,
Liv. 36, 10, 14:soluta obsidione,
id. 36, 31, 7:ad Locrorum solvendam obsidionem,
id. 27, 28, 17; cf. id. 37, 7, 7; 38, 5, 6; 42, 56 init.; 44, 13, 7; Curt. 4, 4, 1; Tac. A. 4, 24; 4, 73; Just. 9, 2, 10.—Of passions, etc., to remove restraint:(γ).cujus si talis animus est, solvamus nos ejus vincula, et claustra (i. e. irae) refringamus,
Liv. 36, 7, 13.—To overthrow, subvert a higher authority, etc.:h.quos (milites), soluto imperio, licentia corruperat,
Sall. J. 39, 5:imperia solvit qui tacet, jussus loqui,
Sen. Oedip. 525:sonipedes imperia solvunt,
id. Hippol. 1084; cf.:sanctitas fori ludis solvitur,
Quint. 11, 3, 58.—Of laws and customs, to abolish, violate:2.solvendarum legum id principium esse censebant (post-Aug. for dissolvendarum),
Curt. 10, 2, 5:solutae a se legis monitus,
Val. Max. 6, 5, ext. 4:cum plus quam ducentorum annorum morem solveremus,
Liv. 8, 4, 7:(Tarquinius) morem de omnibus senatum consulendi solvit,
id. 1, 49, 7:oportebat istum morem solvi,
Curt. 8, 8, 18.—Esp. with acc. of the bond, etc. (taking the place of the constr. I. B. 1. 2. 3. supra, when the abl. of separation is not admissible).a.To subvert discipline:b.disciplinam militarem solvisti,
Liv. 8, 7, 16:luxuria solutam disciplinam militarem esse,
id. 40, 1, 4:quod cum, ne disciplina solveretur, fecisset,
Front. Strat. 2, 12, 2.—Of strength, energy, attention, etc., to loosen, impair, weaken, scatter, disperse:c.nobilitas factione magis pollebat, plebis vis soluta atque dispersa,
Sall. J. 41, 6:patrios nervos externarum deliciarum contagione solvi et hebetari noluerunt,
Val. Max. 2, 6, 1:vires solvere,
Quint. 9, 4, 7:vis illa dicendi solvitur, et frigescit affectus,
Quint. 11, 3, 133.—Of affection, etc., to sever, dissolve, destroy:d.segnes nodum (amicitiae) solvere Gratiae,
Hor. C. 3, 21, 22;similarly: solvit (ille deus) amicos,
Prop. 2, 34 (3, 32), 5; so id. 2, 15 (3, 7), 26:hoc firmos solvit amores,
Ov. A. A. 2, 385:amores cantibus et herbis solvere,
Tib. 1, 2, 60.—Of sickness and hunger, to end, remove:e.vitex dicitur febres solvere,
Plin. 24, 9, 38, § 60:solvit jejunia granis,
Ov. F. 4, 607:quoniam jejunia virgo Solverat,
id. M. 5, 535; cf. Luc. 3, 282; so,famem,
Sen. Thyest. 64.—To delay:f.hi classis moras hac morte solvi rentur,
Sen. Troad. 1131.—Of darkness, to dispel:g.lux solverat umbras,
Stat. Th. 10, 390.—Of war, strife, etc., to compose, settle:h.aut solve bellum, mater, aut prima excipe,
Sen. Phoen. 406:electus formae certamina solvere pastor,
Stat. Achill. 2, 337:jurgia solvere,
Manil. 3, 115:contradictiones solvere,
Quint. 7, 1, 38.—Of difficulties, riddles, questions, ambiguities, etc., to solve, explain, remove:3.quia quaestionem solvere non posset,
Val. Max. 9, 12, ext. 3:aenigmata,
Quint. 8, 6, 53:omnes solvere posse quaestiones,
Suet. Gram. 11:haec ipsa, quae volvuntur ab illis, solvere malim et expandere,
Sen. Ep. 82, 20; id. Q. N. 7, 14, 1:unum tantum hoc solvendum est,
that one question, id. ib. 1, 7, 3:puta nunc me istuc non posse solvere,
id. Ep. 48, 6:carmina non intellecta Solverat,
Ov. M. 7, 760:triste carmen alitis solvi ferae,
Sen. Oedip. 102:nodos juris,
Juv. 8, 50:proponere aliquid quod solvat quaestionem,
Quint. 5, 10, 96:plurimas quaestiones illis probationibus solvi solere,
id. 1, 10, 49:quo solvitur quaestio supra tractata,
id. 3, 7, 3:ambiguitatem or amphiboliam,
id. 7, 2, 49; 7, 9, 10.—In partic., of obligations, to fulfil.a.To pay.(α).Originally, rem solvere, to free one's property and person (rem familiarem) from debts (solutio per aes et libram), according to the ancient formula:(β).quod ego tibi tot millibus condemnatus sum, me eo nomine... a te solvo liberoque hoc aere aeneaque libra,
Gai. Inst. 3, 174 Huschke; cf.:inde rem creditori palam populo solvit (i. e. per aes et libram),
Liv. 6, 14, 5:quas res dari, fieri, solvi oportuit,
id. 1, 32, 11. —Hence, rem solvere, to pay; often with dat. of person:pro vectura rem solvit?
paid the freight, Plaut. As. 2, 4, 27:ubi nugivendis res soluta'st omnibus,
id. Aul. 3, 5, 51:tibi res soluta est recte,
id. Curc. 4, 3, 21:ego quidem pro istac rem solvo ab tarpessita meo,
id. ib. 5, 2, 20:rem solvo omnibus quibus dehibeo,
id. ib. 5, 3, 45:dum te strenuas, res erit soluta,
id. Ps. 2, 2, 35:res soluta'st, Gripe, ego habeo,
id. Rud. 5, 3, 57.— Trop.: saepe edunt (aves);semel si captae sunt, rem solvont aucupi,
they repay him, pay for his expenses, Plaut. As. 1, 3, 66.—And to pay by other things than money:si tergo res solvonda'st,
by a whipping, Plaut. As. 2, 2, 54:habent hunc morem ut pugnis rem solvant si quis poscat clarius,
id. Curc. 3, 9:tibi quidem copia'st, dum lingua vivet, qui rem solvas omnibus,
id. Rud. 2, 6, 74.—Hence,Absol. (sc. rem), to pay; with or without dat. of person:(γ).cujus bona, quod populo non solvebat, publice venierunt,
Cic. Fl. 18, 43:ei cum solveret, sumpsit a C. M. Fufiis,
id. ib. 20, 46:misimus qui pro vectura solveret,
id. Att. 1, 3, 2:qui nimis cito cupit solvere, invitus debet,
Sen. Ben. 4, 40, 5:ut creditori solvat,
Dig. 30, 1, 49, § 7.— Pass. impers.:si dare vis mihi, Magis solutum erit quam ipsi dederis,
it will be a more valid payment, Plaut. Ps. 2, 2, 46:numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur,
to stop payments, Cic. Off. 2, 24, 84:fraudandi spe sublata solvendi necessitas consecuta est,
id. ib. 2, 24, 84:cum eo ipso quod necesse erat solvi, facultas solvendi impediretur,
Liv. 6, 34, 1.—Cf. in the two senses, to free from debt, and to pay, in the same sentence:non succurrere vis illi, sed solvere. Qui sic properat, ipse solvi vult, non solvere,
Sen. Ben. 6, 27, 1.—With acc. of the debt, to discharge, to pay:(δ).postquam Fundanio debitum solutum esset,
Cic. Q. Fr. 1, 2, 3, § 10:hoc quod debeo peto a te ut... solutum relinquas,
settled, id. Att. 16, 6, 3:solverat Castricio pecuniam jam diu debitam,
id. Fl. 23, 54:ex qua (pensione) major pars est ei soluta,
id. Att. 16, 2, 1:solvi aes alienum Pompejus ex suo fisco jussit,
Val. Max. 6, 2, 11:aes alienum solvere,
Sen. Ep. 36, 5:quae jactatio est, solvisse quod debebas?
id. Ben. 4, 17, 1; so,debitum solvere,
id. ib. 6, 30, 2:ne pecunias creditas solverent,
Cic. Pis. 35, 86:ut creditae pecuniae solvantur,
Caes. B. C. 3, 20; 3, 1:ex thensauris Gallicis creditum solvi posse,
Liv. 6, 15, 5:ita bona veneant ut solidum suum cuique solvatur,
Cic. Rab. Post. 17, 46.—And of moral debts:cum patriae quod debes solveris,
Cic. Marcell. 9, 27:debet vero, solvitque praeclare,
id. Phil. 13, 11, 25:aliter beneficium, aliter creditum solvitur,
Sen. Ben. 2, 34, 1:qui grate beneficium accipit, primam ejus pensionem solvit,
id. ib. 2, 22 fin. —By a confusion of construction, solvere pecuniam, etc., to pay money, etc. (for pecunia rem or debitum solvere); constr. with dat. or absol.:(ε).emi: pecuniam solvi,
Cic. Verr. 2, 4, 20, § 43:pro frumento nihil solvit,
id. ib. 2, 3, 72, §169: legatis pecuniam pro frumento solvit,
Liv. 44, 16:hanc pecuniam cum solvere in praesenti non posset,
Nep. Milt. 7, 6:nisi pecuniam solvisset,
id. Cim. 1, 1:condiciones pacis dictae ut decem millia talentum argenti... solverent,
Liv. 30, 37 med.:pro quo (frumento) pretium solveret populus Romanus,
id. 36, 3, 1:pretium servorum ex aerario solutum est dominis,
id. 32, 26, 14:pretium pro libris domino esse solvendum,
id. 40, 39 fin.:meritam mercedem,
id. 8, 22, 3; so id. 8, 11, 4: sorte creditum solvere, by paying the principal (i. e. without interest), id. 6, 36, 12:quae praemia senatus militibus ante constituit, ea solvantur,
Cic. Phil. 14, 14, 38:stipendium,
Liv. 28, 32, 1:dotem mulieri,
Dig. 24, 3, 2:litem aestimatam,
the amount of a fine, Nep. Cim. 5, 18 fin.:arbitria funeris,
the expenses of the funeral, Cic. Red. Sen. 7, 18:solvere dodrantem,
to pay seventy-five per cent., Mart. 8, 9, 1:dona puer solvit,
paid the promised gifts, Ov. M. 9, 794; so,munera,
id. ib. 11, 104.— Transf., of the dedication of a book, in return for favors:et exspectabo ea (munera) quae polliceris, et erunt mihi pergrata si solveris... Non solvam nisi prius a te cavero, etc.,
Cic. Brut. 4, 17 sq. —Of the delivery of slaves:si quis duos homines promise rit et Stichum solverit,
Dig. 46, 3, 67; 46, 3, 38, § 3.— Transf., poet.: dolorem solvisti, you have paid your grief, i. e. have duly mourned, Stat. S. 2, 6, 98.— Pass. with personal subject:si (actor) solutus fuisset,
Dig. 12, 1, 31 (cf.: solvere militem, b supra). —Esp., in certain phrases, to pay:b.aliquid praesens solvere,
to pay in cash, Cic. Att. 16, 2, 1; so,aliquid de praesentibus solvere,
Sen. Ep. 97, 16:solvere grates (= referre gratiam muneribus): Sulla solvit grates Dianae,
Vell. 2, 25:quas solvere grates sufficiam?
Stat. S. 4, 2, 7: cum homo avarus, ut ea (beneficia) solveret sibi imperare non posset, etc., Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 1; cf.: non dicimus reposuit beneficium aut solvit;nullum nobis placuit quod aeri alieno convenit verbum,
Sen. Ep. 81, 9; but v. id. Ben. 2, 18, 5: in debitum solvere, to make a partial payment:unum haec epistula in debitum solvet,
id. Ep. 7, 10: aliquid solvere ab aliquo (de aliqua re), to pay out of funds supplied by any one ( out of any fund):Quintus laborat ut tibi quod debet ab Egnatio solvat,
Cic. Att. 7, 18, 4:homines dicere, se a me solvere,
id. ib. 5, 21, 11:(summa) erat solvenda de meo,
Plin. Ep. 2, 4, 2:operas solvere alicui,
to work for somebody, Dig. 40, 7, 39: solvo operam Dianae, I work for Diana, i. e. offer a sacrifice to her, Afran. ap. Non. 12, 21: judicatum solvere, to pay the amount adjudged by the court, for which security (satisdatio) was required:stipulatio quae appellatur judicatum solvi,
Gai. Inst. 4, 90:iste postulat ut procurator judicatum solvi satisdaret,
Cic. Quint. 7, 29; so Dig. 3, 2, 28; 3, 3, 15; 2, 8, 8;2, 8, 14 et saep.: auctio solvendis nummis,
a cash auction, Mart. 14, 35.— Gerund.: solvendo esse, to be solvent; jurid. t. t., to be able to pay, i. e. one's debts; cf.in full: nec tamen solvendo aeri alieno respublica esset,
Liv. 31, 13:nemo dubitat solvendo esse eum qui defenditur,
Dig. 50, 17, 105:qui modo solvendo sint,
Gai. Inst. 1, 3, 121:si solvendo sint,
Paul. Sent. 1, 20, 1:nec interest, solvendo sit, necne,
Dig. 30, 1, 49, § 5; so ib. 46, 1, 10; 46, 1, 27, § 2; 46, 1, 51, §§ 1 and 4; 46, 1, 52, § 1; 46, 1, 28; 50, 17, 198 et saep.: non solvendo esse, to be insolvent:solvendo non erat,
Cic. Att. 13, 10, 3:cum solvendo civitates non essent,
id. Fam. 3, 8, 2:tu nec solvendo eras, nec, etc.,
id. Phil. 2, 2, 4:ne videatur non fuisse solvendo,
id. Off. 2, 22, 79;and very freq. in the jurists.—So, trop.: quid matri, quid flebili patriae dabis? Solvendo non es,
Sen. Oedip. 941; cf.:*non esse ad solvendum (i. e. able to pay),
Vitr. 10, 6 fin. —To fulfil the duty of burial.(α).Justa solvere; with dat. of the person:(β).qui nondum omnia paterno funeri justa solvisset,
who had not yet finished the burial ceremonies of his father, Cic. Rosc. Am. 8, 23:justis defunctorum corporibus solutis,
Curt. 3, 12, 15:proinde corpori quam primum justa solvamus,
id. 10, 6, 7:ut justa soluta Remo,
Ov. F. 5, 452:nunc justa nato solve,
Sen. Hippol. 1245.—Exsequias, inferias or suprema solvere:c.exsequiis rite solutis,
Verg. A. 7, 5:cruor sancto solvit inferias viro,
Sen. Hippol. 1198:solvere suprema militibus,
Tac. A. 1, 61.—Votum solvere, to fulfil a vow to the gods.(α).Alone:(β).vota ea quae numquam solveret nuncupavit,
Cic. Phil. 3, 4, 11:quod si factum esset, votum rite solvi non posse,
Liv. 31, 9 fin.:liberare et se et rempublicam religione votis solvendis,
id. 40, 44, 8:placatis diis votis rite solvendis,
id. 36, 37 fin.:petiit ut votum sibi solvere liceret,
id. 45, 44:animosius a mercatore quam a vectore solvitur votum,
Sen. Ep. 73, 5:vota pro incolumitate solvebantur,
Tac. A. 2, 69:vota pater solvit,
Ov. M. 9, 707:ne votum solvat,
Mart. 12, 91, 6; 8, 4, 2; Val. Max. 6, 9, 5 ext.; 1, 1, 8 ext. — Poet.:voti debita solvere,
Ov. F. 5, 596; cf.the abbrev. formula V. S. L. M. (voTVM SOLVIT LIBENS MERITO),
Inscr. Orell. 186; 1296 sq.:V.S.A.L. (ANIMO LIBENTI),
ib. 2022 et saep.:sacra solvere (=votum solvere),
Manil. 1, 427.—With dat.:d.ait sese Veneri velle votum solvere,
Plaut. Rud. prol. 60:vota Jovi solvo,
Ov. M. 7, 652; 8, 153:sunt vota soluta deae,
id. F. 6, 248:dis vota solvis,
Sen. Ben. 5, 19, 4:libamenta Veneri solvere (=votum per libamenta),
Just. 18, 5, 4.—Fidem solvere, to fulfil a promise (post-class. for fidem praestare, [p. 1728] exsolvere; cf.:e.fidem obligatam liberare,
Suet. Claud. 9):illi, ut fidem solverent, clipeis obruere,
Flor. 1, 1, 12;similarly: et voti solverat ille fidem (=votum solverat),
Ov. F. 1, 642; but cf.: itane imprudens? tandem inventa'st causa: solvisti fidem, you have found a pretext to evade your promise (cf. II. A. 3.), Ter. And. 4, 1, 18: esset, quam dederas, morte soluta fides, by my death your promise to marry me would have been cancelled (cf. II. B. 1. 6.), Ov. H. 10, 78; similarly: suam fidem (i. e. quam Lepido habuerit) solutam esse, that his faith in Lepidus was broken, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 21, 3.—With a different construction: se depositi fide solvere, to acquit one's self of the duty to return property intrusted to him (cf. I. B. 1. c.), Val. Max. 7, 3, 5 ext.: factique fide data munera solvit, he freed the gift already given from the obligation of an accomplished fact, i. e. he revoked the gifts, although already made, Ov. M. 11, 135.—Promissum solvere, to fulfil a promise (very rare):A.perinde quasi promissum solvens,
Val. Max. 9, 6, 1:solvitur quod cuique promissum est,
Sen. Cons. Marc. 20 fin.;similarly: solutum, quod juraverant, rebantur,
what they had promised under oath, Liv. 24, 18, 5.—Hence, sŏlūtus, a, um, P. a., free, loose, at large, unfettered, unbandaged.Lit.1.(Acc. to I.A. 1. supra.) Pigeat nostrum erum si eximat aut solutos sinat, Plaut. Capt. 2, 1, 11:2.tibi moram facis quom ego solutus sto,
id. Ep. 5, 2, 25:reus solutus causam dicis, testes vinctos attines,
id. Truc. 4, 3, 63:cum eos vinciret quos secum habebat, te solutum Romam mittebat?
Cic. Deiot. 7, 22:nec quisquam ante Marium solutus dicitur esse sectus,
unbandaged, id. Tusc. 2, 22, 53:duos (captivos) solutos ire ad Hannibalem jussit,
Liv. 27, 51:eum interdiu solutum custodes sequebantur, nocte clausum asservabant,
id. 24, 45, 10:non efficiatis ut solutos verear quos alligatos adduxit,
Val. Max. 6, 2, 3.—(Acc. to I. A. 2.) Of texture, etc.; esp. of soil, loose, friable (opp spissus;3.postAug.): quo solutior terra facilius pateat radicibus,
Sen. Ep. 90, 21;ordeum nisi solutum et siccum locum non patitur,
Col. 2, 9:soluta et facilis terra,
id. 3, 14;solum solutum vel spissum,
id. 2, 2 init.;seri vult raphanus terra soluta, umida,
Plin. 19, 5, 26, § 83:hordeum seri non vult, nisi in sicca et soluta terra,
id. 18, 7, 18, § 79:solutiores ripae,
Front. Aquaed. 15.—Of plants:mas spissior, femina solutior,
Plin. 25, 9, 57, § 103.—Hence, subst.: sŏlūtum, i, n., a state of looseness:dum vult describere, quem ad modum alia torqueantur fila, alia ex molli solutoque ducantur,
Sen. Ep. 90, 20.—(Acc. to I. A. 3.) Rarefied, thin, diffused:B.turbo, quo celsior eo solutior laxiorque est, et ob hoc diffunditur,
Sen. Q. N. 7, 9, 3:aer agitatus a sole calefactusque solutior est,
id. ib. 1, 2, 10:debet aer nec tam spissus esse, nec tam tenuis et solutus, ut, etc.,
id. ib. 1, 2, 11.—Trop.1.(Acc. to I. B. 1.) Of speech, unfettered, fluent, ready:2.(orator) solutus in explicandis sententiis,
Cic. Or. 47, 173:verbis solutus satis,
id. ib. 47, 174:solutissimus in dicendo,
id. ib. 48, 180.—Exempt, free from duties, obligations, etc.:3.quam ob rem viderer maximis beneficii vinculis obstrictus, cum liber essem et solutus?
Cic. Planc. 30, 72:soluta (praedia) meliore in causa sunt quam obligata,
unmortgaged, id. Agr. 3, 2, 9:si reddidi (debitum), solutus sum ac liber,
Sen. Ben. 2, 18, 5;non ut gratus, sed ut solutus sim,
id. ib. 4, 21, 3;solutus omni fenore,
Hor. Epod. 2, 4;nam ea (religione) magister equitum solutus ac liber potuerit esse,
Liv. 8, 32, 5:Mamertini soli in omni orbe terrarum vacui, expertes soluti ac liberi fuerunt ab omni sumptu, molestia, munere,
Cic. Verr. 2, 4, 10, § 23.—Free from punishment, not punishable, not liable, etc.: qui mancipia vendunt, certiores faciunt emptores quis fugitivus sit, noxave solutus, Edict. Aedil. ap. Dig. 21, 1, 1, § 1; Gell. 4, 2, 1; cf.:4.quod aiunt aediles noxae solutus non sit sic intellegendum est... noxali judicio subjectum non esse,
Dig. 21, 1, 17, § 17:apud quos libido etiam permissam habet et solutam licentiam,
Cic. Rep. 4, 4, 4:omne illud tempus habeat per me solutum ac liberum,
i. e. let the crimes then committed be unpunished, id. Verr. 2, 1, 12, § 33: antea vacuum id solutumque poena fuerat, Tac. A. 14, 28.—With subj. inf.:maxime solutum fuit, prodere de iis, etc.,
Tac. A. 4, 35: solutum existimatur esse, alteri male dicere, Caecil. ap. Cic. Fam. 6, 7, 3.—Free from cares, undistracted:5.animo soluto liberoque,
Cic. Verr. 2, 2, 75, § 185:sed paulo solutiore tamen animo,
id. ib. 2, 5, 31, § 82.—At leisure, free from labor, business, etc.:6.te rogo ut eum solutum, liberum, confectis ejus negotiis a te, quamprimum ad me remittas,
Cic. Fam. 13, 63, 2:quo mea ratio facilior et solutior esse possit,
id. ib. 3, 5, 1.—With gen.:Genium Curabis Cum famulis operum solutis,
Hor. C. 3, 17, 16.—Unbound, relaxed, merry, jovial:7.quam homines soluti ridere non desinant, tristiores autem, etc.,
Cic. Dom. 39, 104:an tu existimas quemquam soluto vultu et hilari oculo mortem contemnere?
Sen. Ep. 23, 4:vultus,
Stat. Th. 5, 355:(mores) naturam sequentium faciles sunt, soluti sunt,
unembarrassed, Sen. Ep. 122, 17.—Free from the rule of others, uncontrolled, independent:8.cum videas civitatis voluntatem solutam, virtutem alligatam,
Cic. Att. 2, 18, 1:ab omni imperio externo soluta in perpetuum Hispania,
Liv. 29, 1 fin.:Masinissae ab imperio Romano solutam libertatem tribuit,
Val. Max. 7, 2, 6:incerti, solutique, et magis sine domino quam in libertate, Vononem in regnum accipiunt,
Tac. A. 2, 4:quorum (militum) libertas solutior erat,
Just. 13, 2, 2.—Of animals:rectore solutos (solis) equos,
Stat. Th. 1, 219.—Free from influence or restraint; hence, independent, unbiassed, unprejudiced:9.nec vero deus ipse alio modo intellegi potest, nisi mens soluta quaedam et libera,
Cic. Tusc. 1, 27, 66;cum animi sine ratione motu ipsi suo soluto ac libero incitarentur,
id. Div. 1, 2, 4:judicio senatus soluto et libero,
id. Phil. 5, 15, 41:sum enim ad dignitatem in re publica solutus,
id. Att. 1, 13, 2:libero tempore cum soluta vobis est eligendi optio,
id. Fin. 1, 10, 33:si omnia mihi essent solutissima, tamen in re publica non alius essem atque nunc sum,
id. Fam. 1, 9, 21:liberi enim ad causas solutique veniebant,
uncommitted, id. Verr. 2, 2, 78, § 192.—Free from moral restraint; hence, unbridled, insolent, loose:10.amores soluti et liberi,
Cic. Rep. 4, 4, 4:licentia,
id. ib. 4, 4, 4:populi quamvis soluti ecfrenatique sint,
id. ib. 1, 34, 53:quis erat qui sibi solutam P. Clodii praeturam sine maximo metu proponeret? Solutam autem fore videbatis, nisi esset is consul qui eam auderet possetque constringere,
id. Mil. 13, 34:quominus conspectus, eo solutior erat,
Liv. 27, 31 fin.:adulescentes aliquot quorum, in regno, libido solutior fuerat,
id. 2, 1, 2:solutioris vitae primos adulescentiae annos egisse fertur,
a licentious life, Val. Max. 2, 6, 1:spectandi solutissimum morem corrigere,
Suet. Aug. 44:mores soluti,
licentious habits, Just. 3, 3, 10.—Regardless of rules, careless, loose:11.orator tam solutus et mollis in gestu,
Cic. Brut. 62, 225:dicta factaque ejus solutiora, et quandam sui neglegentiam praeferentia,
Tac. A. 16, 18.—Esp., of style, etc., free from rules of composition.(α).Oratio soluta, verba soluta, a free style, conversational or epistolary style:(β).est oratio aliqua vincta atque contexta, soluta alia, qualis in sermone et epistulis,
Quint. 9, 4, 19; 9, 4, 20; 9, 4, 69; 9, 4, 77.—More freq.: verba soluta, oratio soluta, prose (opp. to verse);(γ).in full: scribere conabar verba soluta modis, Ov Tr. 4, 10, 24: quod (Isocrates) verbis solutis numeros primus adjunxerit,
Cic. Or. 52, 174:mollis est enim oratio philosophorum... nec vincta numeris, sed soluta liberius,
id. ib. 19, 64; 71, 234;68, 228: si omnes soluta oratione scripserunt,
Varr. R. R. 4, 1; de heisce rebus treis libros ad te mittere institui;de oratione soluta duos, de poetica unum,
id. L. L. 6, 11 fin.:ut in soluta oratione, sic in poemateis,
id. ib. 7, 1:primus (Isocrates) intellexit. etiam in soluta oratione, dum versum effugeres modum et numerum quemdam debere servari,
Cic. Brut. 8, 32:Aristoteles judicat heroum numerum grandiorem quam desideret soluta oratio,
id. Or. 57, 192:et creticus et paeon quam commodissume putatur in solutam orationem illigari,
id. ib. 64, 215:a modis quibusdam, cantu remoto, soluta esse videatur oratio,
id. ib. 55, 183; 55, 184; id. de Or. 3, 48, 184: historia est quodammodo carmen solutum, Quint. 10, 1, 31.—Also in reference to a prose rhythm, loose, unrhythmical, inharmonious:(δ).ut verba neque inligata sint, quasi... versus, neque ita soluta ut vagentur,
Cic. de Or. 3, 44, 176; 3, 48, 186:nec vero haec (Callidii verba) soluta nec diffluentia, sed astricta numeris,
id. Brut. 79, 274:orator sic illigat sententiam verbis ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto,
id. de Or. 3, 44, 175; but: verba soluta suis figuris, words freed from their proper meaning, i.e. metaphors, Manil. 1, 24.—Rarely with reference to the thought: soluta oratio, a fragmentary, disconnected style:12.soluta oratio, et e singulis non membris, sed frustis, collata, structura caret,
Quint. 8, 5, 27; cf. id. 9, 4, 69:solutiora componere,
id. 10, 4, 1; 9, 4, 15.—Effeminate, luxurious (acc. to I. B. 3.):13.sinum togae in dextrum umerum reicere, solutum ac delicatum est,
Quint. 11, 3, 146.—Undisciplined, disorderly:14.omnia soluta apud hostes esse,
Liv. 8, 30, 3:nihil temeritate solutum,
Tac. A. 13, 40:apud Achaeos neglecta omnia ac soluta fuere,
Just. 34, 2, 2.—Lax, remiss, weak:C.mea lenitas adhuc si cui solutior visa erat,
Cic. Cat. 2, 12, 27:Ciceronem male audivisse, tamquam solutum et enervem,
Tac. Or. 18:soluti ac fluentes,
Quint. 1, 2, 8.—Hence:solutum genus orationis,
a lifeless, dull style, Val. Max. 8, 10, 3:quanto longius abscederent, eo solutiore cura,
laxer attention, Liv. 3, 8, 8.—(Acc. to II. B. 3. e supra.) Paid, discharged, only as subst.: sŏlūtum, i, n., that which is paid, a discharged debt, in certain phrases:1.aliquid in solutum dare,
to give something in payment, Dig. 46, 3, 45; 46, 3, 46; 46, 3, 60: in solutum accipere, to accept in payment:qui voluntatem bonam in solutum accipit,
Sen. Ben. 7, 16, 4:qui rem in solutum accipit,
Dig. 42, 4, 15; 12, 1, 19;in solutum imputare,
to charge as payment, Sen. Ep. 8, 10; aliquid pro soluto est, is considered as paid or cancelled:pro soluto id in quo creditor accipiendo moram fecit, oportet esse,
Dig. 46, 3, 72: pro soluto usucapere, to acquire by prescription something given in payment by the debtor, but not belonging to him:pro soluto usucapit qui rem debiti causa recepit,
Dig. 41, 3, 46.— Adv.: sŏlūtē.Thinly:2.corpora diffusa solute,
Lucr. 4, 53.—Of speech, fluently:3. 4.non refert videre quid dicendum est, nisi id queas solute ac suaviter dicere,
Cic. Brut. 29, 110:ita facile soluteque volvebat sententias,
id. ib. 81, 280:quid ipse compositus alias, et velut eluctantium verborum, solutius promptiusque eloquebatur,
Tac. A. 4, 31.—Freely, without restraint:5. 6.generaliter puto judicem justum... solutius aequitatem sequi,
i. e. without strictly regarding the letter of the law, Dig. 11, 7, 14, § 13.—Of manners and discipline, disorderly, negligently:7.praecipue sub imperio Cn. Manlii solute ac neglegenter habiti sunt (exercitus),
Liv. 39, 1, 4:in stationibus solute ac neglegenter agentes,
id. 23, 37, 6.—Weakly, tamely, without vigor:8.quod ille tam solute egisset, tam leniter, tam oscitanter,
Cic. Brut. 80, 277.—Of morals, loosely, without restraint:ventitabat illuc Nero, quo solutius urbem extra lasciviret,
Tac. A. 13, 47. -
12 solvo
solvo, solvi, solutum, 3, v. a. ( perf. soluit, trisyll., Cat. 2, 13:I. A.soluisse,
Tib. 4, 5, 16) [for se-luo; cf. socors for se-cords], to loosen an object from any thing, to release or to loose, remove any thing which binds or restrains another.In a corporeal sense.1.Outwardly, to release.a.From fetters or custody, to free, set free, release; absol.:b.solvite istas,
i. e. from fetters, Plaut. Truc. 4, 3, 64:solvite istum,
id. Mil. 5, 32:numquam, nisi me orassis, solves,
id. Ep. 5, 2, 62:jube solvi (eum),
Ter. And. 5, 4, 52:ad palum adligati repente soluti sunt,
Cic. Verr. 2, 5, 5, § 11:ut vincti solvantur,
id. ib. 2, 5, 6, §12: qui in compedibus corporis semper fuerunt, etiam cum soluti sunt, tardius ingrediuntur,
id. Tusc. 1, 31, 75:ita nexi soluti (sunt),
Liv. 8, 28, 9:solvite me, pueri,
Verg. E. 6, 24:fore ut brevi solveretur,
Suet. Vesp. 5; id. Tib. 65; id. Vit. 12.—With abl.:canis solutus catena,
Phaedr. 3, 7, 20. — Transf., from the fetter of frost:solutis amnibus (i. e. frigoris vinculo),
Stat. Th. 5, 15:terrae quem (florem) ferunt solutae,
Hor. C. 1, 4, 10.—From reins, ties, bands, etc.: solve senescentem equum, from the rein, i. e. dismiss him from service, Hor. Ep. 1, 1, 8:c.solverat sol equos,
unhitched, Stat. Th. 3, 407: currum solvere (i. e. ab equis, poet. for equos a curru), Sen. Thyest. 794: solvere epistulam, i. e. from the string by which it was tied (= to open), Nep. Hann. 11, 3:et tibi sollicita solvitur illa (epistula) manu,
Ov. Tr. 5, 2, 2:et jacet in gremio charta soluta meo,
id. H. 11, 4:praecepit suis ne sarcinas solverent, aut onera deponerent,
Front. Strat. 1, 5, 3.—So of garments and sails, to unfurl, unfold: cum tunica soluta inambularet, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 3; Front. Strat. 4, 1, 26:soluta toga,
Quint. 11, 3, 147:vela solvere,
Verg. A. 4, 574.—From any fastening (mostly poet. and post-Aug. prose), to detach from; constr. absol., or with ab or de, and abl.:d.Caucasia solvet de rupe Promethei bracchia,
Prop. 2, 1, 69:fraxinus solvitur,
from the ground, Stat. Th. 9, 498:ceciditque soluta pinus,
id. ib. 9, 409; cf.:pinus radice soluta, deficit,
id. S. 5, 1, 152:solutis radicibus arbusta procumbunt,
Sen. Q. N. 3, 27, 5:accepi epistulam quam, ut scribis, ancora soluta de phaselo dedisti, i. e. a litore,
detached, Cic. Att. 1, 13, 1 B. and K. (al. sublata;but soluta is perh. an error of Cic. in the use of a technical term, v Orell. ad loc.).—In the same sense: solvere retinacula classis,
Ov. M. 15, 696; 8, 102:querno solvunt de stipite funem,
id. F. 4, 333:fune soluto Currit in immensum carina,
id. Am. 2, 11, 23:curvo solves viscera cultro (i. e. de corpore ferarum),
Sen. Hippol. 53.—Of rain disengaged from the clouds:imber caelesti nube solutus,
Ov. A. A. 2, 237: (Lunam) imperfecta vi solvere tantum umorem, disengage only the moisture, i. e. from the earth:cum solis radii absumant,
Plin. 2, 9, 6, § 45:solutum a latere pugionem,
detached from his side, Suet. Vit. 15.—Esp., of ships: navem solvere, to free a ship from the land, i. e. to set sail, weigh anchor, leave land, depart.(α).With acc. alone:(β).eisce confectis navem solvimus,
Plaut. Merc. 1, 1, 91:navim cupimus solvere,
id. Mil. 4, 7, 17:naves solvit,
Caes. B. G. 4, 36; 5, 8; id. B. C. 1, 28; 3, 14; 3, 26;3, 102: primis tenebris solvit navem,
Liv. 45, 6:postero die solvere naves (jussi),
id. 29, 25 fin.; Nep. Hann. 8, 2:classem solvere,
Liv. 45, 41; Prop. 3, 7 (4, 6), 23.—With ab and abl.:(γ).navis a terra solverunt,
Caes. B. C. 3, 101:quinto inde die quam ab Corintho solverit naves,
Liv. 31, 7 med.:solvunt a litore puppes,
Luc. 2, 649.—With ex and abl.:(δ).nam noctu hac soluta est navis nostra e portu Persico,
Plaut. Am. 1, 1, 259:interea e portu nostra navis solvitur,
id. Bacch. 2, 3, 54.—With abl.:(ε).complures mercatores Alexandria solvisse,
Cic. Off. 3, 12, 50:portu solventibus,
id. Mur. 2, 4.—Absol. (sc. navem or naves):(ζ).tertia fere vigilia solvit,
Caes. B. G. 4, 23:nos eo die cenati solvimus,
Cic. Fam. 16, 9, 2:altero die quam a Brundusio solvit,
Liv. 31, 14 init.:qui inde solverant,
Val. Max. 1, 7, 3:solvi mare languido,
Sen. Ep. 53, 1:fortasse etiam ventis minantibus solves,
id. Ben. 2, 35, 5:non eadem est his et illis causa solvendi,
making sea-voyages, id. Q. N. 5, 18, 16.—With navis, etc., as subj., to leave the land (sc. se a litore):(η).naves XVIII. ex superiore portu solverunt,
Caes. B. G. 4, 28; and by another change of construction: solvimus oram, we freed the shore, i.e. from the ship, Quint. 4, 2, 41; id. Ep. ad Tryph. 3.—Poet. usages:e.de litore puppis solvit iter,
clears the voyage, Stat. S. 5, 1, 243:nec tibi Tyrrhena solvatur funis harena,
Prop. 1, 8, 11 (cf.: retinacula solvere, c. supra).—Of secretions from the body ( poet. and in post-Aug. prose):2.tempore eo quo menstrua solvit,
Lucr. 6, 706:cruor solvitur,
Stat. Th. 9, 530:lacrimas solvere,
id. Achill. 2, 256:solutis lacrimis,
Claud. Ruf. 2, 258; so,partus solvere,
to bear, bring forth, be delivered of offspring, Ov. F. 3, 258; Stat. Th. 5, 461; Plin. 28, 3, 6, § 33; 32, 1, 1, § 6.—To loosen an object from that which holds it together, to break up, part, dissolve, disperse, divide, take apart, scatter.a.In gen.:b.omne colligatum solvi potest,
Cic. Fin. 11.—Of structures ( poet. and in post-Aug. prose):c.solvere naves et rursus conjungere,
Curt. 8, 10, 3:solvere quassatae parcite membra ratis,
Ov. Tr. 1, 2, 2:dubitavit an solveret pontem,
Curt. 4, 16, 8:solvere pontem,
Tac. A. 1, 69:si pons solutus sit,
Dig. 2, 11, 2, § 7:solutus pons tempestatibus,
Just. 2, 13, 9:currum (solis) solutum,
Manil. 1, 740.—Of woven stuff:d.solvens texta,
Prop. 2, 9, 6.—Of mountains:e.utrimque montes solvit (Hercules),
Sen. Herc. Fur. 237:tridente Neptunus montem solvit,
id. Agam. 553.—Of the neck:f.soluta cervix silicis impulsu,
broken, Sen. Troad. 1119.—Of a comet:g.momentum quo cometes solutus et in duas partes redactus est,
Sen. Q. N. 7, 16, 3.—Of the hair, to loosen, untie, let fall:h.solve capillos,
Ov. Am. 3, 9, 3:crinem,
id. A. A. 3, 784; id. M. 11, 682; 13, 584; Prop. 2, 15 (3, 7), 46:comas casside,
Ov. F. 3, 2; cf. id. ib. 4, 854.—Of the earth (so mostly P. a., q. v. infra;3.post-Aug.): ita in terrae corpore evenit ut partes ejus vetustate solvantur, solutae cadant,
Sen. Q. N. 6, 10, 2:ubi montis latus nova ventis solvit hiems,
Stat. Th. 7, 745. —To dissolve; pass., to be dissolved, changed, to pass over into ( poet. and postclass. for dissolvere, or transire in); constr. absol., or with in and acc.(α).Of a change into air or gas:(β).calor mobiliter solvens, differt primordia vini,
dissolving, parts the molecules of the wine, Lucr. 6, 235:nam materiai copia ferretur per inane soluta,
id. 1, 1018; so id. 1, 1103:ita fatus in aera rursus solvitur,
Stat. Th. 5, 285;nec in aera solvi Passa, recentem animam caelestibus intulit astris,
Ov. M. 15, 845.—Into a liquid, to melt:(γ).saepe terra in tabem solvitur,
Sen. Q. N. 3, 15, 7:terram quam diximus esse mutabilem et solvi in umorem,
id. ib. 3, 29, 4:nullum tellus se solvit in amnem,
Luc. 2, 408; ipsum in conubia terrae Aethera, cum pluviis rarescunt nubila, solvo, dissolve into the embrace of the earth, i. e. change into rain, Stat. S. 1, 2, 186:ex Aethiopiae jugis solutas nives ad Nilum decurrere,
Sen. Q. N. 4, 2, 17; so,nivem solvere,
id. ib. 4, 5, 2; Ov. Am. 3, 6, 93; Sen. Herc. Oet. 729:rigor auri solvitur aestu,
Lucr. 1, 493:ferrum calidi solvant camini,
Manil. 4, 250:cerae igne solutae,
Ov. A. A. 2, 47:Iris cum vino triduo non solvitur,
Plin. 21, 20, 83, § 142:(herba) quinto die solvitur,
id. 26, 14, 88, § 148.—Of putrefaction:(δ).(vitulo) per integram solvuntur viscera pellem,
Verg. G. 4, 302.—Of change in general:(ε).inque novas abiit massa soluta domos,
Ov. F. 1, 108:repentino crementur incendio, atque ex tanta varietate solvantur atque eant in unum omnia (sc. all the heavenly bodies),
Sen. Ben. 6, 22.—Of expansion by heat:(ζ). (η).(uva) cum modo frigoribus premitur, modo solvitur aestu,
Ov. A. A. 2, 317.—Solvi in, to pass into, become:4.in cacumine (herbae) capitula purpurea quae solvantur in lanugines,
Plin. 27, 8, 39, § 61.—Of a wave:donec in planitiem immotarum aquarum solvatur,
disappears in, Sen. Q. N. 1, 2, 2:postremi (equi) solvuntur in aequora pisces (= solvuntur in pisces),
Stat. Th. 2, 47: lumina in lacrimas solventur, stream with tears. —Hence, solvere, causative, to make pass over, to make vanish in: circulum in pulverem, in quo descriptus est, solvere, Sen. Ep. 74, 27: soluti agri, the boundaries of which are effaced, Sic. Fl. Cond. Agr. p. 3 Goes.—To consume, to destroy, dissolve:B.solvere orbes,
Manil. 1, 497:ni calor et ventus... interemant sensum diductaque solvant (i.e. sensum),
Lucr. 3, 287:(Cato) ferrei prope corporis animique, quem ne senectus quidem, quae solvit omnia, fregerit,
Liv. 39, 40, 11:si (cometae) sunt purus ignis... nec illos conversio mundi solvit,
Sen. Q. N. 7, 2, 2:(turbo) ab eo motu, qui universum trahit, solveretur,
id. ib. 7, 9, 4:tabes solvit corpora,
Luc. 6, 18; 7, 809:nec solum silvas, sed saxa ingentia solvit (ignis),
id. 3, 506:ne tegat functos humus, ne solvat ignis,
Sen. Thyest. 750.—So, vitam solvere, to extinguish life, esp. of gradual or easy death:solvas potius (vitam), quam abrumpas, dummodo, si alia solvendi ratio non erit, vel abrumpas,
Sen. Ep. 22, 3:hanc mihi solvite vitam,
Prop. 2, 9, 39.—Trop.1.To free, release, loose, emancipate, set free; constr. absol., with abl. or ab and abl.; rarely with gen.a.From the body, etc.:b.teque isto corpore solvo,
Verg. A. 4, 703:soluta corpore anima,
Quint. 5, 14, 13:qui solutas vinculis animas recipit,
Sen. Cons. 28, 8: si animus somno relaxatus solute (i. e. free from the shackles of the body) moveatur ac libere, Cic. Div. 2, 48, 100:vocem solvere,
to set free the voice, to speak, Stat. S. 3, 1; Sen. Thyest. 682; so, responsa solve (pregn. = utter and disclose), Sen. Oedip. 292:suspiria solvit,
Stat. Th. 11, 604:solvat turba jocos,
Sen. Med. 114:solutos Qui captat risus hominum (= quem juvat risus hominum solvere),
Hor. S. 1, 4, 83:Ausonii... versibus incomptis ludunt risuque soluto,
unrestrained, free, Verg. G. 2, 386.—Of members or parts of the body: linguam solvere, to unfetter the tongue (sc. vinculis oris), to give flow to words:c.linguam (Juno) ad jurgia solvit,
Ov. M. 3, 261:lingua devincta nec in motus varios soluta,
Sen. Ira, 1, 3, 7:ut quisque contemptissimus est, ita linguae solutissimae est,
id. Const. 11, 3:(fama) innumeras solvit in praeconia linguas,
Luc. 1, 472. —Solvere bracchia, poet., to unfetter the arms, i. e. to move them:magna difficili solventem bracchia motu,
Stat. Achill. 1, 604; cf.of the free motions of animals: columbae soluto volatu multum velociores,
unrestrained flight, Plin. 10, 36, 52, § 108.—From obligations and debts:d.solvit me debito,
Sen. Ben. 6, 4, 1:an nos debito solverit,
id. Ep. 81, 3:ut religione civitas solvatur,
Cic. Caecin. 34, 98; Liv. 7, 3, 9:te decem tauri... Me tener solvet vitulus (sc. religione),
Hor. C. 4, 2, 54.—So from a military oath:hoc si impetro, solvo vos jurejurando,
Just. 14, 4, 7.—Sacramento or militia solvere, to dismiss a soldier from service:sacramento solvi,
Tac. A. 16, 13:cum quis propter delictum sacramento solvitur,
Dig. 49, 16, 13:militia solvere,
Tac. A. 1, 44.— Munere (publico) solvere, to exempt from public duties:ut Ilienses publico munere solverentur,
Tac. A. 12, 58.—With obj. inf.:ut manere solveretur,
that he should be excused from the duty of remaining, Tac. A. 3, 29.—From guilt and sin, to acquit, absolve, cleanse (cf. absolvere, to acquit of crime):e.si ille huic (insidias fecerit), ut scelere solvamur,
be held guiltless, Cic. Mil. 12, 31:atque hunc ille summus vir scelere solutum periculo liberavit,
id. ib. 4, 9:sit capitis damno Roma soluta mei,
Ov. F. 6, 452:ipsum quoque Pelea Phoci Caede per Haemonias solvit Acastus aquas,
id. ib. 2, 40:Helenen ego crimine solvo,
id. A. A. 2, 371:quid crimine solvis Germanum?
Stat. Th. 11, 379:solutam caede Gradivus manum restituit armis,
Sen. Herc. Fur. 1342. —From feelings, etc.:f.quae eos qui quaesissent cura et negotio solverent,
Cic. Rep. 1, 18, 30:cum ego vos solvi curis ceteris,
Ter. Hec. 2, 1, 33:senatus cura belli solutus,
Plin. 22, 3, 4, § 7:pectus linquunt cura solutum,
Lucr. 2, 45:his terroribus ab Epicuro soluti et in libertatem vindicati,
Cic. N. D. 1, 20, 56:soluti metu,
Liv. 41, 14 init.; 27, 51:solvent formidine terras,
Verg. E. 4, 14:solve metu patriam,
Prop. 4 (5), 6, 41:metu belli Scythas solvit,
Just. 9, 2, 2; so id. 14, 2, 5:haec est Vita solutorum misera ambitione,
Hor. S. 1, 6, 129:soluti a cupiditatibus,
Cic. Agr. 1, 9, 27:his concitationibus quem vacuum, solutum, liberum videris,
id. Tusc. 5, 15, 43: et tu solve me dementia, [p. 1726] Hor. Epod. 17, 43:longo luctu,
Verg. A. 2, 26:tristem juventam solve (i. e. juventam tristitia),
Sen. Hippol. 450:solvite tantis animum monstris, solvite, superi,
id. Herc. Fur. 1063:Quis te solvere Thessalis Magus venenis poterit?
Hor. C. 1, 27, 21. — Poet.:solvit animis miracula (for animos miraculis),
the soul from superstition, Manil. 1, 103.—And of animals:rabie tigrim,
Manil. 5, 707.— Absol.:ut ad praecepta quae damus possit ire animus, solvendus est (i. e. perturbationibus),
Sen. Ep. 95, 38:calices, quem non fecere contracta in paupertate solutum?
i. e. from cares, Hor. Ep. 1, 5, 20:solvite animos,
Manil. 4, 12.—With in:vix haec in munera solvo animum,
i. e. free it from passions and so make it fit for these duties, Stat. S. 5, 3, 33.—From sleep, very rare:g.ego somno solutus sum,
awoke, Cic. Rep. 6, 26, 29 (cf.: somno solvi, to be overwhelmed by sleep, 2. b, g infra).—From labor, business, etc.:h.volucres videmus... solutas opere volitare,
Cic. Or. 2, 6, 23:solutus onere regio, regni bonis fruor,
Sen. Oedip. 685.— Poet.:Romulus excubias decrevit in otia solvi,
to be relieved from guard and enjoy leisure, Prop. 4 (5), 4, 79.—From rigidity, austerity, stiffness, etc., to relax, smooth, unbend, quiet, soothe ( poet. and in post-Aug. prose):k.frontem solvere disce,
Mart. 14, 183:saltem ora trucesque solve genas,
Stat. Th. 11, 373:solvit feros tunc ipse rictus,
Sen. Herc. Fur. 797.— Poet.:solvatur fronte senectus = frons senectute (i. e. rugis), solvatur,
be cleared, Hor. Epod. 13, 5:vultum risu solvit,
relieves, Val. Max. 4, 3, 5:risum judicis movendo, et illos tristes affectus solvit, et animum renovat,
Quint. 6, 3, 1; so,solvere judicem,
unbend, excite his laughter, id. 11, 3, 3:solvere qui (potui) Curios Fabriciosque graves (sc. risu),
Mart. 9, 28 (29), 4:ut tamen arctum Solveret hospitiis animum,
Hor. S. 2, 6, 83:cujus non contractum sollicitudine animum illius argutiae solvant?
Sen. Cons. Helv. 18, 5.— Transf., pregn.:solventur risu tabulae,
i. e. the austerity of the judge will be relaxed by laughter, and the complaint dismissed, Hor. S. 2, 1, 86.—Imitated:quia si aliquid omiserimus, cum risu quoque tota res solvitur,
Quint. 5, 10, 67.—From any cause of restraint.(α).To release from siege:(β).Bassanitas obsidione solvere,
Liv. 44, 30:patriam obsidione solvere,
Val. Max. 3, 2, 2. —From moral restraints:l.hic palam cupiditates suas solvit,
gave vent to, Curt. 6, 6, 1; v. also P. a., B. 7. infra.—From laws and rules: legibus solvere.(α).To exempt from laws, i. e. by privilege:(β).Vopiscus, qui ex aedilitate consulatum petit, solvatur legibus,
Cic. Phil. 11, 5, 11:cur M. Brutus legibus est solutus, si, etc.,
id. ib. 2, 13, 31:ut interea magistratus reliquos, legibus omnibus soluti, petere possetis,
id. Agr. 2, 36, 99:Lurco, tribunus plebis, solutus est (et lege Aelia et Furia),
id. Att. 1, 16, 13:solvatne legibus Scipionem,
Auct. Her. 3, 2, 2:petente Flacco ut legibus solverentur,
Liv. 31, 50, 8:Scipio legibus solutus est,
id. Epit. 56:Licet enim, inquiunt, legibus soluti sumus, attamen legibus vivimus,
Just. Inst. 2, 17, 8; cf.:ut munere vigintiviratus solveretur,
Tac. A. 3, 29.— Transf., of the laws of nature, etc.:(aestus) illo tempore, solutus legibus, sine modo fertur,
Sen. Q. N. 3, 28, 6:solus (sapiens) generis humani legibus solvitur,
id. Brev. Vit. 15, 5:nec leti lege solutas,
Lucr. 3, 687:nec solvo Rutulos (i. e. legibus fati),
Verg. A. 10, 111.— With gen. (cf. libero), perh. only in phrase testamenti solvere, to release from a testamentary disposition:et is per aes et libram heredes testamenti solveret,
Cic. Leg. 2, 20, 51; 2, 21, 53 (less prop. testamenti is taken as attribute of heredes); cf. Gai. Inst. 3, 175, and Hor. C. 3, 17, 16, P. a., B. 5. fin. infra.—Legibus solutus, not subject to, released from:2. (α).reus Postumus est ea lege... solutus ac liber,
i. e. the law does not apply to him, Cic. Rab. Post. 5, 12:soluti (lege Julia) huc convenistis, ne constricti discedatis cavete,
id. ib. 7, 18.—Of other laws:solutus Legibus insanis,
Hor. S. 2, 6, 68:quae sedes expectent animam solutam legibus servitutis humanae,
Sen. Ep. 65, 20.— Transf., of things: soluta legibus scelera sunt, unrestrained by the laws, i. e. crimes are committed with impunity, Sen. Ben. 7, 27, 1.— Of the laws of versification: numerisque fertur Lege solutis, referring to dithyrambic measures, Hor. C. 4, 2, 12 (cf. P. a., B. 11. infra).—Of troops, ranks, etc.:(β).ubi ordines procursando solvissent,
Liv. 42, 65, 8:incomposito agmine, solutis ordinibus,
Curt. 8, 1, 5; so id. 8, 4, 6:agmina Diductis solvere choris,
Verg. A. 5, 581:solvit maniplos,
Juv. 8, 154:solvuntur laudata cohors,
Stat. Achill. 2, 167.—Hence, to separate armies engaged in battle:commissas acies ego possum solvere,
Prop. 4 (5), 4, 59.—Of banquets, assemblies, etc.:(γ).convivio soluto,
Liv. 40, 14 fin.:convivium solvit,
Curt. 8, 5, 24; 8, 6, 16:Quid cessas convivia solvere?
Ov. F. 6, 675:coetuque soluto Discedunt,
id. M. 13, 898.—Hence, urbem (Capuam) solutam ac debilitatam reliquerunt, disfranchised, Cic. Agr. 2, 33, 91.—Of the words in discourse, orationem or versum solvere, to break up a sentence or verse:3.(discant) versus primo solvere, mox mutatis verbis interpretari,
Quint. 1, 9, 2:quod cuique visum erit vehementer, dulciter, speciose dictum, solvat ac turbet,
id. 9, 4, 14:ut partes orationis sibi soluto versu desideret et pedum proprietates,
id. 1, 8, 13:non, ut si solvas Postquam discordia tetra, etc., invenias etiam disjecti membra poetae,
Hor. S. 1, 4, 60.—Implying a change for the worse.a.To relax, make effeminate, weaken, by ease, luxury, dissipation, etc. (post-Aug.):b.Hannibalem hiberna solverunt,
Sen. Ep. 51, 5:usque eo nimio delicati animi languore solvuntur,
Sen. Brev. Vit. 12, 6:infantiam statim deliciis solvimus,
Quint. 1, 2, 6:solutus luxu,
id. 3, 8, 28; so Tac. A. 11, 31.—With in and acc.:soluti in luxum,
Tac. H. 2, 99:in lasciviam,
id. ib. 3, 38.— Transf.: versum solvere, to deprive a verse of its proper rhythm:si quinque continuos dactylos confundas solveris versum,
Quint. 9, 4, 49.—To make torpid by removing sensation.(α).To relax, benumb the limbs or body;(β).as by narcotics, terror, sickness, exhaustion: multaque praeterea languentia membra per artus solvunt,
Lucr. 6, 798:ima Solvuntur latera,
Verg. G. 3, 523:solvi debilitate corporis,
paralyzed, Val. Max. 1, 7, 4:ut soluto labitur moriens gradu,
Sen. Hippol. 368.—In mal. part., Hor. Epod. 12, 8; cf. Verg. G. 3, 523.— Poet.:illum aget, penna metuente solvi, Fama superstes,
Hor. C. 2, 2, 7.—Of the mind:segnitia (oratoris) solvit animos,
wearies, Quint. 11, 3, 52:mentes solvere,
to make insane, Plin. 25, 3, 7, § 25.—By frost ( poet.):(γ).solvuntur illi frigore membra,
Verg. A. 12, 951; 1, 92.—By sleep ( poet. for sopio):(δ).homines volucresque ferasque Solverat alta quies,
Ov. M. 7, 186:corpora somnus Solverat,
id. ib. 10, 369:molli languore solutus,
id. ib. 11, 648;11, 612: altoque sopore solutum,
id. ib. 8, 817:somno vinoque solutos,
id. F. 2, 333; Verg. A. 9, 236:ut membra solvit sopor,
id. ib. 12, 867:non solvit pectora somnus,
Sen. Agam. 76.—With in:solvitur in somnos,
Verg. A. 4, 530.— Transf., of the sea:aequor longa ventorum pace solutum,
lulled to sleep, Stat. Th. 3, 255.—By death: solvi, to die ( poet. and in post-Aug. prose):4.ipse deus, simulatque volam, me solvet,
Hor. Ep. 1, 16, 78:corporibus quae senectus solvit,
Curt. 89, 32 (cf. A. 4. supra):(corpus) quam nullo negotio solvitur,
Sen. Q. N. 3, 27, 2:alius inter cenandum solutus est,
id. Ep. 66, 43:ubicumque arietaveris, solveris,
id. Cons. Marc. 11, 3:me fata maturo exitu facilique solvant,
Sen. Troad. 605:solvi inedia,
Petr. 111:sic morte quasi somno soluta est,
Flor. 2, 21, 11.—Hence,Of logical dissolution, to refute:b.non tradit Epicurus quomodo captiosa solvantur,
how fallacies are refuted, Cic. Fin. 1, 7, 22:argumentum solvere,
Quint. 2, 17, 34:solutum scies quod nobis opponitur,
Sen. Const. 12, 3.—To disperse, dispel, as of a cloud:II. A.deorum beneficia tempestiva ingentes minas interventu suo solventia,
Sen. Ben. 4, 4, 2.In a corporeal sense.1.In gen., to loose (weaker than rumpo;2.post-Aug.): effringere quam aperire, rumpere quam solvere putant robustius,
Quint. 2, 12, 1:qua convulsa tota operis colligatio solveretur,
Val. Max. 8, 14, 6:supera compage soluta,
Stat. Th. 8, 31.—To remove a fetter, bridle, etc.:3.nullo solvente catenas,
Ov. M. 3, 700: vincla jugis boum, Tib. 2, 1, 7:solvere frenum,
Phaedr. 1, 2, 3:loris solutis,
Ov. A. A. 1, 41.— Transf., of prisons:qui, solutis ergastulis, exercitus numerum implevit,
Liv. Ep. 56; Brut. ap. Cic. Fam. 11, 10, 13; 11, 13, 2.—Of frost:gelu solvitur,
it thaws, Tac. H. 1, 79:solvitur acris hiems,
Hor. C. 1, 4, 1.—Of clouds:facit igitur ventum resoluta nubes, quae plurimis modis solvitur,
Sen. Q. N. 5, 12, 5; 5, 12, 1.—Of the grasp of hands, fingers, etc.:Aeacides a corpore bracchia solvit,
looses his hold, Ov. M. 11, 246:indigno non solvit bracchia collo,
Stat. Th. 5, 217:digitis solutis abjecit jaculum,
id. ib. 8, 585.—To untie a string, cord, necklace, etc., slacken or unlock an enclosure, open a box, trunk, etc.:B.solve vidulum ergo,
Plaut. Rud. 4, 4, 98:eam solve cistulam,
id. Am. 2, 2, 151:solve zonam,
untie, id. Truc. 5, 62:solvisse jugalem ceston fertur,
Stat. Th. 5, 62:animai nodos a corpore solvit,
Lucr. 2, 950:nihil interest quomodo (nodi) solvantur,
Curt. 3, 1, 18:quid boni est, nodos operose solvere, quos ipse ut solveres feceris?
Sen. Ben. 5, 12, 2:solvere nodum,
Stat. Th. 11, 646:laqueum quem nec solvere possis, nec abrumpere,
Sen. Tranq. 10, 1:vix solvi duros a pectore nexus,
Ov. M. 9, 58:fasciam solve,
Sen. Ep. 80, 10:solutis fasciis,
Curt. 7, 6, 5:solvi fasciculum,
Cic. Att. 11, 9, 2:crinales vittas,
Verg. A. 7, 403:Parmenion vinculum epistulae solvens,
Curt. 7, 2, 25:equum empturus solvi jubes stratum,
Sen. Ep. 80, 9:redimicula solvite collo,
Ov. F. 4, 135:corollas de fronte,
Prop. 1, 3, 21:solvere portas,
Stat. Th. 3, 492:munimina valli,
id. ib. 12, 10:ille pharetram Solvit,
Ov. M. 5, 380.— Transf., of the veins as enclosures of the blood:solutis ac patefactis venis,
Sen. Q. N. 3, 15, 5:venam cultello solvere,
Col. 6, 14; cf.also: lychnis alvum solvit,
looses the bowels, Plin. 21, 26, 98, § 171; 21, 20, 83, § 140; Suet. Vesp. 24; Tac. A. 12, 67:ventrem,
Plin. 20, 8, 30, § 74.— Absol. (sc. alvum), Mart. 13, 29:stomachus solutus = venter solutus,
loose bowels, Petr. 117; Scrib. Comp. 92.—Trop., to slacken or remove a bond.1.Solvere aliquid (aliquod vinculum; cf. I. B. 1. supra).a.Of the mouth, etc., to open:b.talibus ora solvit verbis,
Ov. M. 15, 74; so id. ib. 1, 181; Tib. 4, 5, 14:ternis ululatibus ora Solvit,
Ov. M. 7, 191; 9, 427; id. Tr. 3, 11, 20; Stat. Achill. 1, 525:vix ora solvi patitur etiamnum timor,
Sen. Herc. Oet. 725; so,os promptius ac solutius,
Val. Max. 8, 7, ext. 1.— Transf., of an abyss:hic ora solvit Ditis invisi domus,
Sen. Herc. Fur. 664.—To remove, cancel; to destroy the force of a legal or moral obligation by expiration, death, etc.:c.si mors alterutrius interveniat, solvitur mandatum,
Gai. Inst. 3, 160:cum aliquis renunciaverit societati, societas solvitur,
id. ib. 3, 151; so id. ib. 3, 152:morte solvetur compromissum,
Dig. 4, 8, 27:soluto matrimonio,
ib. 24, 3, 2:solutum conjugium,
Juv. 9, 79:qui... conjugalia solvit,
Sen. Med. 144:nec conjugiale solutum Foedus in alitibus,
Ov. M. 11, 743:(sapiens) invitus beneficium per compensationem injuriae solvet,
cancel the obligation of a favor by the set-off of a wrong, Sen. Ep. 81, 17.—To efface guilt or wrong:d.magnis injuria poenis Solvitur,
Ov. F. 5, 304:solve nefas, dixit: solvit et ille nefas,
id. ib. 2, 44:culpa soluta mea est,
id. Tr. 4, 4, 10:neque tu verbis solves unquam quod mi re male feceris (i. e. injuriam),
Ter. Ad. 2, 1, 10.—Poenam solvere, to suffer punishment, i. e. to cancel the obligation of suffering, etc. (cf. 3. infra;e.less freq. than poenam persolvere, exsolvere): serae, sed justae tamen et debitae poenae solutae sunt,
Cic. Mil. 31, 85:capite poenas solvit,
Sall. J. 69, 4:meritas poenas solventem,
Curt. 6, 3, 14:poenarum solvendi tempus,
Lucr. 5, 1224:nunc solvo poenas,
Sen. Phoen. 172:hac manu poenas tibi solvam,
id. Hippol. 1177.—To remove, relieve, soothe affections, passions, etc.:f.atque animi curas e pectore solvat,
Lucr. 4, 908:curam metumque juvat Dulci Lyaeo solvere,
Hor. Epod. 9, 38:patrimonii cura solvatur,
Sen. Q. N. 3, praef. §2: Pyrrhus impetus sui terrore soluto,
Val. Max. 4, 3, 14:solvite corde metum,
Verg. A. 1, 562; so id. ib. 9, 90:solve metus animo,
Stat. Th. 2, 356:solvi pericula et metus narrant,
Plin. 11, 37, 52, § 140: neque adhuc Stheneleius iras Solverat Eurystheus, [p. 1727] Ov. M. 9, 274:hoc uno solvitur ira modo,
id. A. A. 2, 460:solvitque pudorem,
Verg. A. 4, 55.—Of sleep:g.quasi clamore solutus Sit sopor,
Ov. M. 3, 6, 30:nec verba, nec herbae audebunt longae somnum tibi solvere Lethes,
Luc. 6, 768; cf.:lassitudinem solvere,
Plin. 37, 10, 54, § 143. —Of any checks and barriers to motion, to remove.(α).To raise a siege:(β).solutam cernebat obsidionem,
Liv. 36, 10, 14:soluta obsidione,
id. 36, 31, 7:ad Locrorum solvendam obsidionem,
id. 27, 28, 17; cf. id. 37, 7, 7; 38, 5, 6; 42, 56 init.; 44, 13, 7; Curt. 4, 4, 1; Tac. A. 4, 24; 4, 73; Just. 9, 2, 10.—Of passions, etc., to remove restraint:(γ).cujus si talis animus est, solvamus nos ejus vincula, et claustra (i. e. irae) refringamus,
Liv. 36, 7, 13.—To overthrow, subvert a higher authority, etc.:h.quos (milites), soluto imperio, licentia corruperat,
Sall. J. 39, 5:imperia solvit qui tacet, jussus loqui,
Sen. Oedip. 525:sonipedes imperia solvunt,
id. Hippol. 1084; cf.:sanctitas fori ludis solvitur,
Quint. 11, 3, 58.—Of laws and customs, to abolish, violate:2.solvendarum legum id principium esse censebant (post-Aug. for dissolvendarum),
Curt. 10, 2, 5:solutae a se legis monitus,
Val. Max. 6, 5, ext. 4:cum plus quam ducentorum annorum morem solveremus,
Liv. 8, 4, 7:(Tarquinius) morem de omnibus senatum consulendi solvit,
id. 1, 49, 7:oportebat istum morem solvi,
Curt. 8, 8, 18.—Esp. with acc. of the bond, etc. (taking the place of the constr. I. B. 1. 2. 3. supra, when the abl. of separation is not admissible).a.To subvert discipline:b.disciplinam militarem solvisti,
Liv. 8, 7, 16:luxuria solutam disciplinam militarem esse,
id. 40, 1, 4:quod cum, ne disciplina solveretur, fecisset,
Front. Strat. 2, 12, 2.—Of strength, energy, attention, etc., to loosen, impair, weaken, scatter, disperse:c.nobilitas factione magis pollebat, plebis vis soluta atque dispersa,
Sall. J. 41, 6:patrios nervos externarum deliciarum contagione solvi et hebetari noluerunt,
Val. Max. 2, 6, 1:vires solvere,
Quint. 9, 4, 7:vis illa dicendi solvitur, et frigescit affectus,
Quint. 11, 3, 133.—Of affection, etc., to sever, dissolve, destroy:d.segnes nodum (amicitiae) solvere Gratiae,
Hor. C. 3, 21, 22;similarly: solvit (ille deus) amicos,
Prop. 2, 34 (3, 32), 5; so id. 2, 15 (3, 7), 26:hoc firmos solvit amores,
Ov. A. A. 2, 385:amores cantibus et herbis solvere,
Tib. 1, 2, 60.—Of sickness and hunger, to end, remove:e.vitex dicitur febres solvere,
Plin. 24, 9, 38, § 60:solvit jejunia granis,
Ov. F. 4, 607:quoniam jejunia virgo Solverat,
id. M. 5, 535; cf. Luc. 3, 282; so,famem,
Sen. Thyest. 64.—To delay:f.hi classis moras hac morte solvi rentur,
Sen. Troad. 1131.—Of darkness, to dispel:g.lux solverat umbras,
Stat. Th. 10, 390.—Of war, strife, etc., to compose, settle:h.aut solve bellum, mater, aut prima excipe,
Sen. Phoen. 406:electus formae certamina solvere pastor,
Stat. Achill. 2, 337:jurgia solvere,
Manil. 3, 115:contradictiones solvere,
Quint. 7, 1, 38.—Of difficulties, riddles, questions, ambiguities, etc., to solve, explain, remove:3.quia quaestionem solvere non posset,
Val. Max. 9, 12, ext. 3:aenigmata,
Quint. 8, 6, 53:omnes solvere posse quaestiones,
Suet. Gram. 11:haec ipsa, quae volvuntur ab illis, solvere malim et expandere,
Sen. Ep. 82, 20; id. Q. N. 7, 14, 1:unum tantum hoc solvendum est,
that one question, id. ib. 1, 7, 3:puta nunc me istuc non posse solvere,
id. Ep. 48, 6:carmina non intellecta Solverat,
Ov. M. 7, 760:triste carmen alitis solvi ferae,
Sen. Oedip. 102:nodos juris,
Juv. 8, 50:proponere aliquid quod solvat quaestionem,
Quint. 5, 10, 96:plurimas quaestiones illis probationibus solvi solere,
id. 1, 10, 49:quo solvitur quaestio supra tractata,
id. 3, 7, 3:ambiguitatem or amphiboliam,
id. 7, 2, 49; 7, 9, 10.—In partic., of obligations, to fulfil.a.To pay.(α).Originally, rem solvere, to free one's property and person (rem familiarem) from debts (solutio per aes et libram), according to the ancient formula:(β).quod ego tibi tot millibus condemnatus sum, me eo nomine... a te solvo liberoque hoc aere aeneaque libra,
Gai. Inst. 3, 174 Huschke; cf.:inde rem creditori palam populo solvit (i. e. per aes et libram),
Liv. 6, 14, 5:quas res dari, fieri, solvi oportuit,
id. 1, 32, 11. —Hence, rem solvere, to pay; often with dat. of person:pro vectura rem solvit?
paid the freight, Plaut. As. 2, 4, 27:ubi nugivendis res soluta'st omnibus,
id. Aul. 3, 5, 51:tibi res soluta est recte,
id. Curc. 4, 3, 21:ego quidem pro istac rem solvo ab tarpessita meo,
id. ib. 5, 2, 20:rem solvo omnibus quibus dehibeo,
id. ib. 5, 3, 45:dum te strenuas, res erit soluta,
id. Ps. 2, 2, 35:res soluta'st, Gripe, ego habeo,
id. Rud. 5, 3, 57.— Trop.: saepe edunt (aves);semel si captae sunt, rem solvont aucupi,
they repay him, pay for his expenses, Plaut. As. 1, 3, 66.—And to pay by other things than money:si tergo res solvonda'st,
by a whipping, Plaut. As. 2, 2, 54:habent hunc morem ut pugnis rem solvant si quis poscat clarius,
id. Curc. 3, 9:tibi quidem copia'st, dum lingua vivet, qui rem solvas omnibus,
id. Rud. 2, 6, 74.—Hence,Absol. (sc. rem), to pay; with or without dat. of person:(γ).cujus bona, quod populo non solvebat, publice venierunt,
Cic. Fl. 18, 43:ei cum solveret, sumpsit a C. M. Fufiis,
id. ib. 20, 46:misimus qui pro vectura solveret,
id. Att. 1, 3, 2:qui nimis cito cupit solvere, invitus debet,
Sen. Ben. 4, 40, 5:ut creditori solvat,
Dig. 30, 1, 49, § 7.— Pass. impers.:si dare vis mihi, Magis solutum erit quam ipsi dederis,
it will be a more valid payment, Plaut. Ps. 2, 2, 46:numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur,
to stop payments, Cic. Off. 2, 24, 84:fraudandi spe sublata solvendi necessitas consecuta est,
id. ib. 2, 24, 84:cum eo ipso quod necesse erat solvi, facultas solvendi impediretur,
Liv. 6, 34, 1.—Cf. in the two senses, to free from debt, and to pay, in the same sentence:non succurrere vis illi, sed solvere. Qui sic properat, ipse solvi vult, non solvere,
Sen. Ben. 6, 27, 1.—With acc. of the debt, to discharge, to pay:(δ).postquam Fundanio debitum solutum esset,
Cic. Q. Fr. 1, 2, 3, § 10:hoc quod debeo peto a te ut... solutum relinquas,
settled, id. Att. 16, 6, 3:solverat Castricio pecuniam jam diu debitam,
id. Fl. 23, 54:ex qua (pensione) major pars est ei soluta,
id. Att. 16, 2, 1:solvi aes alienum Pompejus ex suo fisco jussit,
Val. Max. 6, 2, 11:aes alienum solvere,
Sen. Ep. 36, 5:quae jactatio est, solvisse quod debebas?
id. Ben. 4, 17, 1; so,debitum solvere,
id. ib. 6, 30, 2:ne pecunias creditas solverent,
Cic. Pis. 35, 86:ut creditae pecuniae solvantur,
Caes. B. C. 3, 20; 3, 1:ex thensauris Gallicis creditum solvi posse,
Liv. 6, 15, 5:ita bona veneant ut solidum suum cuique solvatur,
Cic. Rab. Post. 17, 46.—And of moral debts:cum patriae quod debes solveris,
Cic. Marcell. 9, 27:debet vero, solvitque praeclare,
id. Phil. 13, 11, 25:aliter beneficium, aliter creditum solvitur,
Sen. Ben. 2, 34, 1:qui grate beneficium accipit, primam ejus pensionem solvit,
id. ib. 2, 22 fin. —By a confusion of construction, solvere pecuniam, etc., to pay money, etc. (for pecunia rem or debitum solvere); constr. with dat. or absol.:(ε).emi: pecuniam solvi,
Cic. Verr. 2, 4, 20, § 43:pro frumento nihil solvit,
id. ib. 2, 3, 72, §169: legatis pecuniam pro frumento solvit,
Liv. 44, 16:hanc pecuniam cum solvere in praesenti non posset,
Nep. Milt. 7, 6:nisi pecuniam solvisset,
id. Cim. 1, 1:condiciones pacis dictae ut decem millia talentum argenti... solverent,
Liv. 30, 37 med.:pro quo (frumento) pretium solveret populus Romanus,
id. 36, 3, 1:pretium servorum ex aerario solutum est dominis,
id. 32, 26, 14:pretium pro libris domino esse solvendum,
id. 40, 39 fin.:meritam mercedem,
id. 8, 22, 3; so id. 8, 11, 4: sorte creditum solvere, by paying the principal (i. e. without interest), id. 6, 36, 12:quae praemia senatus militibus ante constituit, ea solvantur,
Cic. Phil. 14, 14, 38:stipendium,
Liv. 28, 32, 1:dotem mulieri,
Dig. 24, 3, 2:litem aestimatam,
the amount of a fine, Nep. Cim. 5, 18 fin.:arbitria funeris,
the expenses of the funeral, Cic. Red. Sen. 7, 18:solvere dodrantem,
to pay seventy-five per cent., Mart. 8, 9, 1:dona puer solvit,
paid the promised gifts, Ov. M. 9, 794; so,munera,
id. ib. 11, 104.— Transf., of the dedication of a book, in return for favors:et exspectabo ea (munera) quae polliceris, et erunt mihi pergrata si solveris... Non solvam nisi prius a te cavero, etc.,
Cic. Brut. 4, 17 sq. —Of the delivery of slaves:si quis duos homines promise rit et Stichum solverit,
Dig. 46, 3, 67; 46, 3, 38, § 3.— Transf., poet.: dolorem solvisti, you have paid your grief, i. e. have duly mourned, Stat. S. 2, 6, 98.— Pass. with personal subject:si (actor) solutus fuisset,
Dig. 12, 1, 31 (cf.: solvere militem, b supra). —Esp., in certain phrases, to pay:b.aliquid praesens solvere,
to pay in cash, Cic. Att. 16, 2, 1; so,aliquid de praesentibus solvere,
Sen. Ep. 97, 16:solvere grates (= referre gratiam muneribus): Sulla solvit grates Dianae,
Vell. 2, 25:quas solvere grates sufficiam?
Stat. S. 4, 2, 7: cum homo avarus, ut ea (beneficia) solveret sibi imperare non posset, etc., Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 1; cf.: non dicimus reposuit beneficium aut solvit;nullum nobis placuit quod aeri alieno convenit verbum,
Sen. Ep. 81, 9; but v. id. Ben. 2, 18, 5: in debitum solvere, to make a partial payment:unum haec epistula in debitum solvet,
id. Ep. 7, 10: aliquid solvere ab aliquo (de aliqua re), to pay out of funds supplied by any one ( out of any fund):Quintus laborat ut tibi quod debet ab Egnatio solvat,
Cic. Att. 7, 18, 4:homines dicere, se a me solvere,
id. ib. 5, 21, 11:(summa) erat solvenda de meo,
Plin. Ep. 2, 4, 2:operas solvere alicui,
to work for somebody, Dig. 40, 7, 39: solvo operam Dianae, I work for Diana, i. e. offer a sacrifice to her, Afran. ap. Non. 12, 21: judicatum solvere, to pay the amount adjudged by the court, for which security (satisdatio) was required:stipulatio quae appellatur judicatum solvi,
Gai. Inst. 4, 90:iste postulat ut procurator judicatum solvi satisdaret,
Cic. Quint. 7, 29; so Dig. 3, 2, 28; 3, 3, 15; 2, 8, 8;2, 8, 14 et saep.: auctio solvendis nummis,
a cash auction, Mart. 14, 35.— Gerund.: solvendo esse, to be solvent; jurid. t. t., to be able to pay, i. e. one's debts; cf.in full: nec tamen solvendo aeri alieno respublica esset,
Liv. 31, 13:nemo dubitat solvendo esse eum qui defenditur,
Dig. 50, 17, 105:qui modo solvendo sint,
Gai. Inst. 1, 3, 121:si solvendo sint,
Paul. Sent. 1, 20, 1:nec interest, solvendo sit, necne,
Dig. 30, 1, 49, § 5; so ib. 46, 1, 10; 46, 1, 27, § 2; 46, 1, 51, §§ 1 and 4; 46, 1, 52, § 1; 46, 1, 28; 50, 17, 198 et saep.: non solvendo esse, to be insolvent:solvendo non erat,
Cic. Att. 13, 10, 3:cum solvendo civitates non essent,
id. Fam. 3, 8, 2:tu nec solvendo eras, nec, etc.,
id. Phil. 2, 2, 4:ne videatur non fuisse solvendo,
id. Off. 2, 22, 79;and very freq. in the jurists.—So, trop.: quid matri, quid flebili patriae dabis? Solvendo non es,
Sen. Oedip. 941; cf.:*non esse ad solvendum (i. e. able to pay),
Vitr. 10, 6 fin. —To fulfil the duty of burial.(α).Justa solvere; with dat. of the person:(β).qui nondum omnia paterno funeri justa solvisset,
who had not yet finished the burial ceremonies of his father, Cic. Rosc. Am. 8, 23:justis defunctorum corporibus solutis,
Curt. 3, 12, 15:proinde corpori quam primum justa solvamus,
id. 10, 6, 7:ut justa soluta Remo,
Ov. F. 5, 452:nunc justa nato solve,
Sen. Hippol. 1245.—Exsequias, inferias or suprema solvere:c.exsequiis rite solutis,
Verg. A. 7, 5:cruor sancto solvit inferias viro,
Sen. Hippol. 1198:solvere suprema militibus,
Tac. A. 1, 61.—Votum solvere, to fulfil a vow to the gods.(α).Alone:(β).vota ea quae numquam solveret nuncupavit,
Cic. Phil. 3, 4, 11:quod si factum esset, votum rite solvi non posse,
Liv. 31, 9 fin.:liberare et se et rempublicam religione votis solvendis,
id. 40, 44, 8:placatis diis votis rite solvendis,
id. 36, 37 fin.:petiit ut votum sibi solvere liceret,
id. 45, 44:animosius a mercatore quam a vectore solvitur votum,
Sen. Ep. 73, 5:vota pro incolumitate solvebantur,
Tac. A. 2, 69:vota pater solvit,
Ov. M. 9, 707:ne votum solvat,
Mart. 12, 91, 6; 8, 4, 2; Val. Max. 6, 9, 5 ext.; 1, 1, 8 ext. — Poet.:voti debita solvere,
Ov. F. 5, 596; cf.the abbrev. formula V. S. L. M. (voTVM SOLVIT LIBENS MERITO),
Inscr. Orell. 186; 1296 sq.:V.S.A.L. (ANIMO LIBENTI),
ib. 2022 et saep.:sacra solvere (=votum solvere),
Manil. 1, 427.—With dat.:d.ait sese Veneri velle votum solvere,
Plaut. Rud. prol. 60:vota Jovi solvo,
Ov. M. 7, 652; 8, 153:sunt vota soluta deae,
id. F. 6, 248:dis vota solvis,
Sen. Ben. 5, 19, 4:libamenta Veneri solvere (=votum per libamenta),
Just. 18, 5, 4.—Fidem solvere, to fulfil a promise (post-class. for fidem praestare, [p. 1728] exsolvere; cf.:e.fidem obligatam liberare,
Suet. Claud. 9):illi, ut fidem solverent, clipeis obruere,
Flor. 1, 1, 12;similarly: et voti solverat ille fidem (=votum solverat),
Ov. F. 1, 642; but cf.: itane imprudens? tandem inventa'st causa: solvisti fidem, you have found a pretext to evade your promise (cf. II. A. 3.), Ter. And. 4, 1, 18: esset, quam dederas, morte soluta fides, by my death your promise to marry me would have been cancelled (cf. II. B. 1. 6.), Ov. H. 10, 78; similarly: suam fidem (i. e. quam Lepido habuerit) solutam esse, that his faith in Lepidus was broken, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 21, 3.—With a different construction: se depositi fide solvere, to acquit one's self of the duty to return property intrusted to him (cf. I. B. 1. c.), Val. Max. 7, 3, 5 ext.: factique fide data munera solvit, he freed the gift already given from the obligation of an accomplished fact, i. e. he revoked the gifts, although already made, Ov. M. 11, 135.—Promissum solvere, to fulfil a promise (very rare):A.perinde quasi promissum solvens,
Val. Max. 9, 6, 1:solvitur quod cuique promissum est,
Sen. Cons. Marc. 20 fin.;similarly: solutum, quod juraverant, rebantur,
what they had promised under oath, Liv. 24, 18, 5.—Hence, sŏlūtus, a, um, P. a., free, loose, at large, unfettered, unbandaged.Lit.1.(Acc. to I.A. 1. supra.) Pigeat nostrum erum si eximat aut solutos sinat, Plaut. Capt. 2, 1, 11:2.tibi moram facis quom ego solutus sto,
id. Ep. 5, 2, 25:reus solutus causam dicis, testes vinctos attines,
id. Truc. 4, 3, 63:cum eos vinciret quos secum habebat, te solutum Romam mittebat?
Cic. Deiot. 7, 22:nec quisquam ante Marium solutus dicitur esse sectus,
unbandaged, id. Tusc. 2, 22, 53:duos (captivos) solutos ire ad Hannibalem jussit,
Liv. 27, 51:eum interdiu solutum custodes sequebantur, nocte clausum asservabant,
id. 24, 45, 10:non efficiatis ut solutos verear quos alligatos adduxit,
Val. Max. 6, 2, 3.—(Acc. to I. A. 2.) Of texture, etc.; esp. of soil, loose, friable (opp spissus;3.postAug.): quo solutior terra facilius pateat radicibus,
Sen. Ep. 90, 21;ordeum nisi solutum et siccum locum non patitur,
Col. 2, 9:soluta et facilis terra,
id. 3, 14;solum solutum vel spissum,
id. 2, 2 init.;seri vult raphanus terra soluta, umida,
Plin. 19, 5, 26, § 83:hordeum seri non vult, nisi in sicca et soluta terra,
id. 18, 7, 18, § 79:solutiores ripae,
Front. Aquaed. 15.—Of plants:mas spissior, femina solutior,
Plin. 25, 9, 57, § 103.—Hence, subst.: sŏlūtum, i, n., a state of looseness:dum vult describere, quem ad modum alia torqueantur fila, alia ex molli solutoque ducantur,
Sen. Ep. 90, 20.—(Acc. to I. A. 3.) Rarefied, thin, diffused:B.turbo, quo celsior eo solutior laxiorque est, et ob hoc diffunditur,
Sen. Q. N. 7, 9, 3:aer agitatus a sole calefactusque solutior est,
id. ib. 1, 2, 10:debet aer nec tam spissus esse, nec tam tenuis et solutus, ut, etc.,
id. ib. 1, 2, 11.—Trop.1.(Acc. to I. B. 1.) Of speech, unfettered, fluent, ready:2.(orator) solutus in explicandis sententiis,
Cic. Or. 47, 173:verbis solutus satis,
id. ib. 47, 174:solutissimus in dicendo,
id. ib. 48, 180.—Exempt, free from duties, obligations, etc.:3.quam ob rem viderer maximis beneficii vinculis obstrictus, cum liber essem et solutus?
Cic. Planc. 30, 72:soluta (praedia) meliore in causa sunt quam obligata,
unmortgaged, id. Agr. 3, 2, 9:si reddidi (debitum), solutus sum ac liber,
Sen. Ben. 2, 18, 5;non ut gratus, sed ut solutus sim,
id. ib. 4, 21, 3;solutus omni fenore,
Hor. Epod. 2, 4;nam ea (religione) magister equitum solutus ac liber potuerit esse,
Liv. 8, 32, 5:Mamertini soli in omni orbe terrarum vacui, expertes soluti ac liberi fuerunt ab omni sumptu, molestia, munere,
Cic. Verr. 2, 4, 10, § 23.—Free from punishment, not punishable, not liable, etc.: qui mancipia vendunt, certiores faciunt emptores quis fugitivus sit, noxave solutus, Edict. Aedil. ap. Dig. 21, 1, 1, § 1; Gell. 4, 2, 1; cf.:4.quod aiunt aediles noxae solutus non sit sic intellegendum est... noxali judicio subjectum non esse,
Dig. 21, 1, 17, § 17:apud quos libido etiam permissam habet et solutam licentiam,
Cic. Rep. 4, 4, 4:omne illud tempus habeat per me solutum ac liberum,
i. e. let the crimes then committed be unpunished, id. Verr. 2, 1, 12, § 33: antea vacuum id solutumque poena fuerat, Tac. A. 14, 28.—With subj. inf.:maxime solutum fuit, prodere de iis, etc.,
Tac. A. 4, 35: solutum existimatur esse, alteri male dicere, Caecil. ap. Cic. Fam. 6, 7, 3.—Free from cares, undistracted:5.animo soluto liberoque,
Cic. Verr. 2, 2, 75, § 185:sed paulo solutiore tamen animo,
id. ib. 2, 5, 31, § 82.—At leisure, free from labor, business, etc.:6.te rogo ut eum solutum, liberum, confectis ejus negotiis a te, quamprimum ad me remittas,
Cic. Fam. 13, 63, 2:quo mea ratio facilior et solutior esse possit,
id. ib. 3, 5, 1.—With gen.:Genium Curabis Cum famulis operum solutis,
Hor. C. 3, 17, 16.—Unbound, relaxed, merry, jovial:7.quam homines soluti ridere non desinant, tristiores autem, etc.,
Cic. Dom. 39, 104:an tu existimas quemquam soluto vultu et hilari oculo mortem contemnere?
Sen. Ep. 23, 4:vultus,
Stat. Th. 5, 355:(mores) naturam sequentium faciles sunt, soluti sunt,
unembarrassed, Sen. Ep. 122, 17.—Free from the rule of others, uncontrolled, independent:8.cum videas civitatis voluntatem solutam, virtutem alligatam,
Cic. Att. 2, 18, 1:ab omni imperio externo soluta in perpetuum Hispania,
Liv. 29, 1 fin.:Masinissae ab imperio Romano solutam libertatem tribuit,
Val. Max. 7, 2, 6:incerti, solutique, et magis sine domino quam in libertate, Vononem in regnum accipiunt,
Tac. A. 2, 4:quorum (militum) libertas solutior erat,
Just. 13, 2, 2.—Of animals:rectore solutos (solis) equos,
Stat. Th. 1, 219.—Free from influence or restraint; hence, independent, unbiassed, unprejudiced:9.nec vero deus ipse alio modo intellegi potest, nisi mens soluta quaedam et libera,
Cic. Tusc. 1, 27, 66;cum animi sine ratione motu ipsi suo soluto ac libero incitarentur,
id. Div. 1, 2, 4:judicio senatus soluto et libero,
id. Phil. 5, 15, 41:sum enim ad dignitatem in re publica solutus,
id. Att. 1, 13, 2:libero tempore cum soluta vobis est eligendi optio,
id. Fin. 1, 10, 33:si omnia mihi essent solutissima, tamen in re publica non alius essem atque nunc sum,
id. Fam. 1, 9, 21:liberi enim ad causas solutique veniebant,
uncommitted, id. Verr. 2, 2, 78, § 192.—Free from moral restraint; hence, unbridled, insolent, loose:10.amores soluti et liberi,
Cic. Rep. 4, 4, 4:licentia,
id. ib. 4, 4, 4:populi quamvis soluti ecfrenatique sint,
id. ib. 1, 34, 53:quis erat qui sibi solutam P. Clodii praeturam sine maximo metu proponeret? Solutam autem fore videbatis, nisi esset is consul qui eam auderet possetque constringere,
id. Mil. 13, 34:quominus conspectus, eo solutior erat,
Liv. 27, 31 fin.:adulescentes aliquot quorum, in regno, libido solutior fuerat,
id. 2, 1, 2:solutioris vitae primos adulescentiae annos egisse fertur,
a licentious life, Val. Max. 2, 6, 1:spectandi solutissimum morem corrigere,
Suet. Aug. 44:mores soluti,
licentious habits, Just. 3, 3, 10.—Regardless of rules, careless, loose:11.orator tam solutus et mollis in gestu,
Cic. Brut. 62, 225:dicta factaque ejus solutiora, et quandam sui neglegentiam praeferentia,
Tac. A. 16, 18.—Esp., of style, etc., free from rules of composition.(α).Oratio soluta, verba soluta, a free style, conversational or epistolary style:(β).est oratio aliqua vincta atque contexta, soluta alia, qualis in sermone et epistulis,
Quint. 9, 4, 19; 9, 4, 20; 9, 4, 69; 9, 4, 77.—More freq.: verba soluta, oratio soluta, prose (opp. to verse);(γ).in full: scribere conabar verba soluta modis, Ov Tr. 4, 10, 24: quod (Isocrates) verbis solutis numeros primus adjunxerit,
Cic. Or. 52, 174:mollis est enim oratio philosophorum... nec vincta numeris, sed soluta liberius,
id. ib. 19, 64; 71, 234;68, 228: si omnes soluta oratione scripserunt,
Varr. R. R. 4, 1; de heisce rebus treis libros ad te mittere institui;de oratione soluta duos, de poetica unum,
id. L. L. 6, 11 fin.:ut in soluta oratione, sic in poemateis,
id. ib. 7, 1:primus (Isocrates) intellexit. etiam in soluta oratione, dum versum effugeres modum et numerum quemdam debere servari,
Cic. Brut. 8, 32:Aristoteles judicat heroum numerum grandiorem quam desideret soluta oratio,
id. Or. 57, 192:et creticus et paeon quam commodissume putatur in solutam orationem illigari,
id. ib. 64, 215:a modis quibusdam, cantu remoto, soluta esse videatur oratio,
id. ib. 55, 183; 55, 184; id. de Or. 3, 48, 184: historia est quodammodo carmen solutum, Quint. 10, 1, 31.—Also in reference to a prose rhythm, loose, unrhythmical, inharmonious:(δ).ut verba neque inligata sint, quasi... versus, neque ita soluta ut vagentur,
Cic. de Or. 3, 44, 176; 3, 48, 186:nec vero haec (Callidii verba) soluta nec diffluentia, sed astricta numeris,
id. Brut. 79, 274:orator sic illigat sententiam verbis ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto,
id. de Or. 3, 44, 175; but: verba soluta suis figuris, words freed from their proper meaning, i.e. metaphors, Manil. 1, 24.—Rarely with reference to the thought: soluta oratio, a fragmentary, disconnected style:12.soluta oratio, et e singulis non membris, sed frustis, collata, structura caret,
Quint. 8, 5, 27; cf. id. 9, 4, 69:solutiora componere,
id. 10, 4, 1; 9, 4, 15.—Effeminate, luxurious (acc. to I. B. 3.):13.sinum togae in dextrum umerum reicere, solutum ac delicatum est,
Quint. 11, 3, 146.—Undisciplined, disorderly:14.omnia soluta apud hostes esse,
Liv. 8, 30, 3:nihil temeritate solutum,
Tac. A. 13, 40:apud Achaeos neglecta omnia ac soluta fuere,
Just. 34, 2, 2.—Lax, remiss, weak:C.mea lenitas adhuc si cui solutior visa erat,
Cic. Cat. 2, 12, 27:Ciceronem male audivisse, tamquam solutum et enervem,
Tac. Or. 18:soluti ac fluentes,
Quint. 1, 2, 8.—Hence:solutum genus orationis,
a lifeless, dull style, Val. Max. 8, 10, 3:quanto longius abscederent, eo solutiore cura,
laxer attention, Liv. 3, 8, 8.—(Acc. to II. B. 3. e supra.) Paid, discharged, only as subst.: sŏlūtum, i, n., that which is paid, a discharged debt, in certain phrases:1.aliquid in solutum dare,
to give something in payment, Dig. 46, 3, 45; 46, 3, 46; 46, 3, 60: in solutum accipere, to accept in payment:qui voluntatem bonam in solutum accipit,
Sen. Ben. 7, 16, 4:qui rem in solutum accipit,
Dig. 42, 4, 15; 12, 1, 19;in solutum imputare,
to charge as payment, Sen. Ep. 8, 10; aliquid pro soluto est, is considered as paid or cancelled:pro soluto id in quo creditor accipiendo moram fecit, oportet esse,
Dig. 46, 3, 72: pro soluto usucapere, to acquire by prescription something given in payment by the debtor, but not belonging to him:pro soluto usucapit qui rem debiti causa recepit,
Dig. 41, 3, 46.— Adv.: sŏlūtē.Thinly:2.corpora diffusa solute,
Lucr. 4, 53.—Of speech, fluently:3. 4.non refert videre quid dicendum est, nisi id queas solute ac suaviter dicere,
Cic. Brut. 29, 110:ita facile soluteque volvebat sententias,
id. ib. 81, 280:quid ipse compositus alias, et velut eluctantium verborum, solutius promptiusque eloquebatur,
Tac. A. 4, 31.—Freely, without restraint:5. 6.generaliter puto judicem justum... solutius aequitatem sequi,
i. e. without strictly regarding the letter of the law, Dig. 11, 7, 14, § 13.—Of manners and discipline, disorderly, negligently:7.praecipue sub imperio Cn. Manlii solute ac neglegenter habiti sunt (exercitus),
Liv. 39, 1, 4:in stationibus solute ac neglegenter agentes,
id. 23, 37, 6.—Weakly, tamely, without vigor:8.quod ille tam solute egisset, tam leniter, tam oscitanter,
Cic. Brut. 80, 277.—Of morals, loosely, without restraint:ventitabat illuc Nero, quo solutius urbem extra lasciviret,
Tac. A. 13, 47. -
13 alcance
m.1 range.de corto/largo alcance short-/long-range2 scope, extent.de alcance important3 reach, range, scope, extent.pres.subj.3rd person singular (él/ella/ello) Present Subjunctive of Spanish verb: alcanzar.* * *1 reach, grasp2 (de arma) range3 (trascendencia) scope, importance4 (inteligencia) intelligence* * *noun m.1) reach, scope2) range3) extent* * *SM1) (=posibilidad de acceso) [de brazo, persona] reach; [de pensamiento] scope•
al alcance de algn — available to sbno tenía el dinero a su alcance — he didn't have access to the money, he didn't have the money available
•
estar al alcance de algn — to be within sb's reach•
estar fuera del alcance de algn — (=alejado, imposible) to be out of sb's reach, be beyond sb's reach; (=incomprensible) to be over sb's head; (=caro) to be beyond sb's means•
al alcance de la mano — at hand, within arm's reach•
poner algo al alcance de algn — to make sth available to sbun intento de poner la cultura al alcance de todos — an attempt to make culture available to everyone
cuando el faro estuvo al alcance de nuestra vista — when the lighthouse came into view o was within sight
2) (=distancia) (Mil) range•
al alcance — within range•
de corto alcance — [arma, misil] short-range antes de s ; [objetivo, proyecto] short-term antes de sbuzón 1)•
de gran o largo alcance — [faros] full beam antes de s, high beam antes de s (EEUU); [arma, misil, micrófono] long-range antes de s ; [vuelo] long haul antes de s ; [efecto, repercusiones] far-reaching3) (=importancia) [de problema] extent; [de noticia, suceso] importance, significanceesta huelga tiene mayor alcance para los trabajadores — this strike has greater importance o significance for the workers
comprendió el verdadero alcance de lo ocurrido — she understood the true significance of what had happened
4) (=persecución) pursuit•
andar o ir a los alcances de algn — to press close on sba punto estuvo de dar alcance al líder de la carrera — he was on the point of catching (up with) the leader of the race
el Barcelona ha dado alcance al Madrid en el número de puntos — Barcelona have caught up with Madrid in number of points
•
andar o ir en los alcances a algn — to spy on sb•
seguir el alcance a algn — (Mil) to pursue sb5) (Econ) adverse balance, deficit6) (Tip) stop-press, stop-press news7) pl alcancesa) (=inteligencia) grasp singes hombre de cortos alcances — he's not a very intelligent man, he's not too bright
b) CAm (=calumnias) calumnies, malicious accusations8) Chilehacer un alcance — to clear sth up, clarify sth
alcance de nombres, no es su padre, es solo un alcance de nombres — he's not his father, it just happens that their names coincide
* * *1)a) ( de persona) reachmantenga los medicamentos fuera del alcance de los niños — keep all medicines out of reach of children
b) (de arma, emisora) rangemisiles de corto/largo alcance — short-range/long-range missiles
c) (de ley, proyecto) scope; (de declaración, noticia) implicationsd) (en locs)al alcance de la mano — ( literal) at hand; ( fácil de conseguir) within reach
hacer un alcance — (Chi) to add/clarify something
2) (Fin) deficit* * *= coverage, extent, grasp, reach, scope, sweep, compass.Ex. AACR1 is a weighty code, not because it contains extensive enumeration, but rather because of its comprehensive coverage.Ex. The extent of searchable elements will vary from one data base to another.Ex. When an item is in its grasp, it snaps instantly to the next that is suggested by the association of thoughts, in accordance with some intricate web of trails carried by the cells of the brain.Ex. The cord which trips its shutter may reach down a man's sleeve within easy reach of his fingers.Ex. Subject field definition arises from the scope of the information service or system that the indexing language is expected to serve.Ex. The grand design is visible in the sweep of development from baked clay tablets to computerized typesetting.Ex. All truth is contained in the compass of your mind.----* al alcance = within reach, within easy reach, within sight, within gunshot, within range.* al alcance de = available at the fingertips of.* al alcance de cualquiera = within anyone's reach, within anybody's reach.* al alcance de la mano = within arm's reach, within easy reach.* al alcance del oído = within earshot of.* al alcance de todos = within everybody's reach, within everyone's reach, accessible to everyone, accessible to everybody.* alcance amplio = broad scope.* alcance temático = subject scope.* ampliar el alcance de = extend + the reach of.* a + Posesivo + alcance = in the ballpark for + Pronombre, in + Posesivo + ballpark range.* caer fuera del alcance de = fall outside + the scope of.* calidad y alcance de, la = quality and extent of, the.* colocar fuera de alcance = place + out of reach.* con todos los medios a + Posesivo + alcance = with all the means at + Posesivo + disposal.* de alcance estatal = nationwide [nation-wide].* de alcance nacional = nationwide [nation-wide].* de amplio alcance = broad in scope.* de fácil alcance para = within easy reach of.* de largo alcance = far-reaching, far-ranging.* el alcance = comprehensiveness.* estar al alcance de la mano = be at hand.* estar fuera del alcance = lie outside + the scope of.* estudio de alcance = scoping study.* facilidad de alcance = reachability.* fuera de alcance = beyond reach, out of range.* fuera del alcance = out of reach.* fuera del alcance de = beyond the scope of.* fuera del alcance de las posibilidades de Alguien = beyond + Posesivo + powers.* fuera del alcance del oído = out of earshot.* nota de alcance = scope note (SN).* objetivo y alcance = purpose and scope.* poner al alcance = bring within + reach.* poner Algo al alcance = put + Nombre + within reach.* tener al alcance = have at + Posesivo + touch.* tener Algo al alcance = have + Nombre + at + Posesivo + fingertips.* WAN (red de gran alcance) = WAN (wide area network).* * *1)a) ( de persona) reachmantenga los medicamentos fuera del alcance de los niños — keep all medicines out of reach of children
b) (de arma, emisora) rangemisiles de corto/largo alcance — short-range/long-range missiles
c) (de ley, proyecto) scope; (de declaración, noticia) implicationsd) (en locs)al alcance de la mano — ( literal) at hand; ( fácil de conseguir) within reach
hacer un alcance — (Chi) to add/clarify something
2) (Fin) deficit* * *= coverage, extent, grasp, reach, scope, sweep, compass.Ex: AACR1 is a weighty code, not because it contains extensive enumeration, but rather because of its comprehensive coverage.
Ex: The extent of searchable elements will vary from one data base to another.Ex: When an item is in its grasp, it snaps instantly to the next that is suggested by the association of thoughts, in accordance with some intricate web of trails carried by the cells of the brain.Ex: The cord which trips its shutter may reach down a man's sleeve within easy reach of his fingers.Ex: Subject field definition arises from the scope of the information service or system that the indexing language is expected to serve.Ex: The grand design is visible in the sweep of development from baked clay tablets to computerized typesetting.Ex: All truth is contained in the compass of your mind.* al alcance = within reach, within easy reach, within sight, within gunshot, within range.* al alcance de = available at the fingertips of.* al alcance de cualquiera = within anyone's reach, within anybody's reach.* al alcance de la mano = within arm's reach, within easy reach.* al alcance del oído = within earshot of.* al alcance de todos = within everybody's reach, within everyone's reach, accessible to everyone, accessible to everybody.* alcance amplio = broad scope.* alcance temático = subject scope.* ampliar el alcance de = extend + the reach of.* a + Posesivo + alcance = in the ballpark for + Pronombre, in + Posesivo + ballpark range.* caer fuera del alcance de = fall outside + the scope of.* calidad y alcance de, la = quality and extent of, the.* colocar fuera de alcance = place + out of reach.* con todos los medios a + Posesivo + alcance = with all the means at + Posesivo + disposal.* de alcance estatal = nationwide [nation-wide].* de alcance nacional = nationwide [nation-wide].* de amplio alcance = broad in scope.* de fácil alcance para = within easy reach of.* de largo alcance = far-reaching, far-ranging.* el alcance = comprehensiveness.* estar al alcance de la mano = be at hand.* estar fuera del alcance = lie outside + the scope of.* estudio de alcance = scoping study.* facilidad de alcance = reachability.* fuera de alcance = beyond reach, out of range.* fuera del alcance = out of reach.* fuera del alcance de = beyond the scope of.* fuera del alcance de las posibilidades de Alguien = beyond + Posesivo + powers.* fuera del alcance del oído = out of earshot.* nota de alcance = scope note (SN).* objetivo y alcance = purpose and scope.* poner al alcance = bring within + reach.* poner Algo al alcance = put + Nombre + within reach.* tener al alcance = have at + Posesivo + touch.* tener Algo al alcance = have + Nombre + at + Posesivo + fingertips.* WAN (red de gran alcance) = WAN (wide area network).* * *A1 (de una persona) reachun pugilista menos alto pero de mayor alcance a boxer who is shorter but has a longer reach[ S ] mantenga los medicamentos fuera del alcance de los niños keep all medicines out of reach of childrenestá totalmente fuera de mi alcance it is completely beyond my means2 (de un arma, una emisora) rangemisiles de corto/largo alcance short-range/long-range missiles3(ámbito): el alcance de una ley the scope of a lawtodavía no sabemos el alcance que puedan tener sus declaraciones as yet we do not know the full implications of his statementuna política educativa de largo alcance a far-reaching education policy4 ( en locs):al alcance de within reach ofse trata de poner la cultura al alcance de todos the idea is to bring culture within everybody's reach o to make culture accessible to everyoneun país en el que tener televisión no está al alcance de cualquiera a country where owning a television is not within everyone's reachtarifas al alcance de su presupuesto prices to suit your pocketeso no está a mi alcance that's not in my poweres un lujo que no está a mi alcance it's a luxury I can't affordtiene a su alcance los mejores medios para la investigación he has the best research facilities available to himestos conceptos no están al alcance de nuestra inteligencia these concepts are unintelligible to us o are beyond our graspcuando la Estatua de la Libertad estuvo al alcance de la vista when the Statue of Liberty was visible/came into viewhacer un alcance ( Chi); to add/clarify sthCompuesto:( Chi): hubo una confusión por un alcance de nombres there was a mix-up because their names were the sameB ( Fin) deficit* * *
Del verbo alcanzar: ( conjugate alcanzar)
alcancé es:
1ª persona singular (yo) pretérito indicativo
alcance es:
1ª persona singular (yo) presente subjuntivo3ª persona singular (él/ella/usted) presente subjuntivo3ª persona singular (él/ella/usted) imperativo
Multiple Entries:
alcance
alcanzar
alcance sustantivo masculino
está fuera de mi alcance it is beyond my means
(de declaración, noticia) implications (pl)d) ( en locs)
precios al alcance de su bolsillo prices to suit your pocket;
un lujo que no está a mi alcance a luxury I can't afford
alcanzar ( conjugate alcanzar) verbo transitivo
1
(pillar, agarrar) to catch;
¡a que no me alcanzas! I bet you can't catch me! (colloq)
2 ( llegar a) ‹ lugar› to reach, get to;
‹temperatura/nivel/edad› to reach;
estos árboles alcanzan una gran altura these trees can reach o grow to a great height;
alcance la mayoría de edad to come of age
3 (conseguir, obtener) ‹objetivo/éxito› to achieve;
‹ acuerdo› to reach
4 (acercar, pasar) alcancele algo a algn to pass sb sth, to pass sth to sb
verbo intransitivo
1 ( llegar con la mano) to reach;
alcance a hacer algo to manage to do sth
2 ( ser suficiente) [comida/provisones] to be enough;
alcance sustantivo masculino
1 reach: deja eso al alcance de mi vista, put that where I can see it
mantenga los medicamentos fuera del alcance de los niños, keep medicines out of the reach of children
2 fig (posibilidades) scope: el ascenso está fuera de tu alcance, promotion is impossible for you
3 (de una noticia) importance
♦ Locuciones: dar alcance, to catch up [a, with]
alcanzar
I verbo transitivo
1 to reach
2 (coger a una persona) to catch up with
3 (llegar hasta una cantidad) to be up to: su biblioteca alcanza los tres mil ejemplares, his library is up to three thousand volumes
4 (acercar algo) to pass: alcánzame una silla, pass me a chair
5 (lograr) to attain, achieve
II vi (ser suficiente) to be sufficient: ese dinero no alcanza para un piso, this money isn't enough to buy a flat
' alcance' also found in these entries:
Spanish:
combatir
- eco
- fuera
- proyección
- alcanzar
- ámbito
- dimensión
- milagro
- trascendental
English:
ambit
- extensive
- far-reaching
- grasp
- hand
- long-range
- out of
- range
- reach
- scope
- short-range
- sight
- wide-ranging
- extent
- far
- long
- sweep
- wide
* * *alcance nm1. [de arma, misil, emisora] range;de corto/largo alcance short-/long-range;una colisión por alcance [por detrás] a rear-end collision;[angular] a side-on collisionutilizaron todos los medios a su alcance they used every means at their disposal;al alcance de mi bolsillo within my means;este restaurante sólo está al alcance de los más pudientes only the very wealthy can afford to eat at this restaurant;esta tarea no está al alcance de sus posibilidades he's not up to this task, this task is beyond his capabilities;la cuerda estaba casi al alcance de la mano the rope was almost within arm's reach;tuvo la victoria al alcance de la mano she was within sight of victory, she had victory within her grasp;al alcance de la vista within sight;el castillo queda fuera del alcance de nuestra vista we can't see the castle from here;dar alcance a alguien to catch up with sb;el pelotón dio alcance al ciclista escapado the bunch caught (up with) the cyclist who had broken away from them;fuera del alcance de beyond the reach of;3. [de reformas, medidas] scope, extent;todavía no se han dado cuenta del alcance del fallo judicial the full implications of the verdict have still not become clear to them;un cambio de alcance universal a change that affects everybody;de alcance important4.una noticia de alcance [de última hora] a piece of news that has just come inestoy de acuerdo, pero debo hacerle un alcance I agree, but I must make one thing clear* * *m1 reach;al alcance de la mano within reach;poner algo al alcance de alguien put sth within s.o.’s reach;dar alcance a alguien catch up with s.o.;al alcance de la vista visible, in view;¿está al alcance de tu bolsillo? can you afford it?de largo alcance long-range3 de medida scope4 de tragedia extent, scale5 fig:un hombre de mucho alcance a talented o gifted man;de pocos alcances fam untalented* * *alcance nm1) : reach2) : range, scope* * *alcance n1. (en general) reach2. (de un arma, emisora, etc) range3. (importancia) importance -
14 instalar
v.1 to instal, to fit (montar) (antena, aparato).2 to place (situar) (object).3 to install, to instal, to assemble, to set up.Elsa instala un ventilador Elsa installs a fan.Ellos instalan un reglamento They install=establish rules.El pueblo instaló al candidato The people installed the candidate.* * *1 (colocar) to install2 (equipar) to fit out3 (acomodar) to put, put up, house* * *verb* * *1. VT1) (=conectar) [+ calefacción, teléfono] to install, instal (EEUU); [+ luz, gas] to connect, connect up, put in; [+ antena] to put up, erect frm; [+ lavadora, lavaplatos] to install, instal (EEUU), plumb in; [+ ordenador, vídeo] to set up; [+ sistema de control] to install, instal (EEUU), put into operation; [+ sistema operativo] to install, instal (EEUU)¿te han instalado ya el teléfono? — have you had the phone put in yet?, are you on the phone yet?
hemos instalado un nuevo sistema de vigilancia — we've installed a new security system, we've put a new security system into operation
2) (=montar) [+ consulta, oficina] to set up, open; [+ campamento, fábrica, espectáculo, exposición] to set up; [+ tienda de campaña] to pitchla escultura fue instalada en el centro del escenario — the sculpture was erected in the middle of the stage
3) [+ persona] to put, installlo instaló en el cuarto de invitados — she put o installed him in the guest room
2.See:* * *1.verbo transitivo1)a) ( colocar y conectar) <teléfono/lavaplatos> to install; < antena> to erect, put upb) ( colocar) <archivador/piano> to putc) <oficina/consultorio> to open, set up2) (AmL) < comisión> to set up, establish2.instalarsev pron to settle, install oneself* * *= fit, install [instal, -USA], mount, rig.Ex. One such method requires that each book has a magnetic strip inserted into the spine and a special exit door is fitted across which an electric signal is beamed.Ex. These systems have been installed in a number of libraries in the United States, Canada, the United Kingdom and Europe.Ex. There are now over 2000 data bases mounted on a number of computers spread at various locations throughout the world.Ex. The worst interruptions of all, in my experience, come from those public address systems rigged in many schools in every room and used apparently without a second thought by administrative staff.----* instalarse = make + a home for + Reflexivo, set up + camp.* instalarse en = move into.* instalar un servicio = mount + service.* * *1.verbo transitivo1)a) ( colocar y conectar) <teléfono/lavaplatos> to install; < antena> to erect, put upb) ( colocar) <archivador/piano> to putc) <oficina/consultorio> to open, set up2) (AmL) < comisión> to set up, establish2.instalarsev pron to settle, install oneself* * *= fit, install [instal, -USA], mount, rig.Ex: One such method requires that each book has a magnetic strip inserted into the spine and a special exit door is fitted across which an electric signal is beamed.
Ex: These systems have been installed in a number of libraries in the United States, Canada, the United Kingdom and Europe.Ex: There are now over 2000 data bases mounted on a number of computers spread at various locations throughout the world.Ex: The worst interruptions of all, in my experience, come from those public address systems rigged in many schools in every room and used apparently without a second thought by administrative staff.* instalarse = make + a home for + Reflexivo, set up + camp.* instalarse en = move into.* instalar un servicio = mount + service.* * *instalar [A1 ]vtA1 (colocar y conectar) ‹teléfono› to install; ‹lavaplatos› to install, plumb in; ‹antena› to erect, put up2 (colocar) ‹archivador/piano› to putinstalaron la mesa en el rincón they put the table in the cornerinstalamos a mi madre en el cuarto de los niños we put o installed my mother in the children's room3 ‹oficina/consultorio› to open, set upB ( AmL) ‹comisión› to set up, establishto settle, install oneselfvino a pasar unos días y acabó instalándose he came to stay for a few days and ended up moving inse instaló en el sillón y se quedó allí toda la noche she installed herself in the armchair and didn't move all eveningcuando estemos instalados en las nuevas oficinas when we've settled into the new offices, when we're installed in the new offices* * *
instalar ( conjugate instalar) verbo transitivo
‹ antena› to erect, put up;
(Inf) ‹ programa› to install
instalarse verbo pronominal
to settle, install oneself
instalar verbo transitivo
1 to instal, US install
2 (puesto, tienda) to set up
' instalar' also found in these entries:
Spanish:
local
- implementar
- poner
English:
connect
- fit
- instal
- install
- lay
- put
- put in
- rig up
- set up
- rig
* * *♦ vt1. [montar] [aparato] to install, to fit;[antena] to install, to put up; [computador] to install; [local, puesto] to set up2. [situar] [objeto] to place;[tienda] to pitch; [gente] to put;instalaron a los refugiados en tiendas de campaña they put the refugees up in tents4. Am [comisión] to set up* * *v/t1 install, Brinstal; ( colocar) put2 un negocio set up* * *instalar vt1) : to install2) : to instate* * *instalar vb (en general) to install -
15 problema
m.1 problem.el problema del terrorismo the terrorist problem, the problem of terrorismlos niños no causan más que problemas children cause nothing but trouble o problemsel problema es que no nos queda tiempo the problem o thing is that we don't have any time left2 glitch, bug.* * *1 problem\dar problemas to cause problemstener problemas con to have trouble with* * *noun m.* * *1. SM1) (=dificultad) problem¿tienes problemas de dinero? — do you have any money worries o financial problems?
2) (Mat) problem3) Méx (=accidente) accident, mishap2.ADJ INV (=problemático) problem antes de s* * *masculino problemresolver/solucionar un problema — to solve a problem
nos está creando muchos problemas — it is causing us a lot of problems o a lot of trouble
problemas económicos — financial difficulties o problems
si se enteran, vas a tener problemas — if they find out, you'll be in trouble
no te hagas problema — (AmL) don't worry about it
* * *= dilemma, issue, problem, rough spot, snag, bug, hitch, mischief, trouble spot, tyranny, catch, tribulation, show-stopper [showstopper], hassle, rub, kink, kicker.Ex. Unfortunately documents which present dilemmas in the selection of author headings are present in even the smallest library collections.Ex. These issues are reviewed more thoroughly in chapter 10.Ex. When the cataloguer turns to the description of a piece of music a common problem will be the absence of a title page to be used as the chief source of information.Ex. But despite the many catalog worlds, and herein lies the rub -- or at least a rough spot -- we have been proceeding on the assumption that the catalog exists in the form of the data distributed by the Library of Congress.Ex. Another snag was the existence of entrenched divergent cataloguing habits among the multinational staff, not to mention their fear of the unknown = Otro problema era la existencia de hábitos de catalogación divergentes y ya arraigados entre el personal multinacional, por no mencionar su miedo hacia lo desconocido.Ex. A bug is an error in a program or an equipment malfunction.Ex. Keeping pace with these changes may well mean more work than the seven year hitch experienced by DC users.Ex. The author discusses the characteristics of programs designed specifically to cause mischief to computer owners who download and run the programs = El autor analiza las características de los programas diseñados específicamente para causar problemas a los propietarios de ordenadores que los descargan y ejecutan.Ex. The statistics collected served as an early warning signal for trouble spots.Ex. Information access, such as satellites, overcomes the tyranny of distance for students, teachers and researchers in Australasia.Ex. Whilst these achievements are commendable, there is a catch in them -- there can be used to 'intensify' the economic exploitation of women.Ex. The author discusses the tribulations of equipment selection.Ex. In engineering use, a show-stopper is usually some aspect of a project that is so bad that it threatens to cancel the project unless it is corrected.Ex. The article is entitled 'How to implement electronic subscriptions replacing the routing list hassle'.Ex. But as elegant and efficient as this seems, this strategy has a rub - you've got to have technology to track shipments, since you're ultimately responsible for purchases, warranties and returns.Ex. However, like any emerging technology, there are still a few kinks in the system.Ex. The kicker is that this type of money transfer service is less convenient and no safer than many online money transfers.----* abordar un problema = address + problem.* acción de averiguar y resolver problemas = troubleshooting [trouble shooting].* aclarar un problema = clear up + problem.* acometer un problema = attack + problem.* acosado por problemas = beset with + problems.* acotar un problema = delineate + problem.* acuciado por problemas = embattled.* acumular problemas = build up + problems.* afrontar los problemas cotidianos = grapple with + life's problems.* afrontar un problema = face + issue, confront + problem.* agobiado por problemas = beset with + problems.* agravar un problema = compound + problem.* ahí está el problema = herein lies the rub, there's the rub.* anticipar un problema = anticipate + problem.* aprendizaje a través de solución de problemas = problem based learning.* aquejado de problemas = troubled, ailing.* arreglar un problema = fix + problem.* asediado por problemas = embattled.* atajar un problema = grapple with + problem.* ausencia de problemas = smoothness.* averiguar un problema = investigate + problem.* buscar problemas = ask for + trouble, court + disaster, make + trouble.* capacidad de resolver problemas = problem-solving ability.* causar problemas = cause + problems, cause + trouble, make + trouble.* combatir un problema = combat + problem.* complicar un problema = compound + problem.* con problemas = in hot water.* con problemas de aprendizaje = learning disabled.* con problemas de lectura = print disabled.* con problemas de vista = vision impaired.* con problemas visuales = vision impaired.* considerar un problema = consider + problem.* convertirse en un gran problema = grow to + a crisis.* corregir un problema = correct + problem.* crear problemas = make + waves, build up + problems, make + trouble.* darle vueltas a un problema = puzzle over + problem.* dar lugar a problemas = give + rise to problems.* dar problemas = play up.* darse cuenta de un problema = alight on + problem.* debatir un problema = discuss + problem.* decisión precipitada ante un problema = crisis decision.* dedicar + Posesivo + atención a un problema = turn + Posesivo + attention to problem.* definición del problema = problem statement.* definir un problema = delineate + problem.* delimitar un problema = isolate + problem.* desarrollarse sin problemas = go + smoothly.* detectar un problema = spot + problem, spot + trouble.* diagnosticar el problema = diagnose + problem.* dirigir + Posesivo + atención a un problema = turn + Posesivo + attention to problem.* el final de los problemas = the light at the end of the tunnel.* eliminar un problema = sweep away + problem, work out + kink.* el problema no es el qué, sino el cómo = the devil (is/lives) in the details.* el problema obvio = the elephant in the room.* el único problema = a fly in the soup, the fly in the ointment.* el verdadero problema = the elephant in the room.* encontrar el modo de paliar un problema = find + way (a)round + problem.* encontrarse con problemas = run into + trouble.* encontrarse con un problema = encounter + problem, meet with + problem, run up against + issue, come across + problem.* enfrentarse a un problema = challenge + threat, confront + question, cope with + problem, face + issue, face + issue, face + problem, come up against + problem, struggle with + issue, wrestle with + problem, deal with + issue.* enfrentarse un problema = confront + problem, experience + problem.* enunciado del problema = problem statement.* esbozar un problema = outline + problem.* ese es el problema = herein lies the rub, there's the rub.* esquivar el problema = sidestep + the problem.* esquivar un problema = duck + issue.* estar lleno de problemas = bristle with + problems.* evitar problemas = stay out of + trouble.* evitar un problema = avoid + problem.* exarcerbar un problema = inflame + problem.* exteriorizar un problema = externalise + problem.* forma de evitar un problema = way round + problem.* franquear un problema = negotiate + problem.* hacer frente a un problema = attack + problem, combat + problem, wrestle with + problem.* identificar un problema = outline + problem, identify + problem, isolate + problem.* ilustrar un problema = illustrate + problem.* investigar un problema = investigate + problem.* libre de problemas = problem-free, trouble free [trouble-free].* lleno de problemas = plagued with problems, problem-ridden.* llevarse los problemas a casa = bring + problems home.* mencionar un problema = bring + problem up.* meterse en problemas = get into + trouble.* mitigar un problema = alleviate + problem.* no haber problemas = be fine.* no tener ningún problema con = be okay with.* no terminar nunca de tener problemas con = have + no end of problems with.* obtener el enunciado del problema = elicit + problem statement.* ocasionar problemas = cause + problems.* orientado hacia la resolución de problemas = problem-orientated, problem-oriented.* paliar problemas = minimise + problems.* paliar un problema = solve + problem.* percatarse de un problema = alight on + problem.* persona con problemas de aprendizaje = learning disabled person.* persona o mecanismo que resuelve problemas = solver.* persona que intenta averiguar y resolver problemas = troubleshooter.* personas con problemas de lectura = print handicapped people, print handicapped, the.* personas con problemas de lectura de la letra impresa = print disabled people.* personas con problemas de vista, las = visually impaired, the, visually disabled, the, visually handicapped, the, visually impaired people (VIPs), visually challenged, the.* personas con problemas mentales = disturbed people.* persona sin problemas de vista = sighted person.* plagado de problemas = plagued with problems, problem-wracked [problem-racked].* plagar de problemas = bedevil.* plantear un problema = pose + dilemma, pose + problem, raise + question, raise + concern, raise + issue, raise + problem, articulate + problem.* presentar problemas = present + problems.* presentar un problema = pose + problem, air + problem.* prestar + Posesivo + atención a un problema = turn + Posesivo + attention to problem.* problema + acosar = problem + dog.* problema acuciante = pressing problem.* problema + acuciar = problem + beset.* problema + afectar = problem + afflict, problem + plague.* problema + afligir = problem + afflict.* problema + agravar = problem + exacerbate.* problema alimenticio = eating problem.* problema asociado = attending problem.* problema auditivo = hearing problem.* problema + avecinarse = problem + lie ahead.* problema cada vez mayor = growing problem.* problema con el alcohol = drinking problem.* problema con los niños de la llave = latchkey problem.* problema cotidiano = daily problem.* problema de comportamiento = behaviour problem, behavioural problem.* problema de espacio = space problem.* problema de imagen = image problem.* problema de peso = weight problem.* problema de salud = health problem.* problema + desaparecer = problem + go away.* problema de seguridad = security problem.* problema diario = daily problem.* problema difícil = thorny problem, poser.* problema difícil de resolver = tough nut to crack, hard nut to crack, brain tickler.* problema doméstico = domestic problem.* problema económico = economic problem, financial problem.* problema + encontrarse = problem + lie.* problema en la escuela = school problem.* problema escolar = school problem.* problema espinoso = knotty problem, thorny problem, thorny issue, thorny question.* problema + estar = problem + lie, problem + come with.* problema familiar = family problem.* problema informático = computing problem.* problema inicial = startup problem.* problema insoluble = insoluble problem.* problema monetario = monetary problem.* problema motriz = motor disability.* problema peliagudo = thorny problem, thorny issue, thorny question.* problema pequeño = a cloud no bigger than a man's hand.* problema + persistir = problem + persist.* problema personal = personal problem.* problema + plantearse = problem + come with.* problema práctico = practical problem.* problema racial = racial conflict, ethnic conflict.* problema + radicar = trouble + lie.* problema real = real problem.* problema + residir = problem + reside, problem + lie, problem + come with.* problemas = trouble, crisis [crises, -pl.], problem areas, trials and tribulations, trouble at mill.* problemas auditivos = impaired hearing, hearing impairment, hearing disability.* problemas cada vez mayores = mounting problems.* problemas con el alcohol = problem drinking.* problemas con la bebida = problem drinking.* problemas con la vista = poor eyesight.* problemas de la vida = life problems [life-problems].* problemas del crecimiento = growing pains.* problemas de lectura = reading difficulties.* problemas dentales = dental disease.* problemas de oído = poor hearing.* problema seguro = accident waiting to happen.* problemas familiares = family crisis.* problemas + girar en torno a = problems + turn on, problems + revolve around.* problemas inherentes al crecimiento = growing pains.* problemas iniciales = teething problems, teething troubles, growing pains.* problema siquiátrico = psychiatric problem.* problema social = societal problem, social problem.* problemas sociales = social crisis.* problema + surgir = problem + arise, problem + surface, problem + come with.* problemas visuales = visual impairment.* problema técnico = glitch, technical difficulty, technical problem.* problema técnico desconocido = gremlin.* quitar importancia a un problema = trivialise + trouble.* raíz del problema, la = root of the problem, the.* resolución de problemas = problem solving [problem-solving].* resolver los problemas = iron out + the bugs.* resolver un problema = resolve + issue, resolve + problem, solve + problem, work out + problem, unlock + problem, settle + problem, sort out + problem, clear up + problem, work + problem + through, address + limitation, straighten out + problem, iron out + problem, work out + kink.* sacar a colación un problema = bring + problem up.* salvar un problema = circumvent + problem, negotiate + problem.* ser un problema = be at issue.* sin meterse en problemas = keep out of + trouble.* sin problemas = smoothly, smooth [smoother -comp., smoothest -sup.], problem-free, trouble free [trouble-free], without a hitch, unproblematically, carefree, without difficulty, in good standing.* sin problemas de vista = sighted.* solución a problemas = problem solution.* solucionar los problemas = put + things right.* solucionar problemas = problem solving [problem-solving].* solucionar un problema = solve + problem, settle + problem, iron out + problem.* subproblema = sub-problem [subproblem].* subsanar un problema = remedy + problem.* superar el problema de credibilidad = overcome + credibility gap.* superar un problema = surmount + problem, conquer + problem, get over + problem.* surgir un problema de credibilidad = credibility gap + arise.* suscitar un problema = provoke + problem, raise + problem, raise + concern.* tener problema con Algo = experience + trouble with.* tener problemas = have + problems.* tener problemas con = fall + foul of, run + afoul of problems, run + afoul of, fall + afoul of.* tener problemas con la ley = fall + foul of the law, go + afoul of the law, fall + afoul of the law.* tener un problema = experience + problem.* tener un problema medio resuelto = have + problem half licked.* tocar un problema = touch on/upon + problem.* toparse con un problema = encounter + problem, come across + problem.* tratar un problema = address + problem, deal with + problem, handle + problem, tackle + problem, address + limitation, grapple with + problem, treat + problem, address + concern.* tratar un problema de pasada = touch on/upon + problem.* trivializar un problema = trivialise + trouble.* tropezar con problemas = run into + problems.* * *masculino problemresolver/solucionar un problema — to solve a problem
nos está creando muchos problemas — it is causing us a lot of problems o a lot of trouble
problemas económicos — financial difficulties o problems
si se enteran, vas a tener problemas — if they find out, you'll be in trouble
no te hagas problema — (AmL) don't worry about it
* * *= dilemma, issue, problem, rough spot, snag, bug, hitch, mischief, trouble spot, tyranny, catch, tribulation, show-stopper [showstopper], hassle, rub, kink, kicker.Ex: Unfortunately documents which present dilemmas in the selection of author headings are present in even the smallest library collections.
Ex: These issues are reviewed more thoroughly in chapter 10.Ex: When the cataloguer turns to the description of a piece of music a common problem will be the absence of a title page to be used as the chief source of information.Ex: But despite the many catalog worlds, and herein lies the rub -- or at least a rough spot -- we have been proceeding on the assumption that the catalog exists in the form of the data distributed by the Library of Congress.Ex: Another snag was the existence of entrenched divergent cataloguing habits among the multinational staff, not to mention their fear of the unknown = Otro problema era la existencia de hábitos de catalogación divergentes y ya arraigados entre el personal multinacional, por no mencionar su miedo hacia lo desconocido.Ex: A bug is an error in a program or an equipment malfunction.Ex: Keeping pace with these changes may well mean more work than the seven year hitch experienced by DC users.Ex: The author discusses the characteristics of programs designed specifically to cause mischief to computer owners who download and run the programs = El autor analiza las características de los programas diseñados específicamente para causar problemas a los propietarios de ordenadores que los descargan y ejecutan.Ex: The statistics collected served as an early warning signal for trouble spots.Ex: Information access, such as satellites, overcomes the tyranny of distance for students, teachers and researchers in Australasia.Ex: Whilst these achievements are commendable, there is a catch in them -- there can be used to 'intensify' the economic exploitation of women.Ex: The author discusses the tribulations of equipment selection.Ex: In engineering use, a show-stopper is usually some aspect of a project that is so bad that it threatens to cancel the project unless it is corrected.Ex: The article is entitled 'How to implement electronic subscriptions replacing the routing list hassle'.Ex: But as elegant and efficient as this seems, this strategy has a rub - you've got to have technology to track shipments, since you're ultimately responsible for purchases, warranties and returns.Ex: However, like any emerging technology, there are still a few kinks in the system.Ex: The kicker is that this type of money transfer service is less convenient and no safer than many online money transfers.* abordar un problema = address + problem.* acción de averiguar y resolver problemas = troubleshooting [trouble shooting].* aclarar un problema = clear up + problem.* acometer un problema = attack + problem.* acosado por problemas = beset with + problems.* acotar un problema = delineate + problem.* acuciado por problemas = embattled.* acumular problemas = build up + problems.* afrontar los problemas cotidianos = grapple with + life's problems.* afrontar un problema = face + issue, confront + problem.* agobiado por problemas = beset with + problems.* agravar un problema = compound + problem.* ahí está el problema = herein lies the rub, there's the rub.* anticipar un problema = anticipate + problem.* aprendizaje a través de solución de problemas = problem based learning.* aquejado de problemas = troubled, ailing.* arreglar un problema = fix + problem.* asediado por problemas = embattled.* atajar un problema = grapple with + problem.* ausencia de problemas = smoothness.* averiguar un problema = investigate + problem.* buscar problemas = ask for + trouble, court + disaster, make + trouble.* capacidad de resolver problemas = problem-solving ability.* causar problemas = cause + problems, cause + trouble, make + trouble.* combatir un problema = combat + problem.* complicar un problema = compound + problem.* con problemas = in hot water.* con problemas de aprendizaje = learning disabled.* con problemas de lectura = print disabled.* con problemas de vista = vision impaired.* con problemas visuales = vision impaired.* considerar un problema = consider + problem.* convertirse en un gran problema = grow to + a crisis.* corregir un problema = correct + problem.* crear problemas = make + waves, build up + problems, make + trouble.* darle vueltas a un problema = puzzle over + problem.* dar lugar a problemas = give + rise to problems.* dar problemas = play up.* darse cuenta de un problema = alight on + problem.* debatir un problema = discuss + problem.* decisión precipitada ante un problema = crisis decision.* dedicar + Posesivo + atención a un problema = turn + Posesivo + attention to problem.* definición del problema = problem statement.* definir un problema = delineate + problem.* delimitar un problema = isolate + problem.* desarrollarse sin problemas = go + smoothly.* detectar un problema = spot + problem, spot + trouble.* diagnosticar el problema = diagnose + problem.* dirigir + Posesivo + atención a un problema = turn + Posesivo + attention to problem.* el final de los problemas = the light at the end of the tunnel.* eliminar un problema = sweep away + problem, work out + kink.* el problema no es el qué, sino el cómo = the devil (is/lives) in the details.* el problema obvio = the elephant in the room.* el único problema = a fly in the soup, the fly in the ointment.* el verdadero problema = the elephant in the room.* encontrar el modo de paliar un problema = find + way (a)round + problem.* encontrarse con problemas = run into + trouble.* encontrarse con un problema = encounter + problem, meet with + problem, run up against + issue, come across + problem.* enfrentarse a un problema = challenge + threat, confront + question, cope with + problem, face + issue, face + issue, face + problem, come up against + problem, struggle with + issue, wrestle with + problem, deal with + issue.* enfrentarse un problema = confront + problem, experience + problem.* enunciado del problema = problem statement.* esbozar un problema = outline + problem.* ese es el problema = herein lies the rub, there's the rub.* esquivar el problema = sidestep + the problem.* esquivar un problema = duck + issue.* estar lleno de problemas = bristle with + problems.* evitar problemas = stay out of + trouble.* evitar un problema = avoid + problem.* exarcerbar un problema = inflame + problem.* exteriorizar un problema = externalise + problem.* forma de evitar un problema = way round + problem.* franquear un problema = negotiate + problem.* hacer frente a un problema = attack + problem, combat + problem, wrestle with + problem.* identificar un problema = outline + problem, identify + problem, isolate + problem.* ilustrar un problema = illustrate + problem.* investigar un problema = investigate + problem.* libre de problemas = problem-free, trouble free [trouble-free].* lleno de problemas = plagued with problems, problem-ridden.* llevarse los problemas a casa = bring + problems home.* mencionar un problema = bring + problem up.* meterse en problemas = get into + trouble.* mitigar un problema = alleviate + problem.* no haber problemas = be fine.* no tener ningún problema con = be okay with.* no terminar nunca de tener problemas con = have + no end of problems with.* obtener el enunciado del problema = elicit + problem statement.* ocasionar problemas = cause + problems.* orientado hacia la resolución de problemas = problem-orientated, problem-oriented.* paliar problemas = minimise + problems.* paliar un problema = solve + problem.* percatarse de un problema = alight on + problem.* persona con problemas de aprendizaje = learning disabled person.* persona o mecanismo que resuelve problemas = solver.* persona que intenta averiguar y resolver problemas = troubleshooter.* personas con problemas de lectura = print handicapped people, print handicapped, the.* personas con problemas de lectura de la letra impresa = print disabled people.* personas con problemas de vista, las = visually impaired, the, visually disabled, the, visually handicapped, the, visually impaired people (VIPs), visually challenged, the.* personas con problemas mentales = disturbed people.* persona sin problemas de vista = sighted person.* plagado de problemas = plagued with problems, problem-wracked [problem-racked].* plagar de problemas = bedevil.* plantear un problema = pose + dilemma, pose + problem, raise + question, raise + concern, raise + issue, raise + problem, articulate + problem.* presentar problemas = present + problems.* presentar un problema = pose + problem, air + problem.* prestar + Posesivo + atención a un problema = turn + Posesivo + attention to problem.* problema + acosar = problem + dog.* problema acuciante = pressing problem.* problema + acuciar = problem + beset.* problema + afectar = problem + afflict, problem + plague.* problema + afligir = problem + afflict.* problema + agravar = problem + exacerbate.* problema alimenticio = eating problem.* problema asociado = attending problem.* problema auditivo = hearing problem.* problema + avecinarse = problem + lie ahead.* problema cada vez mayor = growing problem.* problema con el alcohol = drinking problem.* problema con los niños de la llave = latchkey problem.* problema cotidiano = daily problem.* problema de comportamiento = behaviour problem, behavioural problem.* problema de espacio = space problem.* problema de imagen = image problem.* problema de peso = weight problem.* problema de salud = health problem.* problema + desaparecer = problem + go away.* problema de seguridad = security problem.* problema diario = daily problem.* problema difícil = thorny problem, poser.* problema difícil de resolver = tough nut to crack, hard nut to crack, brain tickler.* problema doméstico = domestic problem.* problema económico = economic problem, financial problem.* problema + encontrarse = problem + lie.* problema en la escuela = school problem.* problema escolar = school problem.* problema espinoso = knotty problem, thorny problem, thorny issue, thorny question.* problema + estar = problem + lie, problem + come with.* problema familiar = family problem.* problema informático = computing problem.* problema inicial = startup problem.* problema insoluble = insoluble problem.* problema monetario = monetary problem.* problema motriz = motor disability.* problema peliagudo = thorny problem, thorny issue, thorny question.* problema pequeño = a cloud no bigger than a man's hand.* problema + persistir = problem + persist.* problema personal = personal problem.* problema + plantearse = problem + come with.* problema práctico = practical problem.* problema racial = racial conflict, ethnic conflict.* problema + radicar = trouble + lie.* problema real = real problem.* problema + residir = problem + reside, problem + lie, problem + come with.* problemas = trouble, crisis [crises, -pl.], problem areas, trials and tribulations, trouble at mill.* problemas auditivos = impaired hearing, hearing impairment, hearing disability.* problemas cada vez mayores = mounting problems.* problemas con el alcohol = problem drinking.* problemas con la bebida = problem drinking.* problemas con la vista = poor eyesight.* problemas de la vida = life problems [life-problems].* problemas del crecimiento = growing pains.* problemas de lectura = reading difficulties.* problemas dentales = dental disease.* problemas de oído = poor hearing.* problema seguro = accident waiting to happen.* problemas familiares = family crisis.* problemas + girar en torno a = problems + turn on, problems + revolve around.* problemas inherentes al crecimiento = growing pains.* problemas iniciales = teething problems, teething troubles, growing pains.* problema siquiátrico = psychiatric problem.* problema social = societal problem, social problem.* problemas sociales = social crisis.* problema + surgir = problem + arise, problem + surface, problem + come with.* problemas visuales = visual impairment.* problema técnico = glitch, technical difficulty, technical problem.* problema técnico desconocido = gremlin.* quitar importancia a un problema = trivialise + trouble.* raíz del problema, la = root of the problem, the.* resolución de problemas = problem solving [problem-solving].* resolver los problemas = iron out + the bugs.* resolver un problema = resolve + issue, resolve + problem, solve + problem, work out + problem, unlock + problem, settle + problem, sort out + problem, clear up + problem, work + problem + through, address + limitation, straighten out + problem, iron out + problem, work out + kink.* sacar a colación un problema = bring + problem up.* salvar un problema = circumvent + problem, negotiate + problem.* ser un problema = be at issue.* sin meterse en problemas = keep out of + trouble.* sin problemas = smoothly, smooth [smoother -comp., smoothest -sup.], problem-free, trouble free [trouble-free], without a hitch, unproblematically, carefree, without difficulty, in good standing.* sin problemas de vista = sighted.* solución a problemas = problem solution.* solucionar los problemas = put + things right.* solucionar problemas = problem solving [problem-solving].* solucionar un problema = solve + problem, settle + problem, iron out + problem.* subproblema = sub-problem [subproblem].* subsanar un problema = remedy + problem.* superar el problema de credibilidad = overcome + credibility gap.* superar un problema = surmount + problem, conquer + problem, get over + problem.* surgir un problema de credibilidad = credibility gap + arise.* suscitar un problema = provoke + problem, raise + problem, raise + concern.* tener problema con Algo = experience + trouble with.* tener problemas = have + problems.* tener problemas con = fall + foul of, run + afoul of problems, run + afoul of, fall + afoul of.* tener problemas con la ley = fall + foul of the law, go + afoul of the law, fall + afoul of the law.* tener un problema = experience + problem.* tener un problema medio resuelto = have + problem half licked.* tocar un problema = touch on/upon + problem.* toparse con un problema = encounter + problem, come across + problem.* tratar un problema = address + problem, deal with + problem, handle + problem, tackle + problem, address + limitation, grapple with + problem, treat + problem, address + concern.* tratar un problema de pasada = touch on/upon + problem.* trivializar un problema = trivialise + trouble.* tropezar con problemas = run into + problems.* * *1 ( Mat) problemresolver un problema to solve a problem2 (dificultad, preocupación) problemnos está creando muchos problemas it is causing us a lot of problems o a lot of troubleproblemas económicos financial difficulties o problemsme gustaría ir, el problema es que no tengo dinero I'd like to go, the snag o trouble o problem o thing is I don't have any moneylos coches viejos siempre dan muchos problemas old cars always give a lot of trouble, old cars always play up a lot ( colloq)si se enteran, vas a tener problemas if they find out, you'll be in troubleno te hagas problema ( AmL); don't worry about it* * *
problema sustantivo masculino
problem;◊ resolver/solucionar un problema to solve a problem;
los coches viejos dan muchos problemas old cars give a lot of trouble;
no te hagas problema (AmL) don't worry about it
problema sustantivo masculino problem: les está dando muchos problemas, it is giving them a lot of trouble
problemas económicos, financial difficulties
' problema' also found in these entries:
Spanish:
abordar
- acotar
- circunscribirse
- comprensión
- conciencia
- concienciarse
- conjuntamente
- contingente
- deforestación
- desarrollo
- desforestación
- desmenuzar
- diferente
- drogodependencia
- eficacia
- encarar
- endemoniada
- endemoniado
- enfocar
- enfocada
- enfocado
- enfoque
- enrevesada
- enrevesado
- enunciado
- inconveniente
- intrincada
- intrincado
- magnitud
- mano
- orden
- plantear
- presentarse
- profundizar
- profundidad
- radicar
- raíz
- remediar
- remontar
- replantear
- resolución
- resolver
- robar
- rompecabezas
- salida
- sencilla
- sencillez
- sencillo
- sensibilizar
- sinsabor
English:
answer
- appreciate
- appreciation
- approach
- approachable
- arithmetic
- attack
- avenue
- awkward
- bit
- bypass
- can
- care
- central
- come up
- compound
- deal with
- define
- devil
- difficulty
- emerge
- emotional
- form
- formidable
- graft
- grapple
- growing
- hard
- hassle
- ignore
- issue
- knotty
- knowledge
- land
- lie
- magnitude
- major
- matter
- meditate
- meet with
- nut
- object
- outstanding
- overcome
- pin down
- pose
- present
- problem
- question
- relation
* * *problema nm1. [dificultad] problem;el problema del terrorismo the terrorist problem, the problem of terrorism;los niños no causan más que problemas children cause nothing but trouble o problems;no quiero más problemas I don't want any more trouble;el problema es que no nos queda tiempo the problem o thing is that we don't have any time left;Amno te hagas problema don't worry about it2. [matemático] problem;resolver un problema to solve a problem* * *m problem;sin problema without difficulty, without any problems* * *problema nm: problem* * *problema n problem -
16 entrer
entrer [ɑ̃tʀe]━━━━━━━━━━━━━━━━━━➭ TABLE 1━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━1. <━━━━━━━━━━━━━━━━━► entrer se traduira par to come in ou par to go in suivant que le locuteur se trouve ou non à l'endroit en question.━━━━━━━━━━━━━━━━━a. to go (or to come) in• entrez ! come in!• entrer chez qn to come (or go) into sb's houseb. [marchandises, devises] to enter• entrer dans un fichier/système (légalement) to enter a file/system ; (illégalement) to hack into a file/systemc. (Theatre) « entrent trois gardes » "enter three guards"d. ( = tenir) to go in• il faut que je perde 3 kg pour entrer dans cette robe I'll have to lose 3 kilos if I want to get into this dresse. ( = devenir membre de) entrer dans [+ club, parti, entreprise] to joinf. ( = heurter) entrer dans [+ arbre, poteau] to crash intoh. ( = commencer à être) entrer dans [+ phase, période] to enter• entrer dans la vie active or dans le monde du travail to begin one's working lifei. (locutions)• laisser entrer qn dans to let sb into► faire entrer [+ pièce, objet à emballer] to fit in ; (en fraude) [+ marchandises, immigrants] to smuggle in ; [+ accusé, témoin] to bring in ; [+ invité, visiteur] to show in2. <a. ( = faire entrer) comment allez-vous entrer cette armoire dans la chambre ? how are you going to get that wardrobe into the bedroom?b. [+ données] to key in* * *ɑ̃tʀe
1.
verbe transitif (+ v avoir)1) ( transporter) ( vu de l'intérieur) to bring [something] in; ( vu de l'extérieur) to take [something] in3) Informatique to enter4) Sport to score [but]
2.
verbe intransitif (+ v être)1) ( pénétrer) gén to get in, to enter; ( en allant) to go in; ( en venant) to come in; ( en roulant) to drive inl'eau est entrée par une fissure — the water came in ou got in through a crack
je suis entré dans Paris par le sud — ( en voiture) I drove into Paris from the south
‘défense d'entrer’ — ( sur une porte) ‘no entry’; ( sur une barrière) ‘no trespassing’
faire entrer la table par la fenêtre — ( vu de l'intérieur) to bring the table in through the window; ( vu de l'extérieur) to take the table in through the window
2) (tenir, s'adapter) to fitfaire entrer quelque chose dans quelque chose — to fit ou get something into a something
3) (s'intégrer, commencer)entrer dans — to enter [débat, période]; to join [opposition, gouvernement, armée]
entrer en — to enter into [pourparlers, négociations]
il entre dans la catégorie des... — he comes into the category of...
entrer dans la légende — [personne] to become a legend; [fait] to become legendary
j'ai fait entrer tes dépenses dans les frais généraux — I've included your expenses in the overheads
4) ( être un élément de)
3.
verbe impersonnel* * *ɑ̃tʀe1. vi1) (dans un lieu) (en allant) to go in, to enter, (en venant) to come in, to enterentrer dans [pièce, immeuble] (en allant) — to go into, to enter, (en venant) to come into, to enter
Ils sont tous entrés dans la maison. — They all went into the house.
2) [objet, meuble, pièce]Le piano a pu entrer par la fenêtre. — They managed to get the piano in through the window.
On l'a fait entrer par la fenêtre. — We got it in through the window.
3) (comme membre, patient)entrer dans [club, institution] — to join
entrer dans le système INFORMATIQUE — to log in, to log on
4) (= heurter)entrer dans [mélange] — to go into, [responsabilités] to form part of
6) (= se joindre)entrer dans [vues, craintes de qn] — to share
2. vt1) INFORMATIQUE to input, to enterentrer des données — to input data, to enter data
J'ai entré toutes les adresses de mon agenda sur mon ordinateur. — I've entered all the addresses in my diary onto my computer., I've put all the addresses in my diary onto my computer.
2) [marchandises] (en allant) to take in, (en venant) to bring in3) [meuble] to get inOn l'a entré par la fenêtre. — We got it in through the window.
4) [griffes] to sink inLe chat lui entrait ses griffes dans le bras. — The cat sank its claws into his arm.
* * *entrer verb table: aimerA vtr (+ v avoir)1 ( transporter) ( vu de l'intérieur) to bring [sth] in [objet, marchandise]; ( vu de l'extérieur) to take [sth] in [objet, marchandise]; entrer qch en fraude dans un pays to smuggle sth into a country;2 ( enfoncer) to stick [ongles, épée] (dans into);4 Sport to score [but].B vi (+ v être)1 ( pénétrer) gén to get in, to enter; ( en allant) to go in; ( en venant) to come in; ( en roulant) to drive in; je l'ai vu entrer dans la maison par la fenêtre/par la porte de derrière I saw him get into ou enter the house through the window/by the back door; la balle est entrée au-dessus de l'oreille the bullet entered above the ear; l'eau est entrée par une fissure the water came in ou got in through a crack; ils sont entrés en France par l'Italie they came into France via Italy; je suis entré dans Paris par le sud ( en voiture) I drove into Paris from the south; ils sont entrés sur le court/notre territoire/la scène politique they came onto the court/our territory/the political scene; nous sommes entrés dans l'eau/la boue jusqu'aux chevilles we sank up to our ankles in water/mud; les marchandises entrent et sortent sans aucun contrôle goods come and go without being checked at all; entrez! come in!; ‘défense d'entrer’ ( sur une porte) ‘no entry’; ( sur une barrière) ‘no trespassing’; je ne fais qu'entrer et sortir I can only stay a minute; laisse-moi entrer! let me in!; ne laisse pas/j'ai laissé le chat entrer dans la cuisine don't let/I let the cat into the kitchen; fais entrer le chat dans la cuisine let the cat into the kitchen; je vous ferai entrer par la cuisine I'll let you in through the kitchen; faire entrer la table par la fenêtre ( vu de l'intérieur) to bring the table in through the window; ( vu de l'extérieur) to take the table in through the window; fais-la entrer show her in; faites entrer show him/her/them etc in;2 (tenir, s'adapter) c'est trop gros, ça n'entrera jamais it's too big, it'll never fit; ça n'entre pas dans la valise it doesn't fit in the suitcase; la clé n'entre pas dans la serrure the key doesn't fit ou won't go in the lock; faire entrer qch dans une valise to fit ou get sth into a suitcase; je n'arrive pas à faire entrer la pièce dans la fente I can't get the coin into the slot; on peut faire entrer trente personnes dans la pièce you can fit ou get thirty people in the room; nous sommes entrés à dix dans la voiture we got ten of us into the car;3 (s'intégrer, commencer) entrer dans to enter [débat, période]; to join [opposition, entreprise]; entrer à to enter [école, hit-parade]; to join [gouvernement, parti, armée]; to get into [université]; entrer en to enter into [pourparlers, négociations]; il entre en deuxième année he's going into his second year; il entre dans sa quarantième année he's turned thirty-nine; il entre dans la quarantaine he's pushing forty; entrer dans la vie de qn to come into sb's life; le doute est entré dans mon esprit I'm beginning to have doubts; entrer dans l'hiver to enter the winter; entrer en convalescence to start to convalesce; n'entrons pas dans ces considérations/les détails let's not go into those matters/the details; faire entrer qn dans une organisation/qch dans un système to get sb into an organization/sth into a system; il m'a fait entrer au ministère he got me into the ministry; je ne sais pas comment cette idée lui est entrée dans la tête I don't know how he/she got that idea into his/her head; il entre dans la catégorie des… he comes into the category of…; expression entrée dans l'usage expression which has come into use; entrer dans l'histoire to go down in history; entrer dans la légende [personne] to become a legend; [fait] to become legendary; entrer dans le capital de… Fin to take a stake in…; acteur qui entre dans son personnage actor who gets into his/her character; mesure qui entre mal dans le cadre d'une politique libérale measure which does not fit the framework of a liberal policy; faire entrer un mot nouveau dans le dictionnaire to put a new word in the dictionary; cela n'entre pas dans mes attributions it's not part of my duties; la question n'entre pour rien dans ma décision the question has no bearing on my decision; j'ai fait entrer tes dépenses dans les frais généraux I've included your expenses in the overheads; entrer en mouvement/fusion to begin to move/to melt; entrer dans une colère noire or une rage folle to fly into a blind rage;4 ( être un élément de) les ingrédients qui entrent dans la recette the ingredients which go into ou make up the recipe; le carbone entre pour moitié dans ce composé carbon makes up half (of) this compound; leurs parts entrent pour 20% dans le capital their shares make up 20% of the capital.C v impers il entre une part de chance dans tout a certain amount of luck goes into everything; il n'entre pas dans mes intentions de faire I have no intention of doing; il n'entre pas dans mes habitudes de faire I am not in the habit of doing.[ɑ̃tre] verbe intransitif (auxiliaire être)A.[PÉNÉTRER]1. [personne - généralement] to enter ; [ - vu de l'intérieur] to come in ; [ - vu de l'extérieur] to go in ; [ - à pied] to walk in ; [ - à cheval, à bicyclette] to ride in[véhicule] to drive intoc, toc! — entrez! knock, knock! — come in!entrez, entrez! do come in!, come on in!empêche-les d'entrer keep them out, don't let them inentrer au port to come into ou to enter harbouret voici les joueurs qui entrent sur le terrain/court here are the players coming onto the field/courta. [en lui montrant le chemin] show her inb. [en l'appelant] call her in[vent, eau]par où entre l'eau? how does the water penetrate ou get in?laisser entrer: ce genre de fenêtre laisse entrer plus de lumière this kind of window lets more light in2. [adhérer]elle entre à la maternelle/en troisième année she's going to nursery school/moving up into the third yeara. [généralement] to get goods inb. [en fraude] to smuggle goods in4. [tenir, trouver sa place]a. [généralement] I can fit another bag under the seatb. [en serrant] I can squeeze another bag under the seat5. (familier) [connaissances, explication] to sink inl'informatique, ça entre tout seul avec elle learning about computers is very easy with her as a teacher6. RELIGIONB.[DÉBUTER] [une action]entrer en ébullition to reach boiling point, to begin to boil————————[ɑ̃tre] verbe transitif (auxiliaire avoir)1. [produits - généralement] to take in (separable), to bring in (separable), to import ; [ - en fraude] to smuggle in (separable)2. [enfoncer] to dig3. [passer]————————entrer dans verbe plus préposition[à pied] to walk intoil ne les laisse jamais entrer dans la chambre noire he never lets ou allows them into the black room2. [adhérer à - obj: club, association, parti] to join, to become a member of ; [ - obj: entreprise] to joinentrer dans une famille [par mariage] to marry into a family4. [constituant]l'eau entre pour moitié dans cette boisson water makes up 50% of this drink5. [se mêler de] to enter intoje ne veux pas entrer dans vos histoires I don't want to have anything to do with ou to be involved in your little schemes[se lancer dans]6. [être inclus dans]entrer dans l'usage [terme] to come into common use, to become part of everyday language7. [s'enfoncer, pénétrer dans]la balle/flèche est entrée dans son bras the bullet/arrow lodged itself in her arm8. [tenir dans] to get in, to go in, to fit intout n'entrera pas dans la valise we won't get everything in the suitcase, everything won't fit in the suitcasefaire entrer [en poussant]: faire entrer des vêtements dans une valise to press clothes in ou down in a suitcase9. [obj: période] to enterj'espère ne pas entrer dans cette catégorie de personnes I hope I don't belong to that category of people11. (familier) [obj: connaissances, explication]b. [à force de répéter] to drum ou to hammer something into somebody's headtu ne lui feras jamais entrer dans la tête que c'est impossible you'll never get it into his head ou convince him that it's impossible -
17 час
ч1) timeобідній час — dinner hour; lunch break
справжній час астр. — apparent time
точний час — correct ( exact) time
час, вказаний у розкладі — schedule time
час видачі інформації комп. — readout time
час виконання — run time, run-time
час виплати — pay-off, payoff
час збереження даних — data-hold [data-retention] time
час обслуговування спец. — in-service time, processing time
час опитування — interrogation time, pool time
час перемикання — switch ( delay) time, switching time, turnover time
час усунення (дефекта, пошкодження) — clearing time
2) ( епоха) time; times, ageз незапам'ятних часів — from time immemorial, time out of mind
за наших часів — in our time, nowadays
3) грам. tenseтеперішній (минулий, майбутній) час — present (past, future) tense
4)ще є час — there is no hurry, there is plenty of time
за цей час — in this period, since then
на деякий час — for some time, for a while
за останній час, останнім часом — lately, recently, for some time past
у вільний час — at odd moments, at leisure
у той час, як — while, whereas
час від часу — from time to time; every now and then, now and again, at intervals; on and off
до того часу — by that time; till ( before) then
з того часу — since then; since that time
-
18 программа
agenda, (напр. проведения экспериментов) mission, program, schedule, software* * *програ́мма ж.1. брит. program(me); амер. program2. вчт. ( последовательность команд для решения задачи) program; (последовательность команд для выполненная какой-л. операции) routineвызыва́ть програ́мму — call (in) a programвыполня́ть програ́мму — execute a programнабира́ть програ́мму на коммутацио́нной доске́ — set up a program on a plugboardпрогра́мма нахо́дится [размеща́ется] в … — the program resides in …отла́живать програ́мму — de-bug a programраспеча́тывать програ́мму — list a program, produce a listing of the programакти́вная програ́мма (программа становится активной после загрузки и приведения в готовность к исполнению) — active program (any program that is loaded and ready to be executed is called active)библиоте́чная програ́мма вчт. — library routineпрогра́мма вво́да-вы́вода вчт. — input/ output [I/ O] routineветвя́щаяся програ́мма вчт. — branching programвеща́тельная програ́мма тлв., радио — (broadcast) programвыпуска́ть веща́тельную програ́мму — put a program on the airпрогра́мма в реа́льном масшта́бе вре́мени вчт. — real-time programвспомога́тельная програ́мма вчт. — house-keeping routineпрогра́мма вы́зова суперви́зора вчт. — S.V.C. routineвыполни́мая програ́мма вчт. — executable programгла́вная програ́мма вчт. — main programдиагности́ческая програ́мма вчт. — diagnostic routineдиагности́ческая програ́мма устана́вливает и локализу́ет неиспра́вности в ЭВМ — a diagnostic routine detects and isolates malfunctions in the computerжё́сткая програ́мма вчт. — wired-in programпрогра́мма инициализа́ции ядра́ вчт. — nucleus initialization programинтерфе́йсная програ́мма систе́мы с разделе́нием вре́мени — time-sharing interface programисполни́тельная програ́мма вчт. — executive routineисполни́тельная програ́мма осуществля́ет контро́ль за выполне́нием други́х програ́мм — an executive routine controls the execution of other routinesисхо́дная програ́мма вчт. — source programкана́льная програ́мма вчт. — channel programкана́льная програ́мма управля́ет после́довательностью опера́ций какого-л. кана́ла — a channel program controls a specific sequence of channel operationsпрогра́мма лё́тных испыта́ний — flight test programпрогра́мма маши́нного ана́лиза цепе́й вчт. — network optimization programметапрограмми́рующая програ́мма вчт. — meta-assembly programпрогра́мма ме́тода обраще́ния вчт. — access method routineпо програ́мме ме́тода обраще́ния осуществля́ется переда́ча информа́ции ме́жду гла́вной па́мятью и устро́йствами вво́да-вы́вода — the access method routine moves data between main storage and input/ output devicesнеакти́вная програ́мма (программа, незагруженная или загруженная, но не готовая к исполнению, называется неактивной) — inactive program (an inactive program is that which is loaded but not ready to be executed, or not loaded at all)незави́симая програ́мма вчт. — stand-alone programобраба́тывающая програ́мма вчт. — processing programпрогра́мма обрабо́тки (да́нных) вчт. — processing programпрогра́мма обрабо́тки сообще́ний вчт. — message processing programобслу́живающая програ́мма вчт. — service routineобъе́ктная програ́мма вчт. — object [target] programоверле́йная програ́мма вчт. — overlay programпрогра́мма опера́ции сортиро́вки — объедине́ния вчт. — sort/ merge programоптимизи́рующая програ́мма вчт. — optimizing programпрогра́мма оце́нки состоя́ния систе́мы вчт. — damage assessment routineпрогра́мма пере́днего пла́на вчт. — foreground programпрогра́мма печа́ти вчт. — print routineпрогра́мма представле́ния информа́ции на видеодиспле́е вчт. — graphic display programпрогра́мма прерыва́ния вчт. — interrupt routineпробле́мная програ́мма вчт. — problem programрезиде́нтная програ́мма вчт. — resident programпрогра́мма специа́льного примене́ния (программа, написанная для пользователя или пользователем для его собственных нужд, называется программой специального применения) — application program (an application program is that which is written for or by a user and applies to his own work)транзи́тная програ́мма вчт. — transit routineпрогра́мма трассиро́вки вчт. — tracing routineпрогра́мма управле́ния сообще́ниями вчт. — message control programуправля́ющая програ́мма — control programуправля́ющая програ́мма плани́рует обрабо́тку да́нных и осуществля́ет контро́ль за её́ исполне́нием — a control program schedules and supervises the performance of data processingфо́новая програ́мма вчт. — background program -
19 программа
ж. вчт. program; routineпрограмма находится в … — the program resides in …
диагностическая программа устанавливает и локализует неисправности в ЭВМ — a diagnostic routine detects and isolates malfunctions in the computer
исполнительная программа осуществляет контроль за выполнением других программ — an executive routine controls the execution of other routines
по программе метода обращения осуществляется передача информации между главной памятью и устройствами ввода-вывода — the access method routine moves data between main storage and input
-
20 документ
документ
Объект информационного взаимодействия в социальной среде, предназначен-ный для формального выражения социальных отношений между другими объектами этой среды.
[ ГОСТ Р 52292-2004]
документ
Текст, имеющий наименование, определенную структуру и обозначение, который может быть сохранен, отредактирован, найден и заменен как единое целое.
[ ГОСТ Р ИСО/МЭК 2382-23-2004]
документ
документированная информация
Зафиксированная на материальном носителе информация с реквизитами, позволяющими ее идентифицировать.
[ ГОСТ Р 51141-98]
документ
Зафиксированная на материальном носителе информация с реквизитами, позволяющими ее идентифицировать. Документ может иметь бумажную, электронную (или другую) форму представления и изменять ее в процессе документооборота.
[ОАО РАО "ЕЭС России" СТО 17330282.27.010.001-2008]
документ
Материальный объект, содержащий в зафиксированном виде информацию, оформленную установленным образом на определенном языке и носителе информации, имеющий в соответствии с действующим законодательством правовое значение.
[МУ 64-01-001-2002]
документ
Информация, представленная на соответствующем носителе.
Пример
Записи, спецификация, процедурный документ, чертеж, отчет, стандарт.
Примечания
1. Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим, компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
2. Комплект документов, например, спецификаций и записей, часто называется "документацией".
3. Некоторые требования (например, требование к разборчивости текста) относятся ко всем видам документов, однако могут быть особые требования к спецификациям(например, требование к управлению пересмотрами) и записям (например, требование к восстановлению).
[ ГОСТ Р ИСО 9000-2008]
документ
Объединяющее звено разнотипной информации, присутствующее на всех стадиях цифровой печати и меняющее свою форму от физического оригинала или цифрового файла в электронных средах до тиражируемой твердой копии на бумаге.
Материальный объект, содержащий в зафиксированном виде информацию, оформленную установленным порядком и имеющую в соответствии с действующим законодательством правовое значение [http://www.rol.ru/files/dict/internet/].
[ http://www.morepc.ru/dict/]
документ
Информационный объект в виде текста. В качестве документов могут выступать: нормативные, распорядительные, организационные, договорные, плановые, другие внутренние и внешние документы.
[Департамент лингвистических услуг Оргкомитета «Сочи 2014». Глоссарий терминов]
документ
Информация, представленная в удобной для чтения форме. Документ может быть бумажным или электронным. Например, политика, соглашение об уровне услуги, запись об инциденте или план компьютерного зала. См. тж. запись.
[Словарь терминов ITIL версия 1.0, 29 июля 2011 г.]
документ
1. Носитель информации, используемый в любых системах управления, в том числе и автоматизированных. Их информационная база — документы разного вида (плановая, статистическая, бухгалтерская, техническая документация и т.д.). 2. В информационно-поисковых системах (ИПС) документом называют любой объект, внесенный в «память» системы: книгу, Д. в обычном смысле слова, статистическую таблицу, заметку из газеты, патент, чертеж и т.д. Каждый Д. в ИПС имеет «поисковый образ«, по которому при поступлении соответствующего запроса его и находит компьютер.
[ http://slovar-lopatnikov.ru/]EN
document
fixed and structured amount of information intended for human perception that can be managed and interchanged as a unit between users and systems
NOTE 1 The term document is not restricted to its meaning in a legal sense.
NOTE 2 A document can be designated in accordance with the type of information and the form of presentation, for example overview diagram, connection table, function chart.
[IEC 61082-1, ed. 2.0 (2006-04)]
document
information on a data medium
NOTE 1 The term document is not restricted to its meaning in a legal sense.
NOTE 2 Normally a document is designated in accordance with the type of information and the form of presentation, for example overview diagram, connection table, function chart.
NOTE 3 Information may appear in a static manner on paper and microform or dynamically on (video) display devices.
[IEC 62023, ed. 1.0 (2000-04)]
document
Information object in textual form. Documents can be regulatory, administrative, organizing, contractual, planning or other internal and external documents.
[Департамент лингвистических услуг Оргкомитета «Сочи 2014». Глоссарий терминов]
document
Information in readable form. A document may be paper or electronic – for example, a policy statement, service level agreement, incident record or diagram of a computer room layout. See also record.
[Словарь терминов ITIL версия 1.0, 29 июля 2011 г.]FR
document
quantité d'informations fixe et structurée destinée à être perçue par les personnes et qui peut être gérée et échangée comme un tout entre utilisateurs et systèmes
NOTE 1 Le terme document n'est pas réduit à sa signification au sens légal.
NOTE 2 Un document peut être désigné selon le type d'information et la forme de présentation, par exemple schéma d'ensemble, tableau de connexion, diagramme fonctionnel.
[IEC 61082-1, ed. 2.0 (2006-04)]
document
information sur un support de données
NOTE 1 Le terme «document» n’est pas réduit à son sens légal.
NOTE 2 Normalement, un document est désigné conformément au type d’information et à la forme de présentation, par exemple schéma de système, tableau des connexions, diagramme fonctionnel.
NOTE 3 Les informations peuvent apparaître d’une manière statique sur papier et microforme ou d’une manière dynamique sur des dispositifs d’affichage (vidéo).
[IEC 62023, ed. 1.0 (2000-04)]
Тематики
- делопроизводство и архивное дело
- информационные технологии в целом
- обработка текста
- производство лекарственных средств
- системы менеджмента качества
- экономика
- электронный обмен информацией
Синонимы
EN
FR
4.10 документ (document): См. элемент документации (4.26).
Источник: ГОСТ Р ИСО/МЭК 15910-2002: Информационная технология. Процесс создания документации пользователя программного средства оригинал документа
2.6 документ (document): Информация и поддерживающий ее носитель.
Примечания
1 В настоящем стандарте записи (см. 2.9) отличаются от документов тем, что они являются свидетельством деятельности, а не свидетельством намерений.
2 Примеры документов включают утверждения политики, планы, процедуры, соглашения об уровнях услуг и контракты.
Источник: ГОСТ Р ИСО/МЭК 20000-1-2010: Информационная технология. Менеджмент услуг. Часть 1. Спецификация оригинал документа
3.3 документ (record): Зафиксированная на материальном носителе идентифицируемая информация, созданная, полученная и сохраняемая организацией или физическим лицом в качестве доказательства при подтверждении правовых обязательств или деловой деятельности.
Источник: ГОСТ Р ИСО 15489-1-2007: Система стандартов по информации, библиотечному и издательскому делу. Управление документами. Общие требования оригинал документа
3.4 документ (document): Информация и соответствующий носитель.
Примечание 1 - Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным носителем или оптическим компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
Примечание 2 - Определение соответствует ИСО 9000:2000, 3.7.2.
Источник: ГОСТ Р ИСО 14001-2007: Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению оригинал документа
3.7.2 документ (document): Информация (3.7.1), представленная на соответствующем носителе.
Пример - Записи (3.7.6), спецификация (3.7.3), процедурный документ, чертеж, отчет, стандарт.
Примечания
1 Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим, компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
2 Комплект документов, например, спецификаций и записей, часто называется «документацией».
3 Некоторые требования (3.1.2) (например, требование к разборчивости текста) относятся ко всем видам документов, однако могут быть особые требования к спецификациям (например, требование к управлению пересмотрами) и записям (например, требование к восстановлению).
Источник: ГОСТ Р ИСО 9000-2008: Системы менеджмента качества. Основные положения и словарь оригинал документа
3.5 документ (document): Информация, приведенная на соответствующем носителе.
Примечание 1 - Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
Примечание 2 - Определение соответствует приведенному в ИСО 9000:2000, 3.7.2.
[ИСО 14001:2004, 3.4]
Источник: ГОСТ Р ИСО 14004-2007: Системы экологического менеджмента. Общее руководство по принципам, системам и методам обеспечения функционирования оригинал документа
9. Документ
D. Dokument
E. Document F- Document
Источник: ГОСТ 7.27-80: Система стандартов по информации, библиотечному и издательскому делу. Научно-информационная деятельность. Основные термины и определения оригинал документа
3.7.2 документ (en document; fr document): Информация (3.7.1) и соответствующий носитель.
Примеры: записи (3.7.6), нормативная и техническая документация (3.7.3), процедурный документ, чертеж, отчет, стандарт.
Примечания
1 Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или комбинацией из них.
2 Комплект документов, например технических условий и записей, часто называется «документацией».
3 Некоторые требования (3.1.2) (например требование к разборчивости) относятся ко всем видам документов, однако могут быть иные требования к техническим условиям (например требование к управлению пересмотрами) и записям (например требование к восстановлению).
Источник: ГОСТ Р ИСО 9000-2001: Системы менеджмента качества. Основные положения и словарь оригинал документа
3.4 документ (document): Информация и соответствующий носитель.
Примечание 1 - Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
Примечание 2 - Определение соответствует ИСО 9000:2000, 3.7.2.
Источник: ГОСТ Р 54336-2011: Системы экологического менеджмента в организациях, выпускающих нанопродукцию. Требования оригинал документа
3.7.2 документ (document): Информация (3.7.1), представленная на соответствующем носителе.
Пример - Записи (3.7.6), спецификация (3.7.3), процедурный документ, чертеж, отчет, стандарт.
Примечания
1 Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим, компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
2 Комплект документов, например спецификаций и записей, часто называется «документацией».
3 Некоторые требования (3.1.2) (например, требование к разборчивости текста) относятся ко всем видам документов, однако могут быть особые требования к спецификациям (например, требование к управлению пересмотрами) и записям (например, требование к восстановлению).
Источник: ГОСТ ISO 9000-2011: Системы менеджмента качества. Основные положения и словарь
3.5 документ (document): Информация и соответствующий носитель.
Примечание - Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
[ИСО 14001:2004, пункт 3.4]
Источник: ГОСТ Р 54934-2012: Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования оригинал документа
3.5 документ (document): Информация и соответствующий носитель.
Примечание - Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным носителем или оптическим компьютерным диском, фотографией или эталонным образцом, или их комбинацией.
[ ГОСТ Р ИСО 14001-2007, статья 3.4]
Источник: ГОСТ Р 54337-2011: Системы менеджмента охраны труда в организациях, выпускающих нанопродукцию. Требования оригинал документа
3.2.51 документ (document): Информация и соответствующий носитель.
Источник: ГОСТ Р 54147-2010: Стратегический и инновационный менеджмент. Термины и определения оригинал документа
4.5 документ (document): Информация и ее носители.
Примечание 1 - Носитель может быть бумажным, магнитным, электронным или оптическим компьютерным диском, фотографией или контрольным образцом, или их комбинацией.
Примечание 2 - Термин установлен в ИСО 9000:2006, статья 3.7.2.
[ИСО 14001:2004]
Источник: ГОСТ Р ИСО 14050-2009: Менеджмент окружающей среды. Словарь оригинал документа
Русско-английский словарь нормативно-технической терминологии > документ
См. также в других словарях:
Service Data Objects — is a technology that allows heterogeneous data to be accessed in a uniform way. The SDO specification was originally developed in 2004 as a joint collaboration between BEA and IBM and approved by the Java Community Process. Version 2.0 of the… … Wikipedia
Service Data Objects — (SDO) ist eine Spezifikation für ein herstellerunabhängiges Framework zum einheitlichen Datenzugriff, die im Oktober 2001 von bekannten Unternehmen wie IBM und BEA Systems, Inc. in JSR 235 verabschiedet wurde. Das Ziel von SDO ist, ein… … Deutsch Wikipedia
Service component architecture — (SCA) is a relatively new initiative advocated by major software vendors. Its proponents claim it is more natively suited for the delivery of applications that conform with the principles of service oriented architecture. As such, SCA components… … Wikipedia
Java Data Object — Java Data Objects Le Java Data Objects (ou JDO) est un standard informatique basé sur Java permettant l accès aux données de façon transparente et unifiée. Le standard est géré dans le cadre des JSR de SUN. La simplicité d utilisation de JDO… … Wikipédia en Français
Data Access Object — This article is about the Data Access Object design pattern in object oriented software design, not about the Data Access Objects library from Microsoft. In computer software, a Data Access Object (DAO) is an object that provides an abstract… … Wikipedia
Object Management Group — Formation 1989 Headquarters Needham, Massachusetts Website … Wikipedia
Object database — Example of an object oriented model.[1] An object database (also object oriented database management system) is a database management system in which information is represented in the form of objects as used in object oriented programming. Object … Wikipedia
Object-relational mapping — For another use of ORM , see Object role modeling. Object relational mapping (ORM, O/RM, and O/R mapping) in computer software is a programming technique for converting data between incompatible type systems in object oriented programming… … Wikipedia
Data access object — This article is about the data access object design pattern in object oriented software design. For the Microsoft library of the same name, see Data Access Objects. In computer software, a data access object (DAO) is an object that provides an… … Wikipedia
Service-orientierte Architektur — Dieser Artikel oder Abschnitt bedarf einer Überarbeitung. Näheres ist auf der Diskussionsseite angegeben. Hilf mit, ihn zu verbessern, und entferne anschließend diese Markierung. Serviceorientierte Architektur (SOA), engl. service oriented… … Deutsch Wikipedia
Service Oriented Architecture — Dieser Artikel oder Abschnitt bedarf einer Überarbeitung. Näheres ist auf der Diskussionsseite angegeben. Hilf mit, ihn zu verbessern, und entferne anschließend diese Markierung. Serviceorientierte Architektur (SOA), engl. service oriented… … Deutsch Wikipedia